LES 3 - VERKLEINWOORD, MEERVOUD EN DE OORSPRONG VAN WOORDEN

• Nederlands
• Praktijkonderwijs
• Leerjaar 2

Begrijpend lezen 

Icoontjes:

Sla deze slide op in je favorieten of klik op het oog om de slide te verbergen.

Kleurcodes:

De kleurcodes in deze les verschillen per lesfase:

Info

https://help.lessonup.com/nl/articles/4875571-eigen-kleuren-toevoegen-aan-lessonup

	informatie	doen
Voorkennis activeren	#EBE7F7	#9C89D7
Theorie/Instructie	#F8DACF	#FE8F6B
Verwerking	#C4E5C9	#38A84A
Afsluiting	#EBE7F7	#9C89D7

JDW-kijkwijzer 5.0

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

De principes van de JdW-Kijkwijzer hebben betrekking op het wezenlijk van effectief leren , gewenst schoolgedrag en taalontwikkeling . Bovendien wordt van hieruit gewerkt aan het versterken van de collectieve lerareneffectiviteit, wat essentieel is voor het verbeteren van de onderwijskwaliteit, leerlingprestaties en het opbouwen van vaste onderwijsdoelen (Badura, 1993; Goddard, 2001).

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

              Voorkennis activeren

Op de volgende slides staan een aantal vragen om te kijken wat je al van begrijpend lezen weet.

Voorkennis activeren:

In iedere les wordt relevante voorkennis geactiveerd aan de hand van een terugblik-opdracht om zo de mate van stofbeheersing te bepalen en richting te geven aan de rest van de les.

Enkele werkvormen die zich hier mooi voor lenen zijn:

https://toetsrevolutie.nl/?p=2436

Wat denk je dat begrijpend lezen betekent?

Wat is het eerste dat je gaat doen als je een tekst gaat lezen?

Wat doe je als je een tekst niet meteen begrijpt?

Als je de tekst helemaal hebt gelezen, welke vraag kan je jezelf stellen?

verkleinwoorden?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Geef een voorbeeld van een verkleinwoord

meervoud?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Geef een voorbeeld van een meervoud.
vb hond - honden

Voorkennis

Voorkennis

Voorkennis

Voorkennis

Voorkennis

Vraag 1

Vraag 2

Vraag 3

Vraag 4

           Leerdoelen

• Ik kan van een woord een verkleinwoord maken (bijv. boek → boekje).
• Ik kan de juiste uitgang kiezen: -je, -tje, -pje of -etje.
• Ik kan een woord in het meervoud zetten (bijv. stoel → stoelen).
• Ik kan kiezen tussen -en en -s bij het maken van meervouden.
• Ik kan herkennen dat sommige woorden uit een andere taal komen.
• Ik kan voorbeelden geven van woorden die niet oorspronkelijk Nederlands zijn (bijv. pizza, computer).

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

              Inleiding 

De meeste woorden kun je groter of kleiner maken, of aangeven dat het er meer zijn.

Bijvoorbeeld: hond – honden – hondje.

Soms is dat makkelijk en plak je er gewoon iets achter, zoals -en, -s, -tje of -pje.

Maar soms verandert het woord een beetje. Dan moet je goed opletten: er kan een letter weggaan of juist bijkomen.

In deze les ga je leren hoe dat werkt, zodat je woorden goed kunt gebruiken in zinnen.

Inleiding

Door een goede inleiding voelen leerlingen zich betrokken en begrijpen ze het belang van wat ze gaan leren. Dit vergroot hun motivatie en leerresultaten. 

           Theorie

1. Meervoud (meer dan één)

Je maakt een woord meervoud door er meestal -en of -s achter te zetten.

• -en → boek → boeken, kat → katten
• -s → auto → auto’s, tafel → tafels

🔎 Let op:

Soms verandert het woord:

• man → mannen (letter erbij)
• dak → daken (klank verandert een beetje)

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Theorie

2. Verkleinwoorden (iets kleins)

Je maakt een woord kleiner door er een uitgang achter te zetten:

• -je → boek → boekje
• -tje → tafel → tafeltje
• -pje → boom → boompje
• -etje → kring → kringetje

🔎 Let op:

Soms verandert het woord:

• boom → boompje (p erbij)
• huis → huisje (blijft hetzelfde)

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Theorie

🎯 Kort samengevat

Meervoud = meer dan één → meestal -en of -s

Verkleinwoord = klein maken → -je, -tje, -pje, -etje

Soms verandert het woord een beetje → goed kijken en oefenen!

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           In eigen woorden

Een tekst in eigen woorden opschrijven betekent:

• niet overschrijven

• schrijven alsof je het vertelt aan iemand anders

Je gebruikt korte zinnen en alleen de belangrijkste informatie.

Handige hulpzinnen

• Deze tekst gaat over…
• In het begin…
• Daarna…
• Aan het einde…

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Wat gebruik je om een woord in het meervoud te zetten?

1. -je of -tje
2. -en of -s
3. -pje of -etje

Welk woord is een verkleinwoord?

1. honden
2. tafels
3. boekje

Wat gebeurt er soms als je een woord verandert?

1. Het woord blijft altijd hetzelfde
2. Het woord verdwijnt
3. Er komt een letter bij of er gaat een letter weg

Waarom schrijf je een tekst in je eigen woorden?

           Instructie 

• Lees de tekst rustig voor jezelf door.
• Lees de opdrachten door
• Maak de opdrachten
• Klaar? Numo

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Voorbeelden

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

Eigen woorden

De eerste alinea gaat over hoe mensen verschillend denken over de wolf en waarom ze zo denken. Er worden voorbeelden gegeven, kinderen durven niet meer buiten te spelen, beoren zijn bang en we kennen de wolf alleen in sprookjes.

1. Waarom reageren sommige mensen bang of boos als de wolf in het nieuws is?

2. Waardoor hebben mensen volgens de tekst een bepaald beeld van de wolf?

           Aan de slag

Stap 1 - Lees eerst de hele tekst

Stap 2 – Lees de eerste alinea

Stap 3 – Schrijf in je eigen woorden op waar het over gaat

Stap 4 – Doe dit bij elke alinea

Stap 5 - Maak bij elke alinea 2 vragen (antwoord moet in de tekst staan)

Klaar? Numo- Nederlands - Leerplan

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

           Instructie 

• Lees de tekst nog een keer rustig voor jezelf door.
• Maak daarna de opdrachten op je stencil.
• Als je klaar bent, vraag je het antwoordblad aan je mentor en kijk je het na.
• Ben je klaar met nakijken, Numo - Nederlands- Leerplan.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Instructie 

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Instructie 

Voorbeeld 2

- auto’s wassen - spons, . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

 - kamer schoonmaken - stofzuiger

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

           Instructie 

 Etymologie is de wetenschap die bestudeert waar een woord vandaan komt.

voetbal

(voet = lichaamsdeel) + (bal = rond voorwerp) → spel met een bal dat je met je voet speelt.

Welke twee woorden kan je ook maken met voet.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Wanneer is mijn opdracht goed?

Succescriteria

Hiermee maak je leerlingen duidelijk wat er van hen verwacht wordt en welke criteria bepalen of hun werk succesvol is. Dit helpt hen beter te begrijpen waar ze naartoe werken en verhoogt hun focus en motivatie. Door succescriteria te bespreken of samen met leerlingen op te stellen, bevorder je eigenaarschap en geef je hen een concreet kader om hun werk aan te toetsen tijdens en na het uitvoeren van de opdracht.

           Aan de slag

Stap 1 - Lees de tekst

Stap 2 – Maak de opdracht A, B en C van je stencil.

Stap 3 – Kijk de opdrachten na

Stap 4 – Numo - Nederlands - Leerplan

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen

Wat ga je eerst doen en dan daarna?

1. tekst lezen, eigen woorden, opdrachten maken, opdrachten doorlezen
2. opdrachten doorlezen, opdrachten maken, tekst lezen, eigen woorden
3. opdrachten lezen, tekst lezen, eigen woorden, opdrachten maken
4. tekst lezen, opdrachten lezen, opdrachten maken, eigen woorden

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

           Afsluiting

Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Checklist:

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

           Begrippen
           uit deze les

• Zelfstandig naamwoord

Een woord voor een ding, persoon, dier of plaats.

Bijvoorbeeld: tafel, hond, school

• Meervoud

Als er meer dan één is.

Bijvoorbeeld: hond → honden

• Verkleinwoord

Een woord dat aangeeft dat iets klein is.

Bijvoorbeeld: boek → boekje

• Uitgang

Het stukje dat je achter een woord plakt.

Bijvoorbeeld: -en, -s, -je, -tje

• Oorsprong van een woord (etymologie)

Waar een woord vandaan komt of uit welke taal het komt.

Bijvoorbeeld: pizza komt uit het Italiaans

Exit ticket 

Vertel  in 1 of 2 zinnen vertellen waar de tekst over gaat, zoals jij het begrijpt?

Schrijf je antwoord op het blaadje wat je hebt gekregen

Tip:

Gebruik je eigen woorden, niet precies de zinnen uit de tekst.

Denk aan: wie, wat, waar en wat er gebeurt.

Formatief evalueren: 

Het werken met leerdoelen maakt effectief feedback geven mogelijk.

Gedurende de les wordt continue geëvalueerd in hoeverre de leerlingen de leerdoelen

beheersen. Leerlingen gaan pas aan de slag met het volgende leerdoel wanneer zij

aantonen de vorige te beheersen. De docent laat op verschillende manieren weten waar

leerlingen naartoe werken (feed-up), of zij goed bezig zijn (feed-back) en wat de volgende

stap is (feedforward). Deze feedback is niet alleen gericht op een taak/product, maar vooral

ook op hoe leerlingen op een juist antwoord zijn gekomen (proces). Enkele praktische tips

om met formatief evalueren aan de slag te gaan: https://toetsrevolutie.nl/?p=2298 &

https://hetdigitalewerkvormenboek.files.wordpress.com/2020/07/het-digitale-

werkvormenboek.pdf

Exit ticket

Klik op de spinner

Formatief evalueren

Ik heb mijn opdrachten goed gemaakt.

😒🙁😐🙂😃

Ik werkte netjes en rustig.

😒🙁😐🙂😃

Ik luisterde goed naar de uitleg van de docent.

😒🙁😐🙂😃

Ik begreep wat ik moest doen.

😒🙁😐🙂😃

Ik stelde vragen als ik iets niet snapte.

😒🙁😐🙂😃

Ik kon zelfstandig aan het werk na de uitleg.

😒🙁😐🙂😃

Ik begon snel met werken.

😒🙁😐🙂😃

Ik bleef geconcentreerd werken.

😒🙁😐🙂😃

Ik liet mij niet afleiden

😒🙁😐🙂😃

Ik werkte goed samen (indien van toepassing).

😒🙁😐🙂😃

Dit ging goed vandaag:

Dit wil ik volgende keer beter doen:

Mijn cijfer voor vandaag is......

010

Eindslide

Bedankt voor jullie aandacht. Je hebt goed meegedaan en gewerkt.