V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Overleggen en feedback geven
Een werkoverleg, een gesprek met je begeleider, een collega die iets anders doet dan afgesproken. Hoe zeg je wat je wilt, zonder ruzie?
Les 9 · Gesprekken
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 2 F · N I V E A U 2 E N 3
Overleggen en feedback geven
Een werkoverleg, een gesprek met je begeleider, een collega die iets anders doet dan afgesproken. Hoe zeg je wat je wilt, zonder ruzie?
Les 9 · Gesprekken
Over deze les: les 9 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 2 en 3 (referentieniveau 2F), ongeveer 40 minuten. Studenten leren feedback geven met een ik-boodschap, feedback ontvangen zonder in de verdediging te gaan en in een overleg duidelijke afspraken maken. Ze oefenen in drietallen.
Koppeling: de les hoort bij het onderdeel gesprekken van referentieniveau 2F (deelnemen aan overleg en discussie, en gesprekken op het werk). Gesprekken voeren wordt in het mbo getoetst in het instellingsexamen, samen met spreken en schrijven. Feedback geven en ontvangen hoort ook bij de loopbaan- en beroepsvaardigheden op stage. Image credit: Eshopbox, CC BY-SA 4.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 9
Na deze les:
1
Je kan feedback geven met een ik-boodschap.
2
Je kan feedback ontvangen zonder meteen in de verdediging te gaan.
3
Je kan in een overleg duidelijke afspraken maken: wie doet wat, en wanneer.
Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.
‹
S
Startvraag
LES 9
Hoe reageer jij meestal als je kritiek krijgt?
Ik luister en denk erover na
Ik leg meteen uit waarom ik het zo deed
Ik word een beetje boos
Ik zeg niks, maar baal wel
Startvraag: de uitslag is anoniem, dus studenten kunnen eerlijk zijn. Vertel dat bijna iedereen het lastig vindt om kritiek te krijgen. Het helpt als de ander het op een goede manier zegt. Daar gaat deze les over.
‹
W
Wat gaat hier mis?
LES 9
Teamapp van Hotel Zeezicht, afdeling housekeeping
Lotte: Wie heeft kamer 12 gedaan?? Echt superslordig. Doe gewoon normaal je werk!
Mehmet: Ik. Maar ik had maar twintig minuten.
Lotte: Altijd hetzelfde met jou.
Lotte geeft feedback
Waarom werkt deze feedback niet? Wat had Lotte beter kunnen zeggen?
Voorbeeld: wat misgaat: Lotte zegt niet wat er precies slordig was, ze valt Mehmet als persoon aan (altijd hetzelfde met jou), ze doet het in de groepsapp waar iedereen meeleest, en ze vraagt niet wat er aan de hand was. Mehmet gaat in de verdediging. Er komt geen oplossing.
Hulpvraag voor wie vastloopt: wat weet Mehmet na dit gesprek over wat hij anders moet doen?
‹
K
Kernbegrip
LES 9
!
Ik-boodschap
✓✓
Met een ik-boodschap vertel je wat jij zag, wat het gevolg was en wat je graag wilt. Je praat over gedrag, niet over de persoon. Bijvoorbeeld: Ik zag dat het bed in kamer 12 niet was opgemaakt. Daardoor moest de gast wachten. Wil je er morgen extra op letten?
Kernbegrip: een ik-boodschap heeft drie delen: wat zag of hoorde ik (feit), wat was het gevolg, en wat wil ik. Het verschil met een jij-boodschap: jij bent slordig gaat over de persoon, ik zag dat het bed niet was opgemaakt gaat over gedrag. Over gedrag kun je afspraken maken.
‹
G
Gesprekken
LES 9
Jij-boodschap of ik-boodschap?
Jij-boodschap
Jij doet altijd slordig.
Je snapt het gewoon niet.
De ander voelt zich aangevallen.
Ik-boodschap
Ik zag dat het bed niet was opgemaakt.
Ik wil graag dat we het samen nalopen.
De ander weet wat hij kan veranderen.
Uitleg: let op woorden als altijd en nooit. Die maken feedback groter dan het is, en de ander gaat dan meestal in de verdediging. Vraag: herken je dit van thuis, school of werk?
‹
V
Vraag
LES 9
Welke zin is een ik-boodschap?
Jij bent altijd te laat.
Ik zag dat je om 9.15 uur kwam.
Doe eens normaal over die pauzes.
Je moet beter je best doen.
Antwoord: B. Deze zin beschrijft wat de spreker zag, zonder oordeel. Daarna kan nog volgen wat het gevolg was en wat je wilt, bijvoorbeeld: Daardoor moest ik de kassa alleen openen. Wil je voortaan om 9.00 uur komen? De andere zinnen zijn oordelen of opdrachten.
‹
F
Feedback
LES 9
Feedback krijgen
Luister tot de ander klaar is.
Vraag door: Wat bedoel je precies? Kun je een voorbeeld geven?
Ga niet meteen in de verdediging.
Bedank voor de feedback, ook als je het er niet mee eens bent.
Bedenk daarna zelf: wat neem ik ervan mee?
Uitleg: feedback krijgen is vaak moeilijker dan feedback geven. Het helpt om te onthouden dat de feedback gaat over wat je deed, niet over wie je bent. Je mag het er niet mee eens zijn, maar luister eerst en vraag door.
Extra voor snelle studenten: wat kun je zeggen als je het echt oneens bent? Bijvoorbeeld: Ik zie het anders, mag ik uitleggen waarom?
‹
V
Vraag
LES 9
Je begeleider zegt: Je praat nog weinig met de klanten. Wat is een goede reactie?
Kunt u een voorbeeld geven?
Dat klopt niet, ik praat juist veel.
Ja, maar ik ben hier pas twee weken.
Oké, dan zeg ik verder maar niks.
Antwoord: A. Met een vraag om een voorbeeld laat je zien dat je luistert en dat je wilt begrijpen wat de ander bedoelt. B en C zijn verdedigen, D klinkt beledigd. Pas daarna kun je eventueel uitleggen dat je nog onzeker bent.
‹
O
Overleg
LES 9
Een goed werkoverleg
Iemand leidt het overleg en let op de tijd.
Je bespreekt één punt tegelijk.
Je laat elkaar uitpraten en wacht op je beurt.
Je zegt het als je het ergens niet mee eens bent, en je legt uit waarom.
Aan het eind vat iemand samen: wie doet wat, en wanneer?
Uitleg: in veel overleggen wordt veel gepraat, maar niets afgesproken. Dan weet na afloop niemand wie wat moet doen. Een goede afspraak heeft altijd een naam en een datum. Vraag studenten of zij op stage weleens bij een werkoverleg zijn.
‹
V
Vraag
LES 9
Aan het eind van een overleg zegt iemand: Dan regelt iemand de nieuwe planning. Wat ontbreekt er?
Een reden
Een tegenstelling
Wie het doet en wanneer
Een vraag aan de klant
Antwoord: C. Iemand regelt het, betekent in de praktijk vaak dat niemand het doet. Beter: Samira maakt voor vrijdag de nieuwe planning en mailt die naar het team.
‹
S
Stelling
LES 9
Als stagiair mag je ook feedback geven aan je praktijkbegeleider.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: laat voor- en tegenstanders reageren. Feedback geven aan iemand met een hogere functie kan zeker, als je het netjes doet: met een ik-boodschap, op een rustig moment en niet waar anderen bij zijn. Bijvoorbeeld: Ik merk dat ik nog niet goed weet wat ik deze week moet doen. Zou u dat op maandag met mij willen bespreken?
‹
O
Opdracht
LES 9
Oefen een feedbackgesprek
1
Kies een situatie: een collega ruimt niet op, komt te laat of helpt een klant onvriendelijk.
2
Eén geeft feedback met een ik-boodschap, één ontvangt, één kijkt en luistert.
3
De kijker zegt wat goed ging. Wissel van rol tot iedereen alles heeft gedaan.
minute
second
In drietallen
Opdracht: de kijker let op drie dingen: gebruikt de gever een ik-boodschap met wat, gevolg en wens? Vraagt de ontvanger door in plaats van te verdedigen? Komt er een afspraak? Laat aan het eind één drietal het gesprek voor de groep doen.
Hulp voor wie vastloopt: gebruik deze zinsbeginnen: Ik zag dat ... Daardoor ... Wil je ...?
Extra voor snelle studenten: geef ook positieve feedback met een ik-boodschap.
‹
J
Jouw antwoord
LES 9
Herschrijf de feedback van Lotte als ik-boodschap.
Open vraag: een goed antwoord is bijvoorbeeld: Mehmet, ik zag dat in kamer 12 het bed niet was opgemaakt en dat er nog handdoeken op de grond lagen. Daardoor moest ik het snel nog doen voor de gast kwam. Wil je volgende keer laten weten als je tijd tekortkomt? Bespreek ook dat Lotte dit beter niet in de groepsapp kan zeggen.
‹
T
Terugblik
LES 9
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Ik-boodschap
Feedback ontvangen
Afspraken maken
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.
V O L G E N D E L E S
Iets uitleggen aan een groep
Op stage moet je soms iets uitleggen aan collega's, klanten of je klas. Volgende les leer je een korte uitleg te geven die mensen onthouden.
Je kan een korte uitleg opbouwen met een inleiding, een kern en een slot.
Je kan je publiek erbij houden met je stem en je houding.
Volgende les: Spreken 1, les 10 van de serie.
Image credit: LessonUp