V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Overleggen en feedback geven
In het teamoverleg heb jij een goed idee, maar een collega praat er steeds overheen. En hoe zeg je iemand dat het anders moet, zonder ruzie?
Les 9 · Gesprekken
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Overleggen en feedback geven
In het teamoverleg heb jij een goed idee, maar een collega praat er steeds overheen. En hoe zeg je iemand dat het anders moet, zonder ruzie?
Les 9 · Gesprekken
Over deze les: les 9 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 4 (referentieniveau 3F), ongeveer 40 minuten. Studenten leren in een overleg een standpunt inbrengen, onderbouwen en reageren op tegenargumenten. Daarna oefenen ze feedback geven met gedrag, effect en wens, en feedback ontvangen.
Koppeling: de les hoort bij gesprekken voeren op referentieniveau 3F: actief deelnemen aan overleg en discussie, een standpunt verwoorden en verdedigen, en reageren op anderen. Gesprekken voeren wordt in het mbo getoetst in het instellingsexamen. Image credit: Shixart1985, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 9
Na deze les:
1
Je kan in een overleg een standpunt inbrengen met een argument en een voorstel.
2
Je kan feedback geven met gedrag, effect en wens.
3
Je kan feedback ontvangen zonder je meteen te verdedigen.
Leerdoelen: lees ze voor. Leg de link met les 8: samenvatten en doorvragen gebruik je ook in een overleg en bij feedback.
‹
S
Startvraag
LES 9
Zeg jij iets in een werkoverleg of teamoverleg op je stage?
Ja, ik zeg wat ik vind
Alleen als iemand het me vraagt
Liever niet, ik ben maar stagiair
Er is geen overleg op mijn stage
Startvraag: veel stagiairs houden zich stil in een overleg. Vraag waarom: onzeker, het gevoel dat het niet hoort, of geen idee wat je moet zeggen. Vertel dat bedrijven het vaak juist waarderen als een stagiair met een nieuwe blik iets inbrengt, zolang het op een goede manier gebeurt.
‹
L
Lees mee
LES 9
Teamoverleg in de keuken van restaurant De Smulpaap
Chef Bas, kok Kees en stagiair Amira
Bas: Volgende punt: de vriezer is steeds te vol. Ideeën?
Kees: Gewoon minder bestellen.
Bas: Prima, dan bestellen we minder.
Amira: Mag ik nog iets zeggen? Ik denk dat minder bestellen niet genoeg is. Vorige week moesten we twee dozen kip weggooien, omdat niemand wist dat ze er al lagen. Mijn voorstel: we hangen een lijst op de vriezer waarop iedereen schrijft wat erin gaat en eruit gaat.
Kees: Dat houdt toch niemand bij.
Amira: Dat kan. Zullen we het twee weken proberen en dan kijken?
Hoe doet Amira het?
Lees het overleg. Hoe brengt Amira haar idee in? Noem drie dingen die ze goed doet.
Voorbeeld: Amira vraagt het woord, noemt haar standpunt (minder bestellen is niet genoeg), geeft een argument met een voorbeeld (de twee dozen kip), doet een concreet voorstel (de lijst) en reageert op de kritiek van Kees met een proefperiode. Ze valt Kees niet aan en geeft hem deels gelijk.
Hulpvraag voor wie vastloopt: wat zou er gebeurd zijn als Amira niets had gezegd?
‹
O
Overleg
LES 9
Je standpunt inbrengen
Vraag het woord: Mag ik hier iets over zeggen?
Noem je standpunt: Ik denk dat ...
Geef een argument: een reden, liefst met een voorbeeld uit de praktijk.
Doe een voorstel: Mijn voorstel is ...
Reageer op anderen: vat eerst hun punt samen, en geef dan je eigen mening.
Uitleg: het verschil met 2F zit vooral in stap 5: op 3F reageer je inhoudelijk op wat anderen zeggen en zoek je samen naar een oplossing. Een overleg is geen wedstrijd. Een voorstel om iets uit te proberen, zoals Amira doet, maakt het voor anderen makkelijker om mee te gaan. Image credit: Shixart1985, CC BY 2.0
‹
V
Vraag
LES 9
Je bent het in een overleg niet eens met een collega. Welke reactie past het best bij een goed overleg?
Dat slaat nergens op, zo werkt het hier niet.
Jij werkt hier pas een maand, dus dat weet je niet.
Ik zeg verder niks, het maakt toch niet uit.
Ik begrijp je punt, maar ik denk er anders over.
Antwoord: D. Je laat merken dat je hebt geluisterd en brengt daarna je eigen mening in. Daarna geef je natuurlijk je argument. A wijst het idee af zonder argument. B is een persoonlijke aanval, een drogreden uit les 4. C haakt af: dan telt jouw mening niet mee.
‹
K
Kernbegrip
LES 9
!
Feedback
✓✓
Feedback is informatie over iemands gedrag en het effect daarvan, zodat het de volgende keer beter kan. Goede feedback heeft drie delen: gedrag (wat zie of hoor je precies?), effect (wat doet het met jou, de klant of het werk?) en wens (wat zou je graag anders zien?).
Kernbegrip: feedback gaat over gedrag, niet over de persoon. Je bent slordig gaat over iemand als mens. Je hebt de bestellijst niet ingevuld gaat over gedrag: dat kan iemand veranderen. Feedback kan ook positief zijn: Je bleef rustig bij die boze klant, daardoor werd hij ook rustiger. Fijn om te zien.
‹
G
Gesprekken
LES 9
Jij-boodschap of ik-boodschap?
Jij-boodschap
Jij bent altijd te laat.
Jij luistert nooit naar wat ik zeg.
De ander voelt zich aangevallen en gaat zich verdedigen.
Ik-boodschap
Je kwam deze week twee keer een kwartier te laat. Daardoor moest ik de opening alleen doen. Ik wil graag dat je me appt als het niet lukt.
Gedrag, effect en wens.
Uitleg: woorden als altijd en nooit maken feedback zwak: de ander kan meteen een uitzondering noemen. Wijs in de ik-boodschap de drie delen aan: twee keer een kwartier te laat (gedrag), opening alleen doen (effect), appen als het niet lukt (wens).
‹
V
Vraag
LES 9
Welke feedback is opgebouwd uit gedrag, effect en wens?
Je doet nooit wat we afspreken en daar word ik eerlijk gezegd moe van.
Je bent een fijne collega, maar je werkt soms wel een beetje slordig.
Je liet gisteren de kassa open. Dat is riskant. Sluit je hem voortaan af?
Volgens mij vinden meer collega's dat jij beter je best moet doen.
Antwoord: C. Gedrag: de kassa open laten. Effect: dat is riskant. Wens: voortaan afsluiten. A gebruikt nooit en noemt geen concreet gedrag. B gaat over de persoon. D verschuilt zich achter anderen en is vaag.
‹
F
Feedback ontvangen
LES 9
Als jij feedback krijgt
Luister tot het eind, zonder meteen uit te leggen waarom.
Vraag door als het vaag is: Kun je een voorbeeld geven?
Vat samen: Dus je bedoelt dat ...
Bedank de ander: feedback geven is ook niet makkelijk.
Beslis zelf wat je ermee doet, en zeg dat.
Uitleg: de eerste reactie op kritiek is vaak verdedigen. Dat is menselijk, maar het zorgt ervoor dat de ander je minder snel nog eens iets vertelt. Je hoeft het niet met alle feedback eens te zijn. Na doorvragen en samenvatten mag je zeggen: Ik snap het, maar ik zie het anders, omdat ...
‹
V
Vraag
LES 9
Je praktijkbegeleider zegt: 'Je rapportages zijn te kort.' Wat doe je eerst?
Je legt uit dat je die dag weinig tijd had
Je vraagt om een voorbeeld van wat er mist
Je zegt dat andere stagiairs het ook zo doen
Je knikt en gaat verder met je werk
Antwoord: B. Te kort is vaag. Met een voorbeeld weet je wat je begeleider precies mist, bijvoorbeeld de tijd van een gebeurtenis of wat je zelf hebt gedaan. A en C zijn verdedigen. D lijkt rustig, maar dan weet je nog steeds niet wat je moet verbeteren.
‹
S
Stelling
LES 9
Als stagiair geef je geen feedback aan je praktijkbegeleider.
Eens
Oneens
Ik twijfel
Stelling: hier is geen goed of fout antwoord, maar laat studenten hun argumenten geven. Een goed tussenstandpunt: je kunt feedback geven op de begeleiding, als je het netjes doet en het goede moment kiest. Bijvoorbeeld: Je gaf me vorige week een duidelijke uitleg over het systeem, daardoor kon ik zelf aan de slag. Zou je dat bij de nieuwe taken ook willen doen? Vraag ook naar de cultuur op hun stage: hoe gaan collega's daar met feedback om?
‹
O
Opdracht
LES 9
Overleg in rollen
1
Kies een onderwerp uit jullie werk, of dit: werken we in het weekend met vaste ploegen of met een ruilsysteem?
2
Voer het overleg. Iedereen brengt een standpunt, een argument en een voorstel in. Eén persoon is voorzitter en sluit af met een afspraak.
3
Geef elkaar daarna feedback op het overleg, met gedrag, effect en wens.
minute
second
In groepjes van vier
Opdracht: verdeel de rollen: een voorzitter, twee deelnemers met een tegengesteld standpunt en een vierde die twijfelt. Laat het overleg ongeveer zes minuten duren en de feedback vier minuten. Loop rond en let op hoe studenten op elkaar reageren: vatten ze samen voordat ze reageren?
Hulp voor wie vastloopt: gebruik de vijf stappen van de uitlegdia als spiekbriefje.
‹
J
Jouw antwoord
LES 9
Schrijf een feedbackzin met gedrag, effect en wens, voor een situatie op jouw stage.
Open vraag: laat een paar zinnen zien en laat de klas de drie delen aanwijzen. Let op zinnen met altijd of nooit, en op zinnen die over de persoon gaan in plaats van over gedrag. Moedig ook positieve feedback aan: die heeft dezelfde drie delen.
‹
T
Terugblik
LES 9
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Standpunt inbrengen
Feedback geven
Feedback ontvangen
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt. Feedback met gedrag, effect en wens kun je in volgende lessen steeds laten gebruiken bij het nabespreken van opdrachten.
V O L G E N D E L E S
Iets uitleggen aan een groep
Je moet je collega's een nieuwe werkwijze uitleggen, of op school een standpunt verdedigen. Volgende les leer je een korte presentatie opbouwen die je publiek meeneemt.
Je kan een presentatie opbouwen met een sterke opening en slot.
Je kan je uitleg afstemmen op je publiek.
Volgende les: Spreken 1, les 10 van de serie.
Image credit: LessonUp