Het Keynesiaanse kruis

Het Keynesiaanse kruis

1 / 30
next
Slide 1: Slide
New lesson editorEconomieWOStudiejaar 6

This lesson contains 30 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Het Keynesiaanse kruis

Open met het kernidee: in deze les gaat het om hoe productie en inkomen zich aanpassen aan de totale bestedingen in de economie.

Lesdoel

Ik kan met het Keynesiaanse kruis uitleggen hoe bestedingen, inkomen en de multiplier samenhangen.

This item has no instructions

Wat laat het Keynesiaanse kruis zien?

Het Keynesiaanse kruis is een model van de goederenmarkt.


Het laat zien bij welk niveau van inkomen (Y) de totale bestedingen precies gelijk zijn aan de productie.


Bij een gegeven rente en inflatie ontstaat daar het evenwicht van de economie.

Benadruk dat dit een kortetermijnmodel is: prijzen, rente en inflatie worden hier als gegeven beschouwd.

De twee lijnen in de grafiek

  • 45-gradelijn: hier geldt `Y = bestedingen`

  • Bestedingslijn: geplande consumptie, investeringen en overheidsuitgaven

  • Het snijpunt van beide lijnen is het evenwicht

Als de meegeleverde afbeelding beschikbaar is, gebruik die hier. Leg kort uit dat de horizontale as inkomen is en de verticale as bestedingen.

Bereken het evenwicht

This item has no instructions

This item has no instructions

Bereken de effectieve vraag

This item has no instructions

Bereken de effectieve vraag

This item has no instructions

Hoe ontstaat het evenwicht?

  • Zijn de geplande bestedingen hoger dan het inkomen, dan nemen productie en inkomen toe

  • Zijn de geplande bestedingen lager dan het inkomen, dan nemen productie en inkomen af

  • Inkomen Y past zich aan totdat de goederenmarkt in evenwicht is

Leg uit dat het model ervan uitgaat dat ondernemingen reageren op voorraadvorming en vraaguitval of extra vraag. De aanpassing verloopt via productie en inkomen.

Wat betekent het snijpunt in het Keynesiaanse kruis?

A

Het marktevenwicht

B

Het evenwichtsinkomen

C

De autonome consumptie

D

De marginale spaarquote

Correct is evenwichtsinkomen: daar zijn totale bestedingen gelijk aan productie/inkomen. 'Marktevenwicht' is te vaag; de andere opties zijn begrippen uit latere slides.

Vul de kernbegrippen in

In het Keynesiaanse kruis staat de 45-gradelijn voor situaties waarin inkomen gelijk is aan bestedingen. Het snijpunt met de bestedingslijn geeft het evenwicht aan. Liggen de geplande bestedingen boven het inkomen, dan zal de productie toenemen. Zo past het inkomen zich aan totdat er weer evenwicht is.

45-gradelijn
snijpunt
productie
evenwicht
goederenmarkt
inflatie
belastingen
vertrouwen

Alle vier de ingevulde woorden zijn dragende termen uit slides 2–5.

Consumptie in het model

  • Consumptie stijgt als het besteedbaar inkomen toeneemt

  • Ook bij nul inkomen kan er al consumptie zijn: autonome consumptie

  • De consumptiefunctie heeft dus een vast deel en een inkomensafhankelijk deel

Gebruik de termen autonome consumptie en marginale consumptiequote consequent. Besteedbaar inkomen kan kort worden gekoppeld aan inkomen na belastingen.

Autonome consumptie

Autonome consumptie is consumptie die niet afhangt van het actuele inkomen.


Huishoudens blijven basisuitgaven doen, ook als het inkomen tijdelijk laag is.

Je kunt noemen dat dit bijvoorbeeld mogelijk is door spaargeld of lenen, zonder in detail af te dwalen.

Investeringen zijn autonoom

In het Keynesiaanse kruis worden investeringen (I) als autonoom behandeld.


Dat betekent dat ze in dit model niet automatisch meebewegen met het actuele inkomen. Ze worden dus als gegeven opgenomen in de bestedingslijn.

Precisie: binnen dit model zijn investeringen gegeven; in de werkelijkheid kunnen verwachtingen en rente ze wel beïnvloeden.

vertrouwen

  • Consumentenvertrouwen beïnvloedt de autonome consumptie

  • Producentenvertrouwen beïnvloedt de investeringen

  • Optimisme verhoogt bestedingen; pessimisme verlaagt ze

Maak duidelijk dat vertrouwen de hele bestedingslijn kan verschuiven, ook zonder verandering van huidig inkomen.

Meer of minder bestedingen

Bij ieder inkomensniveau kunnen huishoudens en bedrijven besluiten meer of minder uit te geven.


Dan verschuift de bestedingslijn omhoog of omlaag en verandert het evenwichtsinkomen.

Verbind dit expliciet aan autonome consumptie en investeringen: niet de helling, maar de ligging van de bestedingslijn verandert hier.

Overheidsbeleid en bestedingen

  • Hogere overheidsuitgaven (O) verhogen de totale bestedingen

  • Lagere belastingen (B) verhogen het besteedbaar inkomen en dus de consumptie

  • Omgekeerd verlagen lagere O of hogere B de bestedingen

Gebruik hier dezelfde symbolen als in het materiaal: O voor overheidsuitgaven en B voor belastingen.

Van beleid naar inkomen

Hogere O of lagere B → hogere bestedingen → hoger evenwichtsinkomen


Lagere O of hogere B → lagere bestedingen → lager evenwichtsinkomen


De overheid beïnvloedt dus via de vraag het niveau van de economische activiteit.

Dit is een causale kernslide; houd het tempo rustig en verwijs terug naar het snijpunt in het Keynesiaanse kruis.

This item has no instructions

Waardoor verschuift de bestedingslijn omhoog?

A

Meer vertrouwen

B

Lagere productie

C

Kleinere helling

D

Hoger spaarlek

Meer vertrouwen verhoogt autonome consumptie of investeringen. De andere opties horen bij andere mechanismen of werken juist dempend.

Vul de oorzaak-gevolgketen aan

In dit model kan er ook bij nul inkomen al consumptie zijn: autonome consumptie. Ook investeringen worden als gegeven opgenomen. Als vertrouwen stijgt, verschuift de bestedingslijn omhoog. Hogere overheidsuitgaven hebben in het model hetzelfde soort effect op het evenwichtsinkomen.

autonome consumptie
investeringen
bestedingslijn
overheidsuitgaven
45-gradelijn
spaarlek
inflatie
vermogensmarkt

Deze tekst bundelt slides 6–11: autonoom deel, vertrouwen en beleid als verschuivers van de bestedingslijn.

Waarom werkt dit door?

Een extra euro overheidsuitgaven wordt inkomen voor iemand anders.


Die persoon geeft vervolgens weer een deel daarvan uit, waardoor het effect verder doorwerkt in de economie.

Dit bereidt de stap naar de multiplier voor. Leg nog niet de formule uit; focus op de logica van doorwerking.

De multiplier

De multiplier geeft aan dat een verandering in autonome bestedingen leidt tot een grotere verandering in het inkomen.


Dat komt doordat elke extra uitgave opnieuw inkomen vormt en zo meerdere rondes van bestedingen op gang brengt.

Gebruik eventueel een klein verbaal voorbeeld: extra investering → loon/omzet → extra consumptie → opnieuw inkomen.

De helling van de bestedingslijn

  • Een hogere marginale consumptiequote maakt de bestedingslijn steiler

  • Een lagere marginale consumptiequote maakt de bestedingslijn vlakker

  • Steiler betekent: extra inkomen leidt tot relatief meer extra consumptie

Koppel marginale consumptiequote direct aan marginale spaarquote: samen tellen ze in de eenvoudige gesloten economie op tot 1 als belastingen buiten beschouwing blijven.

Wanneer is de multiplier groter?

  • Hogere marginale consumptiequote → grotere multiplier

  • Lagere marginale consumptiequote → kleinere multiplier

  • De grootte hangt af van het spaarlek en het belastinglek (of importlek)

Maak het intuïtief: hoe minder inkomen weglekt naar sparen of belastingen, hoe sterker bestedingen blijven circuleren.

Goederenmarkt en vermogensmarkt

Als de goederenmarkt in evenwicht is, dan is in dit model de vermogensmarkt automatisch ook in evenwicht.


Dat volgt uit de macro-economische kringloop in een gesloten economie.

Dit is voor veel leerlingen abstracter. Houd het compact en verbind het direct aan de identiteit op de volgende slide.

De relatie met sparen

Uit de kringloop volgt in een gesloten economie:


S = I + (O - B)


Daarmee is het aanbod op de vermogensmarkt gelijk aan de vraag op de vermogensmarkt.

Benadruk dat (O - B) het overheidssaldo in deze schrijfwijze weergeeft. Gebruik exact de formule uit het aangeleverde materiaal.

Maak de redenering compleet

Een extra euro aan autonome bestedingen wordt eerst extra inkomen voor iemand anders. Die geeft een deel daarvan weer uit, waardoor de multiplier ontstaat. Bij een hogere marginale consumptiequote wordt de bestedingslijn steiler. Een groter spaarlek remt juist de doorwerking af.

inkomen
multiplier
consumptiequote
spaarlek
45-gradelijn
vermogensmarkt
animal spirits
overheidssaldo

De invulling vereist begrip van slides 13–16: doorwerking via inkomensrondes en het remmende effect van lekken.

Begrippenlijst

Keynesiaanse kruis - model dat het evenwicht tussen totale bestedingen en inkomen op de goederenmarkt laat zien

Goederenmarkt - markt waar de totale vraag naar goederen en diensten gelijk kan worden aan de productie

Evenwichtsinkomen - inkomensniveau waarbij geplande bestedingen gelijk zijn aan de productie

Bestedingslijn - lijn die de totale geplande bestedingen bij elk inkomensniveau weergeeft

Autonome consumptie - consumptie die niet afhangt van het actuele inkomen

Investeringen - bestedingen van bedrijven aan kapitaalgoederen, hier als autonoom gegeven


This item has no instructions

Overheidsuitgaven (O) - uitgaven van de overheid die deel uitmaken van de totale bestedingen

Belastingen (B) - afroming van inkomen door de overheid, waardoor besteedbaar inkomen verandert

Marginale consumptiequote - deel van een extra euro inkomen dat wordt geconsumeerd

Marginale spaarquote - deel van een extra euro inkomen dat wordt gespaard

Multiplier - versterkend effect waarbij een verandering in autonome bestedingen leidt tot een grotere verandering in inkomen

Spaarlek - deel van het inkomen dat niet terugvloeit naar consumptie doordat het wordt gespaard

Belastinglek - deel van het inkomen dat via belastingen uit de bestedingsstroom wegvloeit

This item has no instructions