Powerpoint gereedschappen leerjaar 2 Metaal

• New lesson editor
• Techniek
• Middelbare school
• vmbo b, k, g
• Leerjaar 2

2026 PIE
Metaal

Gereedschappen en machines

Gereedschappen

Je hebt tijdens de praktijklessen al gemerkt dat het belangrijk is om nauwkeurig de lengte te meten en af te tekenen.

Er zijn gereedschappen gemaakt om de lengte te meten. Een duimstok,

metalen liniaal en een rolmaat zijn daar voorbeelden van.

Duimstok

Een duimstok is een meetlat die je kunt opvouwen. Het nadeel van een duimstok is dat hij makkelijk breekt.

Je gebruikt een duimstok om korte en kleine maten op te meten en af te tekenen.

Een duimstok is één meter lang en verdeeld in centimeters en millimeters. De duimstok bestaat uit vier gelijke delen.

Op de zijkant staat vaak de maatindeling in duimen aangegeven (vandaar de naam duimstok).

Rolmaat

Met een rolmaat kun je grotere maten opmeten en aftekenen.

Je werkt met een rolmaat nauwkeuriger dan met een duimstok.

De rolmaat is een meetband van geplastificeerd metaal. De meetband zit opgerold in een huis.

Aan het begin van de rolmaat zit een lipje. Hiermee kun je de meetband vasthaken.

Het lipje kan iets verschuiven. Hierdoor kan je de rolmaat gebruiken voor het meten van inwendige maten en uitwendige maten.

Meten van een uitwendige maat

Meten van een inwendige maat

Op de rolmaat staat hoe lang de meetband is en hoeveel mm je bij de lengte moet optellen als je inwendig meet. Rolmaten rollen automatisch op. Je kunt de meetband vastzetten met de vastzetknop.

Waarom kan het lipje van een rolmaat een beetje schuiven?

A

Voor meer kleur

B

Voor hardere band

C

Voor inwendig en uitwendig meten

D

Voor sneller oprollen

Waarmee zet je de meetband van een rolmaat vast?

A

Het lipje

B

De vastzetknop

C

De veer

D

De handgreep

Metalen liniaal

Met een metalen liniaal kun je korte afstanden meten. De metalen liniaal is gemaakt van plaatstaal en heeft geslepen zijkanten. De maatverdeling is aangebracht in millimeters en soms gedeeltelijk in halve millimeters.

Hoe lees je de streepjes op de liniaal?

De meeste streepjes op een metalen liniaal geven millimeters aan. Soms staan er ook streepjes voor halve millimeters. Daarmee kun je heel nauwkeurig meten.

millimeters

halve

nauwkeurig

centimeters

dubbele

zacht

kilometers

Doorloopschaar

Een doorloopschaar wordt gebruikt om dun plaatmateriaal, zoals zink van 0,8 mm, recht of in een bocht te knippen. Er zijn linkse en rechtse uitvoeringen. Dit heeft niets te maken met links- of rechtshandigheid, maar met de richting waarin je knipt. Houd tijdens het knippen het plaatmateriaal goed op de onderbek om een nette knipsnede te krijgen.

Waarvoor gebruik je een doorloopschaar?

A

Dun plaatmateriaal knippen

B

Hout zagen

C

Bakstenen slijpen

D

Bouten vastdraaien

Wat betekent links of rechts bij een doorloopschaar?

A

De kleur van de schaar

B

De maat van de schaar

C

De kniprichting

D

De hand van de gebruiker

Metaal vijl

Een metalen vijl is handgereedschap waarmee je metaal kunt vormen, gladmaken en ontbramen. Er zijn verschillende soorten, zoals de
-platte vijl
-halfronde vijl
-ronde vijl
-driehoeks vijl
Elk voor een andere toepassing. Tijdens het vijlen oefen je alleen druk uit bij de voorwaartse beweging en gebruik je altijd een handvat voor veilig werken.

Tappen (schroefdraad maken)

Tappen betekent: het maken van schroefdraad in een gat. Hierdoor kan er later een bout of schroef in worden gedraaid.

Zo werkt tappen:

1. Boor eerst een gat met de juiste maat boor.

2. Plaats de tap in een tapkruk.

3. Draai de tap langzaam in het gat.

1. Gebruik snijolie zodat de tap soepel snijdt.

2. Draai af en toe een stukje terug om de spanen te breken.

Belangrijk om te onthouden:

✔ Werk recht en rustig.
✔ Gebruik snijolie.
✔ Gebruik de juiste boormaat.
✔ Forceer de tap niet, want hij kan breken.

Voorbeeld:
Een gat voor een M8 bout wordt eerst geboord met een 6,8 mm boor en daarna getapt met een M8 tap.

Hefboomschaar

De hefboomschaar gebruik je voor zwaarder knipwerk.

Een hefboomschaar bestaat uit de volgende onderdelen:

• frame

• hefboom

• bovenmes

• ondermes

• tegenhouder

Bij een hefboomschaar beweegt het bovenmes langs het ondermes en wordt de plaat doorgeknipt. De tegenhouder zorgt ervoor dat de plaat niet omhoog gaat. Door de lange hendel kun je met weinig kracht ook dikker plaatmateriaal knippen.

Waarvoor gebruik je een hefboomschaar?

Noem 2 delen van een hefboomschaar.

Uithoekschaar

De uithoekschaar kan hoeken uit plaatmateriaal knippen, van 0,5 tot 4mm dik.

Guillotineschaar

Een guillotineschaar (plaatschaar) wordt gebruikt om aluminium, stalen en rvs plaatmateriaal te knippen. De schaar is verkrijgbaar in verschillende soorten en afmetingen en wordt bediend met een voetpedaal.

Hoe bedien je een guillotineschaar?

Boren

Boren is een verspaningstechniek waarmee je een rond gat in een werkstuk maakt.

Gaten worden geboord om bijvoorbeeld kabels, schroeven of bouten door te voeren, als voorbereiding op het tappen van schroefdraad of om een andere bewerking mogelijk te maken, zoals het uitzagen van een rechthoekig gat.

 

 

Wat is boren?

A

Een lastechniek

B

Een verspaningstechniek

C

Een meetmethode

D

Een verftechniek

Er zijn verschillende boren, die je gebruikt voor verschillende bewerkingen:

• spiraalboor (cilindrische- of conische schacht)

• conische verzinkboor

De spiraalboor is de meest gebruikte boor voor het boren van gaten. De spiraalboor is gemaakt van gehard staal.

Een verzinkboor wordt gebruikt om een boorgat af te werken.

Met een conische verzinkboor (90°) maak je ruimte voor verzonken schroeven of klinknagels en kun je bramen verwijderen.

Verzinkboor

Waarvoor lijkt een verzinkboor jou het handigst?

1

Voor schroeven

2

Bramen weghalen

3

Voor klinknagels

4

Weet ik nog niet

Tafel- of kolomboormachine

Een tafel- of kolomboormachine is een vaste boormachine waarmee nauwkeurig boorwerk kan worden uitgevoerd. De machine heeft een in hoogte verstelbare spantafel, die na het instellen stevig kan worden vastgezet.

Blindklinken

Blindklinken (popnagelen) is een verbindingstechniek waarbij plaatmateriaal vanaf één zijde wordt bevestigd. Een blindklinknagel bestaat uit een holle klinknagel met een stalen trekpen.

Wat is blindklinken?

A

Lijmen van hout

B

Schroeven van buizen

C

Verbinden van plaat

D

Buigen van draad

Werkvolgorde voor het plaatsen van een blindklinknagel

• Boor de gaten 0,2 mm groter dan de diameter van de blindklinknagel.

• Plaats de blindklinknagel met het nagelhuis in het gat en de trekpen naar boven.

• Schuif de blindklingtang over de trekpen

• Knijp nu de handvaten naar elkaar toe

• Open de handvaten zover mogelijk zodat de trekpen wordt losgelaten

• Schuif de tang verder over de trekpen

• Knijp de handvaten weer dicht

• Herhaal dit tot dat de trekpen afbreekt door de insnoering

• De blindklinkverbinding is nu klaar

• Verwijder de trekpen uit de tang door de benen helemaal te openen

Draaibank

Op een draaibank kan je cilindervormige metalen bewerken. De draaibank roteert het te snijden materiaal op hoge snelheid, waarbij de stilstaande draaibeitel delen van het materiaal afsnijdt. Draaien is dan ook net als boren en frezen een verspanende techniek.

Waarvoor gebruik je een draaibank?

A

Hout zagen

B

Metaal draaien

C

Verf mengen

D

Glas plakken

Welk deel draait snel rond bij een draaibank?

A

De vloer

B

De beitel

C

Het materiaal

D

De leerling

Draaien hoort bij welke techniek?

A

Gieten

B

Verspanen

C

Metselen

D

Solderen

Freesmachine

Wat doe je met frezen?

Frezen is een bewerkingsmethode waarbij gebruikt wordt gemaakt van een roterend gereedschap, namelijk de frees. Bij deze verspanende bewerking wordt materiaal verwijderd. De meest bewerkte materialen die met frezen worden bewerkt zijn metaal, hout en kunststof.

Lasmachines

MIG/MAG lasapparaat

TIG lasapparaat Elektrode lasapparaat

Welke lastechnieken zijn er?

• Elektrode lassen. Het lasproces behoort tot het elektrisch booglassen.

• MIG/MAG lassen. MIG/MAG lassen werkt op basis van een constante spanning.

• TIG lassen. TIG lassen vraagt om de handmatige toevoeging van een lasdraad.

• Autogeen lassen.

Welke lastechniek werkt met constante spanning?

A

TIG lassen

B

MIG/MAG lassen

C

Autogeen lassen

D

Elektrode lassen

Bij welke lastechniek voeg je vaak handmatig lasdraad toe?

A

Autogeen lassen

B

Elektrode lassen

C

TIG lassen

D

MIG/MAG lassen

Welke lastechniek staat NIET in dit rijtje?

A

MIG/MAG lassen

B

TIG lassen

C

Puntlassen

D

Autogeen lassen