1.4 Mensen krijgen inspraak

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Speciaal Onderwijs
• Leerroute 2

1.4 Mensen krijgen inspraak

De les draait om de groei van inspraak in Nederland: eerst via de grondwet van 1848, daarna via uitbreiding van democratie en de strijd van feministen voor meer rechten.

Leerdoel

Je kunt uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848.

Je kunt uitleggen wat feministen wilden veranderen aan de samenleving.

Je kunt beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd.

De gebruiker gaf drie doelen. Volgens de instructie kies ik één hoofddoel dat het best door de subonderwerpen wordt gedragen. De andere doelen komen terug in de inhoud van de les.

Nederland vóór 1848

• De koning had veel macht

• Ministers waren vooral aan de koning gehoorzaam

• Gewone mensen hadden weinig invloed op het bestuur

• Nederland was nog geen parlementaire democratie

Leg kort uit dat veel leerlingen democratie vanzelfsprekend vinden, maar dat dit in de 19e eeuw nog niet zo was.

Wat is een grondwet?

De grondwet is het belangrijkste wetboek van een land.

Daarin staan regels over de rechten van burgers en over hoe het bestuur is georganiseerd.

Als de grondwet verandert, kan ook de verdeling van macht veranderen.

Benadruk dat de grondwet niet over één gewone regel gaat, maar over de basis van de staat.

De grondwet van 1848

In 1848 kwam er een nieuwe grondwet in Nederland. Die grondwet zorgde voor een grote verandering in het bestuur:

koning minder macht → ministers verantwoordelijk → meer invloed voor het parlement

Noem Johan Rudolf Thorbecke als opsteller van de grondwetsherziening als extra context, maar houd de focus op de bestuurlijke verandering.

Parlement en regering

Het parlement maakt wetten en controleert het bestuur.

De regering bestaat uit de koning en de ministers.

Na 1848 moest de regering meer rekening houden met het parlement.

Gebruik steeds dezelfde begrippen: parlement en regering. Vermijd verwarring met 'kabinet' als dat nog niet nodig is.

Parlementaire democratie

Een parlementaire democratie is een bestuurssysteem waarbij gekozen volksvertegenwoordigers veel invloed hebben. De regering moet samenwerken met het parlement en kan worden gecontroleerd door het parlement.

Maak duidelijk dat Nederland in 1848 niet ineens volledig democratisch was, maar wel een grote stap zette richting parlementaire democratie.

Steeds democratischer

Na 1848 werd Nederland stap voor stap democratischer.

• Meer mensen kregen kiesrecht

• Het parlement werd belangrijker

• Burgers kregen meer invloed op de politiek

• Democratie groeide dus niet in één keer

Benadruk verandering over tijd: democratisering is een proces, geen plotseling moment.

Feminisme

Feminisme is de beweging die opkomt voor gelijke rechten van vrouwen en mannen. Feministen vonden dat vrouwen achtergesteld werden in de samenleving en wilden dat veranderen.

Verbind dit aan het thema inspraak: niet iedereen profiteerde direct van de democratische veranderingen.

Wat wilden feministen?

Feministen wilden veranderingen in de samenleving.

• Gelijke kansen in onderwijs

• Meer mogelijkheden om te werken

• Meer zelfstandigheid voor vrouwen

• Politieke rechten, zoals kiesrecht

Laat zien dat feminisme over meer ging dan alleen stemmen; het ging breder over gelijke behandeling.

De eerste feministische golf

De eerste feministische golf was de eerste grote periode van strijd voor vrouwenrechten in Nederland. In deze periode draaide het vooral om onderwijs, werk en kiesrecht voor vrouwen.

Plaats deze golf grofweg in de late 19e en vroege 20e eeuw, zonder de slide te overladen met jaartallen.

Begrippen

grondwet - de belangrijkste wet van een land met regels over rechten en bestuur

parlement - de volksvertegenwoordiging die wetten maakt en de regering controleert

regering - de koning en de ministers samen

parlementaire democratie - een bestuurssysteem waarbij het parlement veel invloed heeft

feminisme - beweging voor gelijke rechten van vrouwen en mannen

eerste feministische golf - eerste periode waarin feministen streden voor meer rechten voor vrouwen