Nog LUIDER 74 · Rich Men North of Richmond (Oliver Anthony)
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
74
RICH MEN NORTH OF RICHMOND
OLIVER ANTHONY · 2023
Een arbeider uit Virginia zingt tegen de machtigen in Washington, en iedereen wil hem hebben.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Instructions
Items in this lesson
LUIDER
PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
74
RICH MEN NORTH OF RICHMOND
OLIVER ANTHONY · 2023
Een arbeider uit Virginia zingt tegen de machtigen in Washington, en iedereen wil hem hebben.
Les over Rich Men North of Richmond van Oliver Anthony (2023): een viraal protestlied tegen de politieke elite, lage lonen en belastingen, dat vooral door rechtse Amerikanen werd omarmd en door links zowel geprezen als bekritiseerd. De les kiest geen kant: leerlingen onderzoeken hoe verschillende groepen hetzelfde lied claimen. Het nummer staat in de muziekwinkels niet als expliciet gemarkeerd, maar de tekst is fel over mensen met een uitkering en verwijst naar misbruik van minderjarigen door machtige mannen; bespreek dat rustig en zonder details. Image credit: Elk Mountain44 (Daryl Connor Thompson) / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE VRAAG VAN DEZE LES
Van wie is een protestlied als links en rechts het allebei claimen?
NA DEZE LES KUN JE
vertellen tegen wie en waartegen Oliver Anthony protesteert
uitleggen waarom zowel rechts als links zich in het lied herkende
beschrijven hoe de kale opname het lied geloofwaardig maakt
Leg vooraf kort uit wat links en rechts in de Amerikaanse politiek grofweg betekent: de Democraten (links) en de Republikeinen (rechts). Benadruk dat de les geen kant kiest. De vraag van de les komt aan het eind terug.
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
EERSTE KEER KIJKEN
Oliver Anthony, Rich Men North of Richmond (2023)
Kijk naar de plek en hoe het is opgenomen. Wat vertelt dat over de zanger? Op wie is hij boos?
Dit is de oorspronkelijke video van het YouTube-kanaal RadioWV, een kanaal uit West Virginia dat onbekende muzikanten filmt. Anthony zingt buiten, alleen met een gitaar. Laat leerlingen na afloop noemen wat ze zagen: geen studio, geen band, geen styling. Vraag wat dat doet met hoe je hem gelooft.
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE TIJD
Wie woont er ten noorden van Richmond?
Richmond is de hoofdstad van de staat Virginia. Ten noorden ervan ligt Washington, de hoofdstad van de VS. Daar zitten het Congres en de regering.
In 2022 en 2023 stijgen de prijzen in de VS snel: inflatie. Veel werkende Amerikanen merken dat hun loon niet genoeg is voor boodschappen, huur en benzine.
Het Capitool in Washington, waar het Amerikaanse Congres vergadert.
In juni 2022 lag de inflatie in de VS op ruim 9 procent, het hoogste niveau in ongeveer veertig jaar. De rijke mannen ten noorden van Richmond zijn dus de machthebbers in Washington: politici, lobbyisten en grote bedrijven. Veel Amerikanen op het platteland voelen zich al lang vergeten door die hoofdstad. Doorvraag: bestaat zo'n gevoel ook in Nederland, bijvoorbeeld tussen de Randstad en de regio? Image credit: Diliff / Wikimedia Commons (CC BY 2.5)
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE MAKER
Een fabrieksarbeider met een gitaar
Oliver Anthony heet eigenlijk Christopher Anthony Lunsford. Hij komt uit Farmville, een klein stadje in Virginia. Hij stopt vroeg met school en werkt jarenlang in fabrieken en in de verkoop.
Pas in 2021 begint hij liedjes te schrijven. Zijn artiestennaam komt van zijn opa, die opgroeide in de crisis van de jaren dertig.
Een oude fabriek in Farmville, Virginia, de stad van Oliver Anthony.
Anthony is geboren op 30 juni 1992. Hij verliet de middelbare school in 2010 en haalde later alsnog een diploma. In 2013 brak hij bij een ongeluk op zijn werk zijn schedel en kon hij een half jaar niet werken. Hij nam zijn eerste liedjes op met zijn telefoon. In augustus 2023 woonde hij met zijn gezin in een caravan op een eigen stuk land. Hij benadrukt zelf dat hij uit het Piedmont-gebied van Virginia komt, niet uit de Appalachen. De foto toont een oude fabriek in Farmville. Image credit: James Shelton32 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
HET ONTSTAAN
Van YouTube naar nummer 1
Op 8 augustus 2023 zet het YouTube-kanaal RadioWV de video online. Geen platenmaatschappij, geen reclame. Binnen vijf dagen is het filmpje meer dan 9 miljoen keer bekeken.
Twee weken later staat het lied op 1 in de Billboard Hot 100, de belangrijkste hitlijst van de VS.
Nummer 1
ANTHONY IS DE EERSTE ARTIEST OOIT DIE DAAR BINNENKOMT ZONDER EERDERE HIT
Het lied kwam tegelijk op 1 in de Hot 100, de lijst voor countrynummers en de lijst voor downloads. Volgens Billboard was Anthony de eerste artiest in de geschiedenis van de Hot 100 die direct op 1 binnenkwam zonder ooit eerder in een Billboard-lijst te hebben gestaan. Het getal van 9 miljoen views in vijf dagen komt van NBC News. Anthony wees grote platenmaatschappijen af en bleef onafhankelijk.
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
HET WERK
De ik-figuur werkt lange dagen voor weinig geld. Hij is moe, en wat hij verdient is steeds minder waard. Hij voelt zich een radertje dat niemand ziet.
DE MACHTHEBBERS
Hij is boos op de rijke mannen in Washington: politici die alles willen controleren, belasting heffen en de gewone werkende man vergeten.
DE OMSTREDEN REGELS
Het lied noemt ook mensen met een uitkering en schandalen rond machtige mannen en minderjarigen. Juist over die regels ontstaat felle kritiek.
Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). De delen volgen de gedachtegang, niet precies de coupletten. Critici vonden dat het lied met de regels over uitkeringen arme mensen de schuld geeft. De regel over minderjarigen werd door veel luisteraars gelezen als een verwijzing naar het misbruikschandaal rond de miljardair Jeffrey Epstein; anderen zagen er complotdenken in. Anthony zelf zegt dat hij corruptie in de politiek bedoelt. Doorvraag: tegen wie is het lied het boos, tegen de machthebbers of tegen andere gewone mensen?
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
VRAAG
Het lied werd gespeeld bij een Republikeins verkiezingsdebat. Hoe reageerde Anthony?
Hij zei dat het lied juist over politici zoals zij ging
Hij bedankte de partij en ging voor haar campagne voeren
Hij zei dat het lied alleen over president Biden ging
Hij eiste dat de zender het lied nooit meer zou spelen
Het goede antwoord: hij zei dat hij het lied juist over mensen zoals de politici op dat podium had geschreven. In een video zei hij: "I wrote that song about those people" (CNN en Billboard, augustus 2023). Hij noemde het lied gericht tegen door bedrijven betaalde politici van beide partijen, en zei nadrukkelijk dat het niet over Biden ging. De verwachte misvatting is het tweede antwoord: omdat de rechterkant het lied omarmde, denken leerlingen dat Anthony zelf rechts koos.
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE MUZIEK
Waarom mensen hem geloven
Eén man, één gitaar
Geen band, geen studio: alleen een stem en een gitaar met een metalen klankkast. Het klinkt als iemand die zijn hart lucht, niet als een product.
Rauw opgenomen
Zijn stem slaat soms over en wordt hees van woede. Die fouten maken het juist echt: luisteraars horen een gewone man, geen popster.
Countrytraditie
Country is van oudsher de muziek van het platteland en de arbeider. Anthony past in die traditie van gewone mensen tegen de machthebbers.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. De gitaar is een resonatorgitaar, een gitaar met een metalen klankplaat die in blues en country veel wordt gebruikt. Vergelijk de kale aanpak met de folkzangers uit eerdere lessen, zoals Bob Dylan in Blowin' in the Wind, en met de stadionrock van Seventeen Going Under: welke vorm maakt een protestlied geloofwaardiger? Doorvraag: zou het lied net zo hard zijn aangeslagen als het met een grote band in een studio was opgenomen?
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
DE NAWERKING
Iedereen wil het lied
Rechtse politici en commentatoren delen het lied als bewijs dat werkend Amerika genoeg heeft van de elite. Het eerste Republikeinse debat, op 23 augustus 2023, opent met een vraag over het lied.
Ook links reageert. De Democratische senator Chris Murphy vindt dat links goed moet luisteren. Anderen vinden dat het lied arme mensen de schuld geeft.
De sporthal in Milwaukee op de dag voor het Republikeinse debat, augustus 2023.
Het debat van de Republikeinse presidentskandidaten werd uitgezonden door Fox News vanuit Milwaukee. Senator Chris Murphy schreef op sociale media dat progressieven naar het lied moesten luisteren, omdat links volgens hem betere oplossingen heeft voor de problemen die het noemt. Anthony zelf zei dat hij politiek gezien in het midden staat, en dat het hem ergerde dat mensen van beide kanten hem probeerden in te palmen. Zijn eerste album, Hymnal of a Troubled Man's Mind, verscheen in maart 2024. Image credit: Steve Herman (Voice of America) / Wikimedia Commons (Public domain)
Eens
Oneens
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
STELLING
Een artiest is verantwoordelijk voor hoe anderen zijn lied gebruiken.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: Anthony wilde niet door één partij worden ingepalmd. Kon hij dat eigenlijk tegenhouden, zodra het lied online stond? Doorvraag 2: ken je andere liedjes die door een groep werden gebruikt die de maker niet bedoelde? (Denk aan Born in the U.S.A. van Bruce Springsteen, dat door een president als vaderlands lied werd gebruikt terwijl het kritisch is.)
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
TERUG NAAR DE VRAAG
Van wie is een protestlied als links en rechts het allebei claimen?
WAT BLIJFT
Rich Men North of Richmond protesteert tegen machthebbers in Washington, lage lonen en belastingen, gezongen door een gewone arbeider.
Rechts hoorde een lied tegen de overheid, links een lied over arbeiders, en critici een lied dat arme mensen de schuld geeft.
Anthony zelf koos geen kant: zodra een lied viraal gaat, bepaalt de maker niet meer alleen wat het betekent.
This item has no instructions
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
Leg uit waarom zowel links als rechts zich in dit lied herkende. Gebruik één voorbeeld van elke kant.
Exitvraag. Een goed antwoord noemt voor rechts bijvoorbeeld de kritiek op Washington, belastingen en de overheid, en voor links de lage lonen, de rijke elite en de gewone arbeider. Een sterk antwoord noemt ook de kritiek op de regels over uitkeringen. Veelgemaakte fout: zelf een kant kiezen in plaats van beide lezingen uit te leggen.
LUIDER
74 · RICH MEN NORTH OF RICHMOND · OLIVER ANTHONY
LUISTER VERDER
ALLE SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van This Land Is Your Land tot Europapa, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op Nog LUIDER.
Slotdia: de playlist Nog LUIDER op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/1MKkOy8x2kUy2eBNNylHfG), met de songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren. Un violador en tu camino van Las Tesis staat niet op Spotify.
