LUIDER 04 · The Times They Are a-Changin' (Bob Dylan)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
04
THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN'
BOB DYLAN · 1964
Een twintiger zegt tegen politici en ouders: maak plaats, wij komen eraan.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Items in this lesson
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
04
THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN'
BOB DYLAN · 1964
Een twintiger zegt tegen politici en ouders: maak plaats, wij komen eraan.
Les in de reeks LUIDER. The Times They Are a-Changin' gaat over de kloof tussen jong en oud en over verandering die niet te stoppen is. Deze les belicht Dylan als stem van een generatie, een rol die hij zelf niet wilde, en zijn overstap naar elektrische rockmuziek. Heb je les 2 (Blowin' in the Wind) gegeven, dan kun je daarop voortbouwen, maar de les werkt ook los. Het nummer bevat geen grof taalgebruik of schokkende beelden. Image credit: Don Hunstein / Wikimedia Commons (Public domain)
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE VRAAG VAN DEZE LES
Kan één twintiger namens een hele generatie zingen?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen welke kloof tussen jong en oud er in 1963 in de VS was
beschrijven tot wie Dylan zich in het lied richt en wat hij van hen vraagt
uitleggen waarom Dylan de rol van stem van een generatie afwees
Vraag om te beginnen: is er nu een artiest die namens jouw generatie spreekt? Laat een paar namen noemen en vraag waarom. Blowin' in the Wind (les 2) stelde vragen. Dit lied is anders: het waarschuwt en eist. Laat de klas daar na het luisteren op letten.
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
EERSTE KEER LUISTEREN
Bob Dylan, The Times They Are a-Changin' (1964)
Tegen wie praat Dylan? Noem zo veel groepen mensen als je hoort. Klinkt hij vriendelijk, streng of boos?
Officiële audio van de albumversie (kanaal BobDylanVEVO), opgenomen op 24 oktober 1963 in de studio van Columbia in New York. Leerlingen horen alleen stem, akoestische gitaar en mondharmonica. Groepen die leerlingen kunnen noemen: iedereen die luistert, schrijvers en critici, politici in Washington, vaders en moeders. Veel leerlingen vinden dat hij klinkt als een dominee of een omroeper: dat past bij een lied dat een waarschuwing afgeeft.
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE TIJD
Amerika in 1963: jong tegen oud
Na de Tweede Wereldoorlog werden in de VS heel veel kinderen geboren: de babyboom. In 1963 zijn zij tieners en studenten.
Zij groeien op met welvaart, televisie en rock-'n-roll, maar ook met angst voor de atoombom. Veel jongeren steunen de burgerrechtenbeweging en vinden hun ouders ouderwets. Die kloof heet de generatiekloof.
1963
IN AUGUSTUS DE MARS OP WASHINGTON, IN NOVEMBER WORDT KENNEDY VERMOORD
Babyboom: de geboortegolf na 1945; de eerste babyboomers zijn in 1963 zeventien of achttien. De term generatiekloof (generation gap) werd in de jaren zestig gangbaar. Kennedy werd op 22 november 1963 in Dallas vermoord, bijna een maand na de opname van dit lied. Dylan vertelde later dat hij het kort na de moord als openingsnummer van een concert zong. Hij dacht dat het publiek boos zou worden, maar het applaudisseerde, en hij begreep niet waarom.
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE MAKER
De stem van een generatie?
Dylan is 22 als hij dit lied schrijft. Hij wil een volkslied maken voor de verandering die hij om zich heen ziet.
Kranten en fans noemen hem al snel de stem van zijn generatie. Dylan zelf vindt dat vreselijk. Hij wil zingen wat hij wil, niet namens anderen spreken. Al in 1964 schrijft hij bijna geen protestsongs meer.
Alleen op het podium: Dylan aan St. Lawrence University, New York, november 1963.
Dylan schreef het nummer in september en oktober 1963. Tegen Cameron Crowe zei hij in 1985 (boekje bij Biograph) dat het echt een lied met een doel was, beïnvloed door Ierse en Schotse ballades, en dat hij een groot lied wilde met korte verzen die zich hypnotiserend opstapelen. Biograaf Clinton Heylin schrijft dat Dylan op de vraag waarom hij het schreef zijn schouders ophaalde: het leek hem wat mensen wilden horen. Na dit album komt Another Side of Bob Dylan (1964), met veel persoonlijkere liedjes. In zijn memoires Chronicles (2004) schrijft Dylan uitgebreid hoe hij zich verzette tegen het etiket woordvoerder van een generatie. Doorvraag: waarom zou iemand zo'n eretitel niet willen? Image credit: Unknown authorUnknown author / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
COUPLET 1
Een waarschuwing aan iedereen. De verandering komt als een vloed. Wie blijft staan waar hij staat, wordt meegesleurd. Je kunt beter meebewegen.
COUPLET 2 EN 3
Nu spreekt hij de schrijvers en critici aan: oordeel niet te snel. Daarna de politici: houd de verandering niet tegen, want buiten is de strijd al begonnen.
COUPLET 4
Dan de ouders. Ze begrijpen hun kinderen niet meer en hebben geen gezag meer over hen. De zanger vraagt hun de nieuwe tijd niet tegen te werken.
COUPLET 5
Het slot: de rollen draaien om. Wie nu achteraan staat of onderaan, komt straks vooraan en bovenaan. Het oude verdwijnt snel.
Lees de volledige tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Het lied heeft vijf coupletten zonder apart refrein: elk couplet eindigt met de titel. Wijs op de opbouw: Dylan spreekt steeds een andere groep aan, van iedereen naar de mensen met macht: pers, politiek, ouders. Wie spreekt er? Een ik die zich als woordvoerder opstelt en de luisteraar direct aanspreekt. De beelden komen deels uit de Bijbel (de laatsten zullen de eersten zijn). Doorvraag: noemt Dylan ergens concreet wat er moet veranderen? Nee, en dat maakt het lied bruikbaar voor elke beweging, net als Blowin' in the Wind.
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
VRAAG
Tot wie richt Dylan zich vooral in het lied?
Tot jonge soldaten die naar Vietnam moeten
Tot zwarte Amerikanen in het Zuiden van de VS
Tot de president en zijn regering, verder niemand
Tot mensen met macht: politici, schrijvers en ouders
Goed: tot mensen met macht, namelijk politici, schrijvers en critici, en ouders. Het lied is een waarschuwing aan de oudere generatie die de touwtjes in handen heeft. Veelgemaakte fout: Vietnam. In 1963 zaten er nog geen grote Amerikaanse legers in Vietnam; dat begon pas in 1965. Ook de burgerrechtenbeweging komt niet met naam voor, al hoorde iedereen hem er toen wel in. Doorvraag: waarom spreekt een jong lied juist de ouderen aan en niet de jongeren?
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE MUZIEK
Een oude ballade met een nieuwe boodschap
Oude vorm
Dylan bouwt het lied als een Ierse of Schotse ballade: lange strofen, geen apart refrein, en elke strofe eindigt met dezelfde regel.
Een simpele melodie
Een wiegende, eenvoudige melodie die elke strofe terugkomt. Je onthoudt hem na één keer en kunt meteen meezingen, als met een volkslied.
Klank en stem
Alleen gitaar, mondharmonica en stem. Dylan zingt hard en nadrukkelijk, bijna als een omroeper die een bericht voorleest.
Verdieping. Producer: Tom Wilson, die later ook Dylans eerste elektrische opnamen produceerde. Duur ongeveer 3:15. Dylan speelt mondharmonica in een houder om zijn nek, met korte tussenspelen tussen de strofen: even adem voor de luisteraar voordat de volgende groep wordt aangesproken. Er is geen band, geen drums: niets leidt af van de woorden. Dylan noemde zelf de Ierse en Schotse ballades als voorbeeld, liederen die beginnen met een oproep aan de toehoorders om te luisteren. Vergelijk met Blowin' in the Wind (les 2): daar een meezingrefrein, hier een doorlopend betoog. Doorvraag: waarom kiest een jonge zanger die verandering wil juist een heel oude vorm?
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
DE NAWERKING
Newport 1965: Dylan wordt elektrisch
Op 25 juli 1965 staat Dylan op het Newport Folk Festival met een elektrische gitaar en een luide rockband. Een deel van het publiek joelt.
Veel folkfans voelen zich verraden: hun protestzanger speelt ineens rock. In 1966 roept iemand in Engeland zelfs Judas naar hem. Dylan speelt gewoon door.
De Fender Stratocaster van Newport 1965, in 2019 te zien in het Metropolitan Museum in New York.
In Newport speelde Dylan drie elektrische nummers met muzikanten uit de Paul Butterfield Blues Band, onder wie gitarist Mike Bloomfield, en Al Kooper op orgel. Waarom er werd gejoeld is nog steeds omstreden: om de elektrische gitaar, om het slechte geluid of om het korte optreden. Het verhaal dat Pete Seeger met een bijl de kabels doorhakte is een mythe; Seeger zei later dat hij vooral boos was omdat het geluid zo vervormd was dat je de tekst niet verstond. De Judas-roep klonk op 17 mei 1966 in de Free Trade Hall in Manchester. De gitaar van Newport dook in 2012 weer op en was in 2019 te zien in het Metropolitan Museum. De film A Complete Unknown (2024, met Timothée Chalamet) gaat over deze periode. Overige nawerking: Steve Jobs las in 1984 een couplet voor bij de presentatie van de eerste Macintosh; covers van onder meer Nina Simone, Joan Baez, The Byrds, Simon and Garfunkel en Tracy Chapman. Image credit: Eden, Janine and Jim from New York City / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
Eens
Oneens
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
STELLING
Een protestzanger moet trouw blijven aan zijn publiek.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: had Dylan zijn fans iets beloofd door liedjes als dit te schrijven? Of mogen fans niets eisen van een artiest? Doorvraag 2: is Dylan eigenlijk niet juist trouw aan zijn eigen lied gebleven? Dat gaat immers over veranderen en niet blijven staan. Vergelijk met artiesten van nu die van stijl wisselen en daar kritiek op krijgen.
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
TERUG NAAR DE VRAAG
Kan één twintiger namens een hele generatie zingen?
WAT BLIJFT
In 1963 voelden veel jongeren een kloof met hun ouders. Dylans lied gaf die generatie woorden: de verandering komt, maak plaats.
Hij spreekt de mensen met macht aan, pers, politiek en ouders, maar noemt geen concrete eis. Zo kon elke beweging het lied gebruiken.
Dylan wilde zelf niet namens een generatie spreken. Hij stopte met protestsongs en werd elektrisch, tot woede van een deel van zijn fans.
This item has no instructions
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
Welke song van nu spreekt namens jouw generatie? Tegen wie heeft die song het, en waarom?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concrete song, benoemt wie er wordt aangesproken (ouders, politici, de maatschappij, leeftijdsgenoten) en legt uit waarom die song voor een hele groep zou spreken. Veelgemaakte fout: alleen een lievelingsnummer noemen zonder uit te leggen wat het met een generatie te maken heeft. Doorvraag bij bespreken: zou die artiest het zelf willen, de stem van een generatie zijn?
LUIDER
04 · THE TIMES THEY ARE A-CHANGIN' · BOB DYLAN
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
