Orkesten en ensembles (Muziek vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met luistervragen: koren herkennen, een popgroep en backing vocals horen en een bezetting lezen, met stappenplan en tips.

LUISTEREN · ORKESTEN

EXAMENTRAINING

Orkesten en ensembles: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Nationaal Historisch Museum / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan bij een luisterfragment horen welk koor, welke groep of welk orkest speelt en een bezetting lezen.

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Lees: wat wordt er gevraagd en welke antwoorden zijn mogelijk?

• 2. Luister: welke instrumenten of stemmen hoor je? Zijn er blazers, strijkers, drums of alleen zang?

• 3. Luister nog een keer: hoeveel muzikanten zijn het ongeveer en wie speelt de hoofdrol?

• 4. Kies: kies het antwoord dat past bij alles wat je hoorde.

Het Leeds Male Voice Choir tijdens een concert, 2023

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

VRAAGTYPE 1: WELK KOOR HOOR JE?

• Je luistert en zegt of mannen, vrouwen of beide zingen.

• Let op de diepte van de stemmen.

Image credit: LoverVinyl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Video: Whitacre: Lux Aurumque, Eric Whitacre Singers (kanaal: Eric Whitacre - Topic). Wat hoor je? Een koor zonder instrumenten waarin hoge vrouwenstemmen en lage mannenstemmen samen zingen. Antwoord: gemengd koor. Wie mannenkoor of vrouwenkoor kiest, luistert maar naar een deel van de stemmen.

Welk koor hoor je in dit fragment?

A

Mannenkoor

B

Gemengd koor

C

Vrouwenkoor

D

Backing vocals

Hoge vrouwenstemmen en lage mannenstemmen klinken samen: gemengd koor. Wie mannenkoor kiest, let alleen op de lage stemmen.

Video: Calon Lan, Dowlais Male Choir (kanaal: Dowlais Male Choir). Wat hoor je? Een koor met alleen mannenstemmen, van diep tot hoog. Antwoord: alleen mannen, dus een mannenkoor. Wie 'mannen en vrouwen samen' kiest, let alleen op de hogere mannenstemmen.

Wie zingen er in dit fragment?

A

Alleen mannen

B

Alleen vrouwen

C

Mannen en vrouwen samen

D

Een solozanger met een band

Het koor heeft alleen mannenstemmen: mannenkoor. Wie 'mannen en vrouwen samen' kiest, hoort de hoge mannenstemmen als vrouwenstemmen.

De popgroep Band of Gold op Piknik i Parken, Oslo 2017

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

VRAAGTYPE 2: GROEP OF ACHTERGRONDZANG

• Je hoort welke instrumenten een groep speelt en wie er op de achtergrond zingt.

• Gitaar, basgitaar en drums horen bij een popgroep.

Image credit: Tore Sætre / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Video: AC/DC: Back in Black (kanaal: acdcVEVO). Wat hoor je? Een rockgroep: elektrische gitaren met een herkenbaar riffje, basgitaar, drums en een zanger. Antwoord: popgroep (rockgroep). Er zijn geen strijkers en geen rijen blazers.

Welke groep hoor je in dit fragment?

A

Jazzcombo

B

Bigband

C

Popgroep

D

Symfonieorkest

Elektrische gitaren, basgitaar, drums en zang: popgroep (rockgroep). Er zijn geen strijkers en geen rijen blazers.

Zangers zingen zachter op de achtergrond mee met de hoofdzanger. Hoe heet dat?

A

Een mannenkoor

B

Backing vocals

C

Een gemengd koor

D

Een bigband

Dit zijn backing vocals. Je hoort ze vooral in pop en soul, vaak in het refrein.

Een bigband met rijen trompetten en trombones tijdens een concert

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

VRAAGTYPE 3: BEZETTING LEZEN

• Soms moet je zonder fragment uit de bezetting afleiden welk ensemble het is.

• Kijk welke instrumenten er zijn en hoeveel muzikanten het ongeveer zijn.

Image credit: Lance Cpl. Maxwell Cook (US Marine Corps) / Wikimedia Commons, publiek domein

Welke zin klopt?

A

Een jazzcombo is groter dan een bigband

B

Een strijkorkest speelt met koperblazers

C

Een symfonieorkest speelt zonder strijkers

D

Een bigband is groter dan een jazzcombo

Een bigband heeft veel blazers, een combo heeft drie tot acht muzikanten. Wie de eerste foute zin kiest, draait groot en klein om.

Een harmonie en een fanfare zijn soorten van welk ensemble?

A

Strijkorkest

B

Bigband

C

Symfonieorkest

D

Blaasorkest

Harmonie, fanfare en brassband zijn soorten blaasorkest. Wie bigband kiest, denkt aan blazers en vergeet dat een bigband jazz speelt met ritmegroep.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Koren herkennen

2

Groep of achtergrondzang horen

3

Bezetting lezen

4

Luisteren naar fragmenten

Bespreek de uitslag en laat leerlingen die het lastig vinden de fragmenten uit de uitleg nog een keer beluisteren.

♪ LUISTEREN · ORKESTEN

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Luister een fragment altijd twee keer: de eerste keer voor het geheel, de tweede keer voor de details.

• Hoor je strijkers en blazers samen, dan is het een symfonieorkest.

• Hoor je geen strijkers, wel trompetten en saxofoons, dan is het een bigband of een blaasorkest.

• Een koor zingt, een orkest speelt: let eerst op de zang.