8
Ruimtemeetkunde
Paragraaf 8.4
Inhoud prisma en cilinder
Hoeveel water past in een aquarium of een regenton? Met één formule reken je het uit.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
8
Ruimtemeetkunde
Paragraaf 8.4
Inhoud prisma en cilinder
Hoeveel water past in een aquarium of een regenton? Met één formule reken je het uit.
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 8 Ruimtemeetkunde, paragraaf 8.4 Inhoud prisma en cilinder. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
8.4 Inhoud prisma en cilinder
Leerdoelen
8.4.1
Je kunt de inhoud van een prisma, een balk en een cilinder berekenen.
8.4.2
Je kunt het grondvlak van een driehoek en van een cirkel berekenen.
8.4.3
Je kunt de inhoud van cm³ omrekenen naar liter en andersom.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Startvraag
Een pak melk
Een pak melk van 1 liter is ongeveer een kubus van 10 cm bij 10 cm bij 10 cm.
Hoeveel cm³ is dat?
100 cm³
1.000 cm³
300 cm³
10.000 cm³
10 · 10 · 10 = 1.000 cm³. Dus 1 liter is 1.000 cm³. Wie 100 kiest, rekent 10 · 10 (de oppervlakte van het grondvlak). Wie 300 kiest, telt 10 + 10 + 10 op. Wie 10.000 kiest, schuift een nul te veel.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Prisma en cilinder
Een prisma en een cilinder hebben twee gelijke grondvlakken. Overal tussen die twee vlakken is de doorsnede even groot.
Daarom bereken je de inhoud op dezelfde manier: grondvlak maal hoogte.
Laat leerlingen een stapel bierviltjes of munten maken: elke laag even groot, dus de inhoud is het grondvlak maal het aantal lagen. Bij dit prisma is het grondvlak de driehoek en de hoogte de lengte van 10 cm. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Inhoud van prisma en cilinder
inhoud = grondvlak · hoogte
I = G · h
Grootheid
Symbool
Eenheid
Inhoud
I
cm³
Grondvlak
G
cm²
Hoogte
h
cm
Bij een cilinder is G een cirkel: G = π · r². Bij een balk is G = l · b.
Benadruk dat de hoogte het getal is dat loodrecht staat op het grondvlak. Bij een liggend prisma is dat de lengte. De eenheden helpen: cm² maal cm geeft cm³. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Voorbeeldopdracht 1
Een balk is 6 cm lang, 4 cm breed en 5 cm hoog. Wat is zijn inhoud?
gegeven
grondvlak: 6 cm bij 4 cm
hoogte: 5 cm
uitwerking
Grondvlak: 6 · 4 = 24 cm²
Inhoud: 24 · 5 = 120 cm³
antwoord
120 cm³
Een balk is een prisma met een rechthoek als grondvlak. Veelgemaakte fout: de eenheid. Het grondvlak is in cm², de inhoud in cm³. Wie 15 antwoordt, telt de maten op (6 + 4 + 5). Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Opdrachten Kennis
1
Het grondvlak is de driehoek aan de voorkant. Wat is de oppervlakte daarvan?
12 cm²
7 cm²
6 cm²
60 cm²
Oppervlakte driehoek = ½ · 3 · 4 = 6 cm². Wie 12 kiest, vergeet de helft. Wie 7 kiest, telt de rechthoekszijden op. 60 cm² is geen oppervlakte maar het getal van de inhoud (6 · 10 = 60 cm³). Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Opdrachten Toepassing
2
Wat is de inhoud van dit prisma in cm³?
Grondvlak 6 cm², hoogte 10 cm (de lengte van het prisma): 6 · 10 = 60 cm³. Wie 120 antwoordt, vergeet de ½ bij de driehoek. Wie 12 antwoordt, neemt een rechthoek als grondvlak en vergeet de hoogte. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Liter en kubieke centimeter
1 liter is 1.000 cm³. Van liter naar cm³ vermenigvuldig je, andersom deel je.
liter
cm³
· 1000
: 1000
2,5 liter = 2,5 · 1000 = 2.500 cm³
4.000 cm³ = 4.000 : 1000 = 4 liter
Laat leerlingen een bekende verpakking noemen: een pak melk van 1 liter, een fles cola van 1,5 liter. 1 liter is ook 1 dm³, een kubus van 10 cm bij 10 cm bij 10 cm. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Opdrachten Toepassing
3
Deze cilinder heeft straal 5 cm en hoogte 12 cm. Wat is de inhoud, afgerond op 1 decimaal?
942,5 cm³
300 cm³
188,5 cm³
3.769,9 cm³
Grondvlak = π · 5² = 78,5 cm² (afgerond). Inhoud = 78,5 · 12 = 942,5 cm³ (met de rekenmachine op π, niet op het afgeronde grondvlak). Fouten: 300 is zonder π (25 · 12), 188,5 is straal niet gekwadrateerd (π · 5 · 12), 3.769,9 gebruikt de diameter 10 als straal. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Een aquarium is 80 cm lang, 40 cm breed en 50 cm hoog. Vul in.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Opdrachten Toepassing
4
Inhoud = 80 · 40 · 50 = 160.000 cm³.
Dat is 160 liter, want 1 liter is 1.000 cm³.
80 · 40 · 50 = 160.000 cm³ en 160.000 : 1.000 = 160 liter. De afleiders 16 en 1.600 komen van een nul te veel of te weinig bij het omrekenen.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Opdrachten Toepassing
★ 5
Hoeveel liter past in deze regenton? Rond af op 1 decimaal.
Inhoud = π · 30² · 90 ≈ 254.469 cm³. Delen door 1.000 geeft 254,5 liter. Wie 254.469 invult, is de omrekening vergeten. Wie 84,8 invult, deelt nog eens door 3. Laat de leerlingen zelf schatten of een regenton van 250 liter realistisch is. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
V E R D E R K I J K E R
Een blikje is zo gebouwd
Een blikje cola bevat 330 cm³. Met straal 3 cm vind je de hoogte door de inhoud te delen door het grondvlak: 330 : (π · 3²) is ongeveer 11,7 cm.
Zo bedenken ontwerpers blikjes die goed in de hand liggen en weinig materiaal gebruiken.
Laat leerlingen een blikje opmeten. Het blik is iets breder en hoger dan de berekening, want het wordt niet tot de rand gevuld. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.4
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
8.4.1 Inhoud berekenen met I = G · h
8.4.2 Grondvlak berekenen
8.4.3 cm³ en liter omrekenen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp