Voedingsleer 3 - Les 6 (supplementen)

• Voedingsleer
• MBO
• Studiejaar 2

Voedingsleer 3

Weekplanning

• Les 1: Gezondheid en trends
• Les 2: Diëten 1
• Les 3: Diëten 2
• Les 4: Diëten 1 & 2 bespreken/herhaling
• Les 5: Sportvoeding
• Les 6: Supplementen

Leerdoelen

Jij:

- Kunt uitleggen wat supplementen zijn

- Kunt de werking van de veelgebruikte supplementen vitamine D, vitamine B12, foliumzuur en calcium benoemen

- Kunt benoemen welke doelgroepen kans lopen op tekorten van vitamine D, vitamine B12, foliumzuur en calcium en waarom

- Kunt voor vitamine D, vitamine B12, foliumzuur en calcium een suppletieadvies geven aan risicogroepen

- Weet wat het begrip Aanvaardbare Bovengrens betekent
 

Wat zijn supplementen?

Supplementen

Voedingssupplementen zijn producten met een of meerdere vitamines, mineralen of bioactieve stoffen. Ze zijn bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding.

Wat zijn bioactieve stoffen?

Bioactieve stoffen

Stoffen die een fysiologische functie hebben in het lichaam. 

Het gaat meestal om stoffen in voedingsmiddelen of supplementen die een gezondheidsbevorderend effect hebben, maar waarvoor geen behoefte is vastgesteld

Ga op zoek naar voorbeelden van bioactieve stoffen, noem er minstens 3

Voorbeelden van bioactieve stoffen

• Fyto-oestrogenen (isoflavonen) die de botontkalking bij vrouwen na de overgang zou vertragen
  
• Glucosinolaten
  
• Polyfenolen (flavonoïden): flavonolen, flavanonen, flavanolen en isoflavonen
  
• Prebiotica
  
• Taurine

• Flavonoïden
  
• Cafeïne
  
• Carotenoïden: bètacaroteen, luteïne en lycopeen
  
• Carnitine
  
• Choline
  
• Co-enzym Q
  
• Creatine
  
• Dithiolthionen
• Fytosterolen (plantensterolen) die aan margarine mogen worden toegevoegd om het cholesterolgehalte in bloed te verlagen

Wie hebben er supplementen nodig?

Suppletie

• De meeste mensen hebben geen voedingssupplementen nodig, want ze krijgen al voldoende voedingsstoffen binnen door gevarieerd te eten. Mits je gezond en gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf
• Ze zijn bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding, niet als vervanging!

Welke supplementen worden vaak bijgeslikt?

Veelgebruikte supplementen

• Vitamine D
• Vitamine B12
• Foliumzuur
• Calcium

Aan de slag!

Opdracht 1:Maak een tabel voor de belangrijkste supplementen, doe het zo:

Micronutriënt	Werking	Risicogroep	Advies
Vitamine D
Vitamine B12
Foliumzuur
Calcium

Aan de slag!

Opdracht 2: Zoek uit waarom de risicogroepen een risico lopen op een tekort

Ook belangrijke groepen!

• Ouderen die weinig eten
  
• Mensen die eenzijdig eten (dit kan onder andere voorkomen bij alcoholisten)
  
• Mensen die een extreem afvaldieet volgen  
• Mensen (vaak ouderen) met maag- of darminfecties. Zij kunnen soms niet genoeg vitamine B12 uit hun voeding opnemen. Voor hen kan een vitamine B12-supplement nuttig zijn, omdat dit wel goed wordt opgenomen. 

Ook belangrijke groepen!

• Ouderen die weinig eten
  
• Mensen die eenzijdig eten (dit kan onder andere voorkomen bij alcoholisten)
  
• Mensen die een extreem afvaldieet volgen  
• Mensen (vaak ouderen) met maag- of darminfecties. Zij kunnen soms niet genoeg vitamine B12 uit hun voeding opnemen. Voor hen kan een vitamine B12-supplement nuttig zijn, omdat dit wel goed wordt opgenomen. 

Nóg wenselijker is dat zij hun voedingspatroon aanpassen. 

Wat is een voorbeeld van een supplement?

1. Een pil
2. Een capsule
3. Een poeder
4. Een drankje

Soorten supplementen

Voedingssupplementen kun je via 3 soorten indelen:

1. Supplementen met 1 vitamine of mineraal, bijvoorbeeld een vitamine C-supplement.
   
2. Supplementen met een combinatie van meerdere vitamines en/of mineralen, bijvoorbeeld een multivitamine of vitamine B-complex.
   
3. Supplementen met een of meerdere bioactieve stoffen, ook wel nutraceuticals genoemd.
   

Supplementen vs. voeding

• In supplementen zitten meestal synthetische of industrieel geproduceerde vitamines, mineralen of bioactieve stoffen. Deze werken hetzelfde als de natuurlijke variant. 
• Wel neemt het lichaam de stoffen uit supplementen beter op dan uit eten en drinken. De opname van foliumzuur (vitamine B11) uit eten is bijvoorbeeld 30 tot 50% lager dan die van synthetisch foliumzuur (PMG).   

Hoe weet je of je niet te veel suppleert?

Aanvaardbare bovengrens

• Als je lange tijd een supplement neemt met een grote hoeveelheid van een vitamine of mineraal kan dat schadelijk zijn. 
• Voor vitamines en mineralen die bij grote hoeveelheden schadelijk kunnen zijn, heeft de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA) een aanvaardbare bovengrens of veilig niveau van inname vastgesteld. Dit is de hoogste inname waarbij er geen schadelijke gevolgen te verwachten zijn. 
• In supplementen zit soms meer dan deze maximale hoeveelheid.

Zoek uit

Zoek uit wat de aanvaardbare bovengrens (AB) is van vitamine D, vitamine B12, foliumzuur en calcium.