Les 28 9 mei 2026 (VO2)

• Nederlands
• Secondary Education

Les 28 9 mei 2026

L28 Wat doen we vandaag? 

Welkom! 

1. Diatoets

2. (VO1)Cursus 6 formuleren §5 Lastige verwijswoorden en herhaling §4. 

3. (VO2) Cursus 5 grammatica §14 betrekkelijk voornaamwoord 

4. Lesafsluiting 

Diataal toets: diaspel

- Ga naar www.diatoetsen.nl/login. Vul je gebruikersnaam in en je wachtwoord in - zie blad van diataal.

- Er staan 2 toetsen klaar: Diaspel (spelling/taal) & Diatekst (Begrijpend lezen)

- Start met "Diaspel" - gebruik een koptelefoon. "Diatekst" doen we volgende week online. 

- Klaar met "diaspel"? Klik op 'afsluiten' of 'afsluiten test' en: 

- VO1: ga naar blz 190 en lees tekst 1 en 2, maak opdracht 1, 2 en 3. 

- VO2: ga naar blz. 199 en lees tekst 1, 2 3 en 4. Maak opdracht 1 en 2. 

Verwijswoorden

Hij geeft het daar aan hen. 

Waar verwijst 'hij' naar? En 'daar'? en 'hen'? 

Er zijn nog meer verwijswoorden: 

Het meisje, dat gisteren de wedstrijd liep, heeft een record gebroken. 

De jongen, die er gisteren niet was, heeft vandaag veel werk gedaan. Welke jongen? Die jongen!  Deze? Nee die.  

Welk verwijswoord?

Jullie weten nog dat je voor goed gebruik van verwijswoorden je soms moet kijken naar het lidwoord (de, het) en soms naar of het woord naar waar je verwijst mannelijk of vrouwelijk of onzijdig is. 

DEZE, DIE, DIT, DAT

Dit zijn verwijswoorden.

Ezelsbruggetje:

• dezE en diE gebruik je bij dE-woorden.

• diT en daT gebruik je bij heT-woorden.

soorten verwijswoorden

Er zijn verschillende soorten verwijswoorden: 

 

- persoonlijke voornaamwoorden: ik, jij, u, hij, zij, het, wij, jullie, zij me, mij, jou, hem, haar, ons, hen, hun (Bijvoorbeeld: "Sam zag haar gisteren nog"). 

- aanwijzende voornaamwoorden: die, dat, deze, dit.  Als 'die' of 'dat' als aanwijzend voornaamwoord gebruikt worden, kun je ze vervangen door 'deze' en 'dit': dan klopt de zin nog (ook al is de betekenis veranderd). Verwijst vaak naar later woord. 

- betrekkelijke voornaamwoorden: die, dat (wie, wat). Verwijst vaak naar eerder woord. 

- bijwoorden van tijd en plaats: toen, hier, daar. 

Dit is niet alles. Er zijn nog meer soorten verwijswoorden.  

Betrekkelijk voornaamwoord

Antecedent = een woord (of groepje woorden) die eerder genoemd is/zijn en waar een ander woord naar verwijst.

Voorbeeld: 

Met de jongen, die daar op dat bankje zit, heeft mijn zus verkering gehad.

Jongen is een antecedent en die verwijst daarnaar.

Betrekkelijk voornaamwoord

Het betrekkelijk voornaamwoord wijst terug naar het antecedent.

Voorbeeld:

Met de jongen, die daar op dat bankje zit, heeft mijn zus verkering gehad.

die = betrekkelijk voornaamwoord.

De jongen, die geselecteerd is voor Twente , staat morgen in de basis.
Wat is in deze zin het betrekkelijk voornaamwoord?

1. de
2. die
3. voor
4. in

Betrekkelijk voornaamwoord: Dat of Wat?

- Dat gebruik je om te verwijzen naar het-woorden en gedeeltes van zinnen. 

Betrekkelijk voornaamwoord: Dat of Wat?

'Wat' gebruik je om te verwijzen naar:

  - Voornaamwoorden: dat, datgene

  - Onbepaalde voornaamwoorden (iets vaags): alles, iets, niets, het enige

  - een overtreffende trap na ‘het’, die niet gevolgd wordt door een                                    zelfstandig naamwoord:           

            "Het noorderlicht is het mooiste wat ik ooit heb gezien". 

            Maar let op: Het noorderlicht is het mooiste licht dat... 

            Maar let op: Jij bent de mooiste die ik ken (geen 'het' woord).

  - een hele zin.  

Betrekkelijk voornaamwoord ('wat') 

Voorbeelden wat:

- dat, datgene: Dat(gene) wat ik wil, is niet beschikbaar. 

- alles, iets, niets, het enige: Alles wat jij doet, is leuk. 

- overtreffende trap: Patat is het lekkerste wat ik ooit gegeten heb. 

- hele zin: Zij bleef maar tegen mij praten, wat ik heel gezellig vond. ('wat' refereert naar de hele zin: "zij bleef maar tegen mij praten)

Vul aan:
De activiteitenweek is het leukste ___ ik heb meegemaakt.

1. dat
2. wat

Vul aan:
Het meisje ___ daar loopt, heeft een mooie jas aan.

1. dat
2. wat
3. die

Vul aan:
Harry heeft nooit zin om te wandelen, ___ best verrassend is voor een hond.

1. dat
2. wat

Lastige verwijswoorden

Waar + voorzetsel (bijvoorbeeld 'waarmee') of voorzetsel + wie (bijvoorbeeld 'met wie')?

- Naar dieren en dingen verwijs je met: waar + vz

   - De hond waarmee ik wandel, heet Harry

   - De fiets waarop ik fiets, is geel.

- Naar mensen verwijs je met: vz + wie

   - Sam, met wie ik graag afspreek, zit nog op school. 

Vul aan:
Het liedje ____ ik je vertelde, draait nu op de radio.

1. over wie
2. waarover

Vul aan:
Het konijntje, ____ jij laatst een hok had getimmerd, is heel blij.

1. voor wie
2. waarvoor

Vul aan:
Ik ga straks op bezoek bij mijn oma, ___ ik graag tijd doorbreng.

1. met wie
2. waarmee

Dus: 

Waarmee, waarvoor, waarop, waartegen, waarnaast

Gebruik je bij dieren of dingen

Met wie, voor wie, op wie, tegen wie, naast wie

Gebruik je bij mensen

Is dat het meisje ... jij gisteren je mobiel uitleende?

1. aan wie
2. waaraan

Dat is mijn oom ... mijn vader graag klaverjast.

1. waarmee
2. met wie

Lesafsluiting (VO2)

Volgende week is er weer een online les.  We maken dan o.a. de tweede DIAtoets.   

 Het huiswerk voor deze week is: 

▪ Lees in je leesboek 

▪ Cursus 5 grammatica §14 betrekkelijk voornaamwoord, opdracht 1 en 2

▪ Thema D (on)gezond, §6 kritisch lezen: lees tekst 1, 2 3 en 4 en maak opdracht 1 en 2. 

Tot volgende week! 

  

 

 

Tot volgende week op st Conleth's