§7.1 Energieomzettingen (kgt)

7

Energie

Paragraaf 7.1

Energieomzettingen

Een lamp, een fiets, een windmolen: overal is energie. Maar waar komt die energie vandaan, en waar gaat hij heen?

Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt

vmbo-kgt

1 / 14
next
Slide 1: Slide
New lesson editorNatuur- en scheikundeMiddelbare schoolvmbo k, g, t

This lesson contains 14 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Introduction

Leerlingen leren energiesoorten herkennen, beschrijven energieomzettingen met een energieschema en ontdekken dat er naast nuttige energie bijna altijd ook warmte vrijkomt. Les bij Nova NaSk MAX 1|2 deel B, hoofdstuk 7 Energie, paragraaf 7.1, vmbo-kgt leerjaar 2. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Items in this lesson

7

Energie

Paragraaf 7.1

Energieomzettingen

Een lamp, een fiets, een windmolen: overal is energie. Maar waar komt die energie vandaan, en waar gaat hij heen?

Gemaakt bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, vmbo-kgt

vmbo-kgt

Les bij Nova NaSk MAX 1|2, deel B, hoofdstuk 7 Energie, paragraaf 7.1 Energieomzettingen. Ongeveer 40 minuten, leerjaar 2 vmbo-kgt. Image credit: LessonUp Image credit: Omslag Nova NaSk 1|2 deel B vmbo-kgt, Malmberg

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

7.1  Energieomzettingen

Leerdoelen

7.1.1

Je kunt energiesoorten herkennen in voorbeelden uit het dagelijks leven.

7.1.2

Je kunt een energieomzetting beschrijven met een energieschema.

7.1.3

Je kunt uitleggen wat nuttige en niet-nuttige energie is.

Practica en vaardigheden

V A A R D I G H E I D

Een energieschema maken

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Foto: Denkrahm (CC BY 4.0)

Startvraag

Stroom uit de wind

Windmolens maken elektriciteit. Maar waar halen ze die energie vandaan?

A

uit de wind die beweegt

B

uit de zon op de wieken

C

uit een kabel naar de molen

D

uit brandstof in de molen

Laat eerst stemmen en vraag dan naar de redenering. De wind laat de wieken draaien: de bewegingsenergie van de wind wordt omgezet in elektrische energie. Wie B kiest, denkt aan zonnepanelen. Een windmolen heeft geen brandstof nodig. Image credit: Denkrahm, Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Soorten energie

Alles wat beweegt, licht geeft of warm wordt, gebruikt energie. Er zijn verschillende soorten energie:

  • bewegingsenergie: een rijdende fiets

  • zwaarte-energie: een appel hoog in de boom

  • chemische energie: voedsel, benzine, een batterij

  • elektrische energie: stroom uit het stopcontact

  • stralingsenergie: licht van de zon of een lamp

  • warmte: een hete radiator

Laat leerlingen bij elke energiesoort zelf nog een voorbeeld uit de klas of van thuis noemen. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Opdrachten Kennis

1

Welke soort energie zit opgeslagen in een volle batterij?

A

elektrische energie

B

chemische energie

C

bewegingsenergie

In een batterij zit chemische energie. Pas als je hem gebruikt, wordt die omgezet in elektrische energie. Wie A kiest, denkt aan wat er uit de batterij komt.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Energie omzetten

Energie kan niet zomaar verdwijnen. Energie kan wel veranderen in een andere soort. Dat heet een energieomzetting.

Voorbeeld: een karretje van de achtbaan staat bovenaan. Het heeft veel zwaarte-energie. Rolt het naar beneden, dan wordt die zwaarte-energie omgezet in bewegingsenergie.

Vraag door: wanneer heeft het karretje de meeste bewegingsenergie? Onderaan de afdaling, daar gaat het het snelst. Image credit: Jebulon, Wikimedia Commons (CC0) Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Een energieschema

Een energieschema laat zien welke energie een apparaat in gaat en welke eruit komt. Voorbeeld: een föhn.

Erin

Elektrische energie uit het stopcontact.

Apparaat

De föhn zet de energie om.

Eruit

Warmte en bewegingsenergie van de lucht die naar buiten blaast.

Teken het schema op het bord met pijlen: elektrische energie, dan het blokje föhn, dan twee pijlen naar warmte en bewegingsenergie. Image credit: LessonUp

Welke energie gaat erin of komt eruit? Vul in.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Opdrachten Kennis

2

Een zaklamp op batterijen: chemische energie wordt stralingsenergie.

Een elektrische fiets: elektrische energie wordt bewegingsenergie.

Een zonnepaneel: stralingsenergie wordt elektrische energie.

chemische
bewegingsenergie
stralingsenergie
warmte
zwaarte-energie
elektrische

Chemische energie, bewegingsenergie en stralingsenergie. Bij de zaklamp zit er eigenlijk nog een stap tussen: chemische energie wordt eerst elektrische energie en dan licht.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Nuttig en niet nuttig

Een apparaat zet energie om in de energie die je wilt hebben. Dat heet nuttige energie.

Er komt bijna altijd ook energie vrij die je niet nodig hebt. Dat is niet-nuttige energie. Meestal is dat warmte.

Voorbeeld: een ouderwetse gloeilamp moet licht geven. Maar hij wordt ook erg heet. Die warmte is niet nuttig.

Laat leerlingen voelen aan de achterkant van een laptop of oplader: die warmte is niet-nuttige energie. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Opdrachten Toepassing

3

Een fietser remt hard. Zijn remmen worden warm. In welke energie is zijn bewegingsenergie omgezet?

A

in chemische energie

B

in elektrische energie

C

in warmte

De remmen wrijven tegen het wiel. Daardoor wordt de bewegingsenergie omgezet in warmte. Dat kun je voelen als je na het remmen de remblokjes aanraakt (pas op, ze kunnen heet zijn).

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Opdrachten Toepassing

★ 4

Maak een energieschema van een waterkoker. Welke energie gaat erin? Wat is de nuttige energie? En wat de niet-nuttige?

Steropdracht. Erin: elektrische energie. Nuttig: warmte in het water. Niet-nuttig: warmte die de koker zelf en de lucht eromheen opwarmt, en een beetje geluid. Leerlingen die alleen 'warmte' noemen: vraag waar die warmte terechtkomt.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

V E R D E R K I J K E R

Van de zon naar je fiets

Zet de stappen op volgorde: van zonlicht tot jij op de fiets.

1

Jij eet een boterham.

2

Je spieren zetten chemische energie om.

3

Planten slaan die op als chemische energie.

4

De zon geeft stralingsenergie.

5

Je fiets krijgt bewegingsenergie.

Bijna alle energie op aarde begint bij de zon. Planten zetten met fotosynthese stralingsenergie om in chemische energie. Via je eten komt die energie in je spieren.

Hoofdstuk 7

Paragraaf 7.1

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

7.1.1 Energiesoorten herkennen

2

7.1.2 Energieomzettingen beschrijven

3

7.1.3 Nuttige en niet-nuttige energie

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

7.1

Klik hier

Image credit: LessonUp