H6 - Nederland en de Wereld

• Mens & Maatschappij
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 3

Hoofdstuk 4

Criminaliteit

Nederland is een rechtsstaat

4e jaars:

 lezen van H4 :

Opdracht: Vat de 4 Kenmerken van een rechtsstaat samen

H6 - Nederland en de Wereld

In deze les leer je:

• Voorbeelden te geven van globalisering
• Voor- en nadelen noemen van globalisering
• uit te leggen wat een wereldburger is

Op welke manier merken wij dagelijks de invloed van de rest van de wereld?

Zet de uitspraken hierna voor jezelf in volgorde van belangrijkheid.

Zeer belangrijk

Belangrijk

Neutraal

Onbelangrijk

Zeer onbelangrijk

Ik voel me vooral een wereldburger

Ik voel me vooral een Nederlander

Ik voel me vooral Europeaan

In voel me een inwoner van mijn eigen woonplaats

Wanneer ben je een wereldburger?

1. Als je meer dan één nationaliteit hebt
2. Als je op meer dan 2 continenten bent geweest
3. Als je op meer dan 2 continenten hebt gewoond
4. Als je geïnteresseerd bent en betrokken voelt bij de wereld

Wat is globalisering?

1. dat de welvaart stijgt
2. proces dat gebieden op aarde meer verbonden raken
3. dat mensen meer inkomsten krijgen.
4. De welzijnsgraad gaat omhoog

Geef een voordeel en een nadeel dat wij nu verre reizen kunnen maken

Wat is migratie?

1. verhuizen naar een andere plaats
2. afscheiding van groepen
3. Werken op een andere plaats
4. vluchten voor een natuurramp

Wat is 'asiel'?

1. in een ander land bescherming vragen
2. een huis voor oudere mensen
3. in een ander land gaan wonen
4. zo noem je je eigen huis

economische migratie

sociale migratie

ecologische migratie

politieke migratie

Wat is een vluchteling?

1. Een gelukszoeker
2. Iemand die vertrekt uit zijn/haar eigen land omdat het daar niet veilig is
3. Iemand die vertrekt uit zijn/haar eigen land om ergens anders werk te vinden

Wat zijn de verenigde naties

1. organisatie voor vrede veiligheid en samenwerking
2. Een organisatie die voor vrede samenwerking en handel staat
3. Een organisatie die oorlog veroorzaakt
4. Een organisatie die voor vrede handel en wetten zorgt

Wat is terrorisme?

1. Geweld gebruiken om mensen te straffen voor het niet naleven van de regels
2. Nutteloos geweld gebruiken
3. Geweld gebruiken voor tijdverdrijf
4. Geweld gebruiken om een politiek doel te bereiken

Wat zijn illegalen ?

1. Mensen die uit andere landen komen
2. Mensen die buiten de EU vandaan komen
3. Mensen die uit andere landen komen zonder asielstatus
4. Mensen die asiel hebben aangevraagd

Wat is de Europese Unie?

1. De munt eenheid waar wij mee betalen.
2. Een organisatie van 27 Europese landen die nauw met elkaar samen werken.
3. Alle landen van de wereld die samen werken voor handel.
4. Nederland, België en Luxemburg

Wat is soevereiniteit?

1. De vrijheid om zelfstandig het eigen land te kunnen besturen
2. Het recht om zelf, maar met hulp van een Europees land, het eigen land te kunnen besturen

Wat zijn NGO's (niet-gouvernementele organisaties)?

1. Overheidsorganisaties
2. Maatschappelijke organisaties zonder commercieel belang
3. Economische organisaties met een commercieel belang
4. Organisaties waarin verschillende landen met elkaar overleggen

De NAVO wordt opgericht door de Westerse landen. Wat doet de NAVO?

1. Dit houdt in dat de landen met elkaar samenwerken qua economie
2. Dit houdt in dat de landen met elkaar 24/7 contact houden over de Russen
3. Dit houdt in dat elk NAVO-land zich aan de NAVO-wet moet houden
4. Dit houdt in dat als je een NAVO-land aanvalt je elk NAVO-land aanvalt

Benoem welke problemen "grensoverstijgend" zijn.

Culturele globalisering

Politieke globalisering

Economische globalisering

Vier kenmerken van de rechtsstaat

1. Rechtsgelijkheid

2. Grondrechten

3. Machtenscheiding

4. Legaliteitbeginsel

In de volgende dia's legen we dit uit...  

Welke elementen van de rechtsstaat herken je in het filmpje en de toespraak van Amalia?

Gezichtsherkenning: handig of een gevaar?

Voel jij je veiliger als je weet dat de politie gebruik kan maken van gezichtsherkenning om criminelen op te pakken?

1. Veiliger
2. Niet veiliger

§2.1 Vrijheid of veiligheid?

1. Kenmerken rechtsstaat
2. Hoe machtssoevereiniteit bijdraagt aan orde en veiligheid
3. Het dilemma van de rechtsstaat

Wat is een rechtsstaat?

10.000 mensen al vermoord wegens 'war of drugs' - RTL LATE NIGHT

Vraag 1

In een rechtsstaat moet de overheid zorgen voor rechtshandhaving en rechtsbescherming. Leg uit dat de overheid in de Filipijnen door het besluit van president Duterte hier niet voor zorgt. Gebruik een voorbeeld uit het fragment in je antwoord. 

Schrijf het antwoord in je schrift. 

Vraag 2

Leg uit dat de overheid in de Filipijnen door het besluit van president Duterte de veiligheid van haar burgers niet kan garanderen. Gebruik het begrip ‘geweldsmonopolie’ in je antwoord.

Schrijf het antwoord in je schrift.

Wat mag wel en niet in een rechtsstaat?

Er volgen 13 situaties. Mag dit in een rechtsstaat? Wat denk jij?

GROEN = JA

ROOD = NEE

GRIJS = SOMS 

1. Protesteren met een grote groep mensen

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

2. Beledigingen roepen naar de politie

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

3. Een afspraak maken met een Kamerlid om je mening te geven

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

4. Een eigen politieke partij oprichten met standpunten die mensen uitsluiten

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

5. Stemmen op een partij met een extreme mening

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

6. Rechters die ook gemeenteraadslid zijn

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

7. Een minister die een wetsvoorstel doet, mag deze ook uitvoeren

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

8. De telefoon van iemand afluisteren als deze persoon een gevaar kan zijn voor de samenleving

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

9. Een verdachte een hogere straf geven omdat deze christelijk is

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

10. Een bijeenkomst organiseren met mensen van hetzelfde geloof

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

11. Politie die een bijeenkomst beëindigt

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

12. Een aanslag plegen omdat je vindt dat je grondrecht ‘vrijheid van religie’ wordt aangetast

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

13. De minister-president die een rechter ontslaat vanwege zijn of haar oordeel in de rechtszaal

1. GROEN
2. ROOD
3. GRIJS

TRIAS POLITICA

GRONDRECHTEN

LEGALITEITSBEGINSEL

wetgevende macht stelt wetten vast

uitvoerende macht spoort verdachten op en besluit tot vervolging

onafhankelijke rechtsprekende macht oordeelt over  schuld en bepaalt de straf

recht op eerlijk proces

onschuldpresumptie

recht op hoger beroep en cassatie

zwijgrecht

recht op een advocaat

maximumstraf is wettelijk vastgelegd

strafprocedure is gebonden aan wettelijke voorschriften

opsporingsbevoegdheden zijn wettelijk aan grenzen verbonden

ne bis in idem-regel

geen straf zonder schuld

verjaringstermijn is wettelijk vastgelegd

Dilemma v/d rechtsstaat

Opdrachten §2.1

1. Maak vraag 8 t/m 11 blz. 76-77

De grondwet
Scheiding der 3 machten

Nederland is een rechtsstaat. In een rechtsstaat is er scheiding der 3 machten:

1. Wetgevende macht (maken wetten)
Regering, Tweede kamer en Eerste Kamer

2. Uitvoerende macht (dagelijks bestuur)
Regering

3. Rechterlijke macht (rechtspraak)
Onafhankelijke rechters

Deze les

- Terugblik P1

- Uitleg rechtsstaat

- Zelf aan de slag!

Leerdoel

Na deze les weet je wat een rechtsstaat is en welke vier kenmerken een rechtsstaat heeft.

Nederland is een rechtsstaat

Een rechtsstaat is een staat waarin vrijheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de burger heel belangrijk zijn. Bovendien geniet de burger bescherming van zijn rechten en vrijheden, tegen medeburgers én tegen de overheid.

De kern van de rechtsstaat

Het allerbelangrijkst is dat burgers worden beschermd tegen té veel macht van de overheid. 

De overheid heeft namelijk best wat macht: ze bedenken wetten en voeren ze uit.

Vier kenmerken van de rechtsstaat

1. Rechtsgelijkheid

2. Grondrechten

3. Machtenscheiding

4. Legaliteitbeginsel

In de volgende dia's legen we dit uit...  

Vier kenmerken van de rechtsstaat

1. Rechtsgelijkheid

Dit betekent dat iedereen in Nederland voor de wet gelijk is. Iedereen heeft dus recht opeen gelijke behandeling door de overheid, de politie en de rechter, ongeacht jouw geslacht, afkomst, geloof, seksuele voorkeur of politieke voorkeur.

Vier kenmerken van de rechtsstaat

2. Grondrechten

Hoofdstuk 1 van de grondwet. Alle burgers hebben grondrechten.. Hierdoor wordt de macht van de overheid dus niet té groot.

Grondrechten voorbeelden:

Vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid, vrijheid van vereniging en demonstratie, en kiesrecht. 

Klassieke grondrechten

Bieden de burgers met name bescherming tegen de overheid, zoals het recht van vrije meningsuiting.

Sociale grondrechten

Leggen opdrachten voor de overheid vast om voorzieningen te treffen voor het maatschappelijk functioneren van de burger, zoals de zorg van de overheid voor de bescherming van het milieu.

Klassiek- of
sociaal grondrecht?

1. Klassiek grondrecht
2. Sociaal grondrecht

Klassiek- of
sociaal grondrecht?

1. Klassiek grondrecht
2. Sociaal grondrecht

Klassiek-
of sociaal grondrecht?

1. Klassiek grondrecht
2. Sociaal grondrecht

Vier kenmerken van de rechtsstaat

3. Machtenscheiding

In Nederland is er niet één groep mensen met alle macht. De macht is namelijk gescheiden en over drie groepen mensen verdeeld. Rechters zijn bijvoorbeeld onafhankelijk van de overheid, want rechters beoordelen zelf of verdachten schuldig zijn of niet. De overheid mag jou dus niet zonder rechtszaak in de gevangenis zetten. Op deze manier heeft de overheid niet alle macht

Montesquieu: Trias Politica

De Trias Politica: machtenscheiding

Vier kenmerken van de rechtsstaat

4. Legaliteitbeginsel

Het legaliteitsbeginsel betekent dat alles wat de overheid doet, gebaseerd moet zijn opeen wet. Op deze manier heb je rechtszekerheid: de zekerheid dat je wordt behandeld volgens de wet. 

Je kunt dus alléén ergens voor gestraft worden, als in de wet staat dat je daarvoor gestraft kunt worden. Ook de maximumstraf die een rechter kan opleggen, staat in de wet. Een hogere straf kan nooit gegeven worden.

Rechtsstaat of niet

Vul het werkblad in met de kennis van deze les. Benoem kort waarom het wel of geen rechtsstaat is.

Hebben alle landen een rechtsstaat?

1. Ja
2. Nee
3. Weet ik niet

Landen zonder rechtsstaat?

De rechtsstaat wereldwijd

Landen onderzoek 

Wat? Kies een land en vul het werkblad in. Je gaat kijken of dat land een rechtsstaat is

Hoe? Je gebruikt je laptop voor onderzoek

Uitkomst? Een ingevuld werkblad

Klaar? Ga verder met je voorblad

nos.nl