Rok, alc, drugs - Gedragsverandering fasen

• Voeding
• MBO
• Studiejaar 2,3

Leefstijlfactoren: Roken, alcohol, drugs

Les 1

Hoezo hebben we een vak over Roken, alcohol en drugs?

Doen en leren vandaag?

Introductie

Uitleg opdrachten

Theorie gedrag

Link de why van het val aan de inhoud van de les

Doen en leren vandaag?

--> benoemen eindopdracht

--> benoemen verschillende leefstijlfactoren en bij zichzelf herkennen

--> kan voorbeelden geven bij de onderwerpen uit het ASE-model

--> benoemen fasen gedragsverandering + kenmerken

--> focuspunten coach per fase gedragsverandering noemen

Leerlijn

Uitleg opdrachten 

1. Interventie ontwikkelen Roken, Alcohol en Drugs

2. Verslag met week opdrachten 

2a. Per week een opdracht 

inleveren voor feedback

Opdrachten krijgen jullie per week op itslearning. 
Eindopdracht wordt volgende week uitgelegd.

Uitleg opdrachten 

1. Interventie ontwikkelen Roken, Alcohol en Drugs

Je ontwikkelt een interventie of preventiemiddel voor een zelfgekozen doelgroep (bijvoorbeeld leeftijdsgroep, jouw middelbare school, collegae,.).

Je verwerkt hierin o.a. de informatie die in de lessen zijn besproken.

Opdrachten krijgen jullie per week op itslearning. 
Eindopdracht wordt volgende week uitgebreid uitgelegd.

Leefstijlfactoren

Welke leefstijlfactoren ken je?

Welke factoren gaan we tijdens dit vak behandelen?

BRAVO factoren + slaap

Leefstijlfactoren

Roken, Alcohol en Drugs

Hoezo behandelen we deze factoren samen?

Wat zijn kenmerken van roken, alcohol en drugs en wat hebben ze gemeen met elkaar?

Hoe worden deze factoren beinvloed?

maak vanuit de laatste vraag een bruggetje naar het volgende onderwerp

Determinanten 

Onder determinanten van (on)gezondheid verstaan we alle

factoren die de volksgezondheid beïnvloeden. Het gaat om

zowel risicofactoren voor ongezondheid als om factoren die

de gezondheid positief beïnvloeden. (RIVM, 2022)

definitie determinanten komt hier vandaan: https://www.rivm.nl/sites/default/files/2025-09/Impactvolle-Determinanten-van-gezondheid.pdf

Gedragsdeterminanten 

I-change model 

I-change model laten zien, omdat studenten waarschijnlijk factoren hebben genoemd, bij dia 8,  die ook buiten de motivatie vallen. Verder geeft het de complexiteit weer van gedrag en waarom veranderen zo moeilijk is. Voor de studenten is vooral het onderdeel motivatie van belang om te begrijpen. Daarom gaan we op de volgende pagina verder op het ASE-model.
ASE-model is een onderdeel van het 

ichange model afbeelding - 

https://www.allesoversport.nl/thema/gezonde-leefstijl/i-change-model-5-theorieen-over-gedrag-gecombineerd/

Achtergrond informatie: https://www.allesoversport.nl/thema/gezonde-leefstijl/i-change-model-5-theorieen-over-gedrag-gecombineerd/

Gedragsdeterminanten 

ASE- model 

Verdieping op ASE model omdat je als leefstijlcoach daar het meeste op kunt sturen.

ase-model afbeelding: https://managementplatform.nl/het-ase-model/08/07/2021
> op deze webpagina staat ook uitleg van de woorden

Gedragsdeterminanten 

Opdracht: 

Duur: 20 minuten

Met wie: individueel 

Opdracht:  Zoek uit wat deze woorden beteken. Vermeld daarnaast concrete voorbeelden. Vermeld daarbij welke bron je hebt gebruikt en leg uit waarom dit een betrouwbare bron is.

Verdieping op ASE model omdat je als leefstijlcoach dar het meeste op kunt sturen.

ase-model afbeelding: https://managementplatform.nl/het-ase-model/08/07/2021

Gedragsdeterminanten 

Opdracht: 

Duur: 15 minuten

Met wie: in tweetallen

Opdracht: 

1.  Bespreek met elkaar welke voorbeelden je kan geven bij de verschillende woorden. 

2. Bespreek met elkaar hoe je bepaald of een bron betrouwbaar is of niet.

3. Schrijf 2 concrete voorbeelden van punt 1 op het bord

bespreek punt 2 mondeling.

Wat maak gedragsverandering lastig?

1. Er is al een gewoonte of gedraging  die werkt

2. Beïnvloeding vanuit de omgeving

3. Mensen vinden verlies verschrikkelijk

Fasen van gedrags-verandering

1. Ontkenning

2. Overweging

3. Verkenning

4. Actie

5. Volhouden

per fase bespreken we

wat er in deze fase gebeurt,

wat kenmerkende gedragingen of uitspraken zijn

en welk coach gedrag/strategie hier passend is

1. Ontkenning/voorstadium

- niet bewust belemmeringen/probleem

- erkent niet dat hij met zijn gedrag schade aanricht bij zichzelf of bij anderen. 

- geen  motivatie voor gedragsverandering

1. Ontkenning/voorstadium

'ik drink alleen zoveel doordat ik nu even geen werk heb'

'nee, ik ben niet echt verslaafd, ik kan zo stoppen'

'dat het niet lukt, ligt aan de werkdruk' (perfectionist)

Wat is goed om in de 1e fase - ontkenning - als coach te doen?

1. band opbouwen
2. plan van aanpak maken voor cliënt
3. voorlichting geven over gevaren

1. Ontkenning/voorstadium

•  investeer in de relatie, in vertrouwen

• oordeel niet, luister wel, verken situatie

• onderzoek belemmerde overtuigingen

2. Overweging/erkenning

- cliënt staat open om over belemmeringen te praten

- erkenning van eigen invloed en van probleem 

- overweegt daar iets aan te gaan doen

- staat open voor informatie, over probleem & ander gedrag

- motivatie om iets te veranderen is geprikkeld

2. Overweging/erkenning

'ik eet echt teveel suiker, daarvoor zoek ik hulp bij u'

'ik zoek een boek over alcohol verslaving, wil me verdiepen'

'ik WIL het alles, maar kan ik dat? hoe moet dat?'

Wat doe je als coach in fase 2 - erkenning?

1. band opbouwen
2. motivatie onderzoeken en vergroten
3. plan van aanpak maken voor cliënt

2. Overweging/erkenning

• onderzoek waar kracht zit
• geef informatie over het probleem en vervangend gedrag (afhankelijk van waarover cliënt info wil)
• aanmoediging voor het beginnen 

3. Verkenning/beslissing

- cliënt neemt besluit om gedrag te veranderen 

- cliënt maakt concrete plannen

- kan binnen 30 dagen werkelijk starten

3. Verkenning/beslissing

'ik kan het WEL anders doen en dat ga ik doen'

'ik start op datum X met mijn 0% maand'

'ik doe mee met Stoptober'

Wat is in fase 3 een van de taken van jou als coach?

1. onderzoeken van beren op weg
2. opbouwen relatie
3. plan van aanpak maken samen
4. voorbereiden op tegenvallers

3. Verkenning/beslissing

• onderzoek beren op weg en neem die weg
• concreet plan van aanpak maken
• voeden van zelfvertrouwen & plezier 

4. Actie

- cliënt is bezig met nieuwe gedrag

- experimenteren welk gedrag werkt en wat niet

4. Actie

'ik ben begonnen, zo blij mee'

'ik doe mee met Stoptober. Jij ook?'

'als ik naar dat feestje ga, vind ik dat spannend'

Wat hoort bij fase 4, de actie fase?

1. voorbereiden op tegenvallers
2. steun in omgeving opzoeken
3. successen vieren
4. Alle genoemde antwoorden

4. Actie

• wie en wat als steun?
• omgaan met tegenvallers
• monitoren voortgang en succes vieren
• nieuwe subdoelen 

5.Volhouden

- vertrouwd met het nieuwe gedrag. 

- Ook bij tegenslagen nieuwe gedrag volhouden

5.Volhouden

- aanleren hoe tegenslagen aankunnen

- blijven vieren successen-ze zijn niet vanzelfsprekend

- laat cliënt zichzelf steeds weer belonen voor nieuwe gewoonte

In welke fase van gedragsverandering zit Renee?

1. Ontkenning
2. Verkenning
3. Actie
4. Volhouden

Hoe maak jij jouw eindopdracht
tot succes?

Wat heb je nodig (in les/docent/anderen) voor succesvolle eindopdracht?

Welke 5 fasen van gedragsverandering zijn er?

Wat heb je geleerd deze les?