Introductiedag Zorg Blok 2 Zorg binnen een JI

• Excel
• MBO
• Studiejaar 2

Doel blok 2

• Een JI is een complexe werkomgeving waar zorg, veiligheid en samenwerking centraal staan.
  
• Na deze presentatie heb je een helder inzicht in de zorgstructuur binnen een JI, de verschillende zorgbehoeften van justitiabelen en hoe diverse zorgprofessionals en afdelingen effectief samenwerken om een veilige en zorgzame omgeving te creëren.
  

Waar denk jij aan bij
'Zorg in de JI'?

Uitgangspunten zorgteams/afdeling zorg

Bij de afdeling zorg binnen DJI werken zorgprofessionals met elkaar samen en vormen een multidisciplinair team

Met elkaar ben je verantwoordelijk voor de zorg, die gelijkwaardig is aan de kwaliteit van zorg die in de vrije maatschappij geldt.

Je levert zorg in een bijzondere omgeving waarbij vaak sprake is van een hogere zorgbehoefte dan in de vrije maatschappij.

De zorg levert eveneens een bijdrage aan de veiligheid binnen de inrichting en in de samenleving. Je werkt daarom ook samen met niet zorgpersoneel zoals bewaarders en arbeidsmedewerkers. Daar staan we in het volgende blok bij stil

Het eerste aandachtspunt is het opvangen en stabiliseren van de gedetineerde.

We richten ons daarnaast op het verbeteren van de gezondheidstoestand in algemene zin EN bereiden de gedetineerde voor op een veilig terugkeer in de maatschappij

Functies

Er zijn verschillende zorgprofessionals werkzaam in de justitiële inrichtingen: voor somatische zorg, psychische zorg en er is zorgmanagement.

Niet in elke JI zijn dezelfde zorgprofessionals aanwezig en sommige zorgprofessionals komen alleen op oproepbasis binnen de muren. 

Welke zorgprofessionals hebben we altijd binnen, en welke zorgprofessionals komen op oproepbasis?

Verdeel de kaartjes met functies.

Laat de groepjes (evt in kleinere groepjes) puzzelen met de overlegvormen. Loop rond en vul aan/beantwoord vragen: wat wordt er waar besproken? Wat zijn voorbeelden? Wat is interesssant?

Zorgvisie DJI

We hebben tijdens de vorige presentatie gezien dat er binnen DJI verschillende soorten justitiabelen zijn, en dat deze op verschillende regimes en afdelingen kunnen zitten.

Ook hebben we al kort gezien dat justitiabelen verschillende behoeften hebben als het gaat om zorg, en dat de zorg die wordt aangeboden kan verschillen per afdeling en regime. Daarnaast heb je kort een beeld gekregen van de forensische zorg, die zowel door inrichtingen van DJI als door particuliere inrichtingen wordt geboden.

In het tweede deel van dit blok gaan we kijken naar de visie en uitgangspunten waar vanuit de zorg binnen DJI geboden wordt. Er zijn veel overeenkomsten met de buitenwereld, maar ook verschillen.

Stelling:
“Ik kan binnen de locatie waar ik werk dezelfde zorg verlenen als ik buiten zou doen.”

1. Eens
2. Oneens

Zorgvisie DJI

Uitgangspunten:

• Equivalentiebeginsel: somatische en geestelijke gezondheidszorg dienen kwalitatief gelijkwaardig te zijn aan de zorg in de maatschappij.
• Binnen beveiligd kader wordt op maat gesneden zorg geleverd volgens beroepsnormen.
• Doel: psychische en somatische problematiek van justitiabele inzichtelijk maken, stabiliseren of verminderen.

Zorgvisie DJI

Op DJI rust een zorgplicht.

Equivalentiebeginsel: gelijkwaardig betekent niet per se gelijk.

Op maat gesneden kan betrekking hebben op het individu, maar ook verschillende groepen justitiabelen: volwassenen, jongeren, vreemdelingen en justitiabelen die forensische zorg nodig hebben. Volwassen justitiabelen biedt DJI bijvoorbeeld structuur, houvast en hulp. Justitiabelen uit de forensische zorg biedt DJI behandeling en begeleiding.

Het uitgangspunt is dat zorgstandaarden die buiten detentie gelden, binnen detentie ook gelden.

Vreemdelingen: zorgen dat een uitzetting goed verloopt en de vreemdeling in het land van herkomst een nieuw bestaan op kan bouwen).

Zorg in DJI versus zorg buiten:

uitgangspunten

• Gericht op het creëren van een veiligere samenleving.
  
  
• In beginsel basispakket Zorgverzekeringswet (justitiabele schort de eigen zorgverzekering op). Zorgkosten worden door JenV betaald. 
  
  
• Niet meer dan nodig en niet minder dan noodzakelijk – niet uitstelbare zorg --> Behandelaar bepaalt noodzaak en urgentie behandelindicatie.
  
  
• Behandelingen die al buiten DJI zijn ingezet, worden gecontinueerd.
  

Voorbeelden per punt

Veiligere samenleving: risicomanagement staat centraal in de psychische zorg. Met een justitiabele wordt bijvoorbeeld gekeken hoe in de toekomst delictgedrag voorkomen kan worden

Niet uitstelbare noodzakelijke zorg: voorbeeld overweging verwijzing naar orthopeed voor het zetten van een knieprothese bij verblijf van 3 maanden versus verwijzing naar cardioloog wegens pijn op de borst klachten bij inspanning

Gericht op tijdelijk verblijf: geen langdurige therapie bij een psycholoog inzetten bij iemand die 1 maand in detentie zit

Verantwoording: minister rechtsbescherming krijgt kamervragen over de aanbesteding van huisartsenzorg binnen DJI.

Op de bekostiging gaan we bij de volgende dia in. Maar de zorgverzekeraar speelt geen rol. Ministerie JenV bekostigt.

Bijzondere wettelijke context: Vestigingsdirecteur is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit van de zorg die in zijn/haar vestiging wordt verleend. Je hebt de directeur nodig om de zorg te organiseren. Isolatie heeft een ander doel dan in de reguliere GGZ. Dwangbehandeling in PPC. Eigen klachtenprocedure tot aan RSJ tegen medisch handelen arts/psycholoog/psychiater

Vademecum:

Verstrekkingenpakket medische zorg

• Vademecum: veel voorkomende verstrekkingen.
  
• Staat verstrekking niet in het overzicht? Mogelijk  wel vergoeding uit het centrale DJI-budget.
  
• Vraag advies aan de afdeling beleid & zorgsupport. Een machtiging van de medisch/tandheelkundig adviseur kan nodig zijn.
  
• Vademecum is te vinden op Intranet
  Het Kwaliteitsportaal DJI (Zenya)
  

Vademecum Verstrekkingenpakket medische zorg

Vorige vragen vormden een aanloop naar deze dia: over het Vademecum.

Inhoud

In het vademecum staat een overzicht van veel voorkomende verstrekkingen en welke wel of niet vergoed worden. Voornamelijk gericht op somatische zorg.

Als een verstrekking niet in het overzicht staat vermeld, kan vergoeding uit het centrale DJI-budget mogelijk zijn.

Hiervoor kan advies gevraagd worden aan de afdeling beleid & zorgsupport. Een machtiging van de medisch/tandheelkundig adviseur kan dan vereist zijn, zoals voor fysiotherapie behandelingen na 13 sessies (vademecum 2022) of voor (gedeeltelijke) gebitsprotheses

Vademecum is te vinden op DJI Intranet



Hoe werkt dat in de praktijk?

"Dokter, ik heb 2 jaar geleden een bril van justitie gekregen. Nu ben ik er per ongeluk op gaan staan en hij is helemaal kapot, ik zie vrijwel niets zonder bril. Mag ik een nieuwe bril?"

1. Zeker
2. Dat mag niet zo maar

Er is een machtiging nodig omdat het om een nieuwe verstrekking van een bril gaat, binnen 3 jaar na verstrekking van een eerdere bril van justitie.

Hoe werkt dat dan?
Een justitiabele met diabetes type 1 komt bij de verpleegkundige voor een intake. Hij is die dag voor het eerst in de gevangenis gekomen. Hij gebruikt buiten een continue glucose meter en leest deze normaal af met zijn mobiele telefoon. Nu heeft hij geen telefoon meer en hij vraagt of hij nieuwe sensoren en een afleesapparaat zou mogen.

1. Zeker
2. Dat mag niet zo maar

Hier is geen machtiging voor nodig. FGM/CGM (inclusief reader 1x/ 3 jaar) wordt vergoed voor alle patiënten met type 1 diabetes. In het vademecum 2026 worden deze regels nog iets versoepeld, maar deze casus blijft ook in 2026 relevant en correct.

Hoe werkt dat dan?
De huisarts verwijst een patiënt naar de plastisch chirurg vanwege klachten van een triggerfinger, in de verwijsbrief vraagt de huisarts om meteen naar de hangende oogleden van de justitiabele te kijken, want daar heeft de justitiabele veel objectiveerbare klachten van.

1. Zeker
2. Dat mag niet zo maar

Voor een verwijzing naar de plastisch chirurg vanwege hand- en polschirurgie is GEEN machtiging nodig. 

Voor een verwijzing voor andere plastische ingrepen (zoals een ooglidcorrectie, zelfs als deze functioneel is en niet cosmetisch) is wél een machtiging nodig.

Niet overal zelfde zorgaanbod

• Grote verschillen tussen justitiabelen, inrichtingen en regimes.
  
• Zorgvraag en –aanbod bewegen mee.
  
  

En: grote verschillen in verblijfduur! Ruim 68% verblijft korter dan 3 maanden bij DJI.

Niet overal gelijke zorg

De zorgvraag en het – aanbod in de diverse regimes lopen sterk uiteen.

Waar welke zorg?

• GW/VB PI (regulier, EZV etc): psychologische en psychiatrische zorg, huisartszorg, mondzorg, verpleegkundige zorg, fysiotherapie.
• GW/VB PPC: psychiatrisch ziekenhuis. Somatische zorg zoals in reguliere PI.
• JCvSZ: ‘gevangenisziekenhuis’
  
• JJI: orthopedagogisch klimaat, zorg gericht op ontwikkeling en resocialisatie van jeugdigen.

Waar welke zorg?

GW/VB reguliere PI: psychologische en psychiatrische zorg, huisartszorg, mondzorg, verpleegkundige zorg, fysiotherapie, en mogelijk meer

GW/VB PPC: kan je zien als psychiatrisch ziekenhuis binnen detentie waar patiënten met ernstige psychische problematiek worden geplaatst wanneer de psychische zorg binnen reguliere afdelingen tekortschiet. Somatische zorg als in reguliere PI.

In het JCvSZ wordt intensievere verpleegzorg geboden dan in een reguliere PI. Verder is er huisartszorg beschikbaar. En psychische zorg vergelijkbaar als in reguliere PI.

In de JJI wordt binnen een orthopedagogisch klimaat gewerkt, gericht op de ontwikkeling en resocialisatie van de jeugdige justitiabelen. Elke justitiabele volgt onderwijs. Tevens meer samenwerking met ouders. Vergelijkbaar met TBS-klinieken.

Een gedetineerde heeft een acute psychotische episode en vormt een gevaar voor zichzelf en anderen.

1. Reguliere PI
2. PPC
3. JCvSZ
4. JJI

Een 17-jarige gedetineerde met ADHD heeft moeite om zich aan de dagstructuur te houden en vertoont agressief gedrag.evaar voor zichzelf en anderen.

1. Reguliere PI
2. PPC
3. JCvSZ
4. JJI

Een 45-jarige gedetineerde met diabetes heeft dagelijks insuline-injecties nodig en een periodieke controle van een internist.

1. Reguliere PI
2. PPC
3. JCvSZ
4. JJI

Een patiënt herstelt van een operatie aan het hart

1. Reguliere PI
2. PPC
3. JCvSZ
4. JJI

Forensische zorg (1)

Geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg en verstandelijk gehandicaptenzorg die onderdeel is van een (voorwaardelijke) straf of maatregel (TBS).

Alle forensische zorg vindt plaats in rijksinstellingen

1. Waar
2. Niet waar

Hulpvragen

Bij bespreking kun je gebruik maken van vragen als:

Welke rijksinstellingen kun je noemen?

Wat is forensische zorg? 

Forensische zorg (2)

DJI kent twee forensische rijksinrichtingen:

• Oostvaarderskliniek en CTP Veldzicht (ForZo).
  

Hier geldt:

• De afdeling Beleid en Zorgsupport van het NIFP stelt kaders voor de somatische zorg.
  
• De uitvoering ligt bij de medische dienst binnen de inrichtingen zelf.
  

PPC’s (Penitentiair Psychiatrisch Centrum)

• Valt onder de divisie GW/VB
• Vallen ook onder de Wet Forensische Zorg
• Behandeling door somatische & psychische zorgverleners

Forensische zorg

Benoem dat het hier gaat om zorg voor mensen met een forensische achtergrond binnen een gesloten setting. De zorg is intensiever en complexer. Zorg, veiligheid en behandeling gaan hand in hand. Het onderscheid tussen rijksinstellingen en particuliere forensische klinieken kun je kort benoemen, maar richt je op wat er binnen DJI valt.

Patiënten OVK: voornamelijk TBS dwang

CTP Veldzicht: TBS intensive care, vreemdelingen met TBS, ongedocumenteerden, asielzoekers, GGZ intensieve zorg

 Particuliere klinieken: deze zorg wordt door DJI ingekocht. DJI stelt eisen en toetst waar een kliniek aan moet voldoen.

DJI werkt intensief samen met deze particuliere instellingen. Ze zijn onderdeel van de bredere forensische zorgketen, maar vallen dus niet onder het directe beheer van DJI. Voor ons is vooral van belang: wanneer verwijzen we, hoe verloopt de overdracht en wie houdt toezicht op kwaliteit?

Forensische zorg in PPC?

De behandeling in het PPC is in eerste instantie gericht op het stabiliseren van het psychiatrisch toestandsbeeld, zodat de detentie ‘uitgezeten’ kan worden, hetzij helemaal in het PPC, hetzij op een gegeven moment weer in een meer regulier regime.

Er wordt tegelijkertijd wel een risicotaxatie afgenomen en die wordt bij het opstellen van het behandelplan betrokken.

Daar wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen wat moet nu tijdens het verblijf op het PPC en wat moet/kan later.

Het PPC Vught heeft daarbij nog wel een aparte afdeling voor mensen die een TBS maatregel opgelegd hebben gekregen: de pre-passanten afdeling TBS, waarin mensen ‘klaargestoomd’ worden voor de TBS behandeling.

Dat is wel expliciet forensische zorg.

De praktijk

In twee- of drietallen krijg je een aantal situaties.

Bespreek deze en beantwoord de vragen in plm. 15 minuten.

Hoe ga je hier mee om als GZ psycholoog?

Vragen die van belang zijn;

- Is hij bekend bij het PMO?

 Zo ja, wie is de regiebehandelaar?

 Zo nee, moet de psychische zorg betrokken worden en hoe?

- Is de huisarts geinformeerd?

Welke rol heeft het hoofd zorg?

Borgen dat de huisarts op de hoogte komt en beleid gaat bepalen.

Wie is verantwoordelijk voor de juiste zorg?

De verantwoordelijkheid en regie voor de behandeling liggen bij de huisarts, maar het PMO is gezamenlijk verantwoordelijk voor de juiste zorg

Het is de taak van de arts om te bepalen wanneer overplaatsing naar het JCvSZ nodig is. De huisarts overlegt zelf met de arts JCvSZ.

Het moment van overplaatsing wordt gezamenlijk bepaald.

(Leidraad medische begeleiding bij een hongerstaker van JWS is hierbij leidend/richting gevend)

Wie beoordeelt de gedetineerde?

De verpleegkundige die de intake doet krijgt in eerste instantie te maken met de psychotische uitingen/gedragingen. Je ziet zorgelijk gedrag, je bespreekt dit met de huisarts. Stel de situatie is normaal en je ziet niets geks. Dan accordeert de huisarts de medische intake die verslagen is in het HIS, binnen 24 uur te accorderen, inclusief beleid en medicatie.

In geval van een psychotische ontregeling wordt eerst de verpleegkundige gevraagd, daarna de arts en GZ-psycholoog en als derde lijn de psychiater of verpleegkundig specialist ggz geraadpleegd. In diens afwezigheid kan ook een gz psycholoog worden ingeschakeld.

Bij een sterke ontregeling zal de verpleegkundige direct contact opnemen met de psychische zorgverleners, eventueel zonder dit eerst te bespreken met de huisarts.

Wie is verantwoordelijk en wie beslist over eventueel ingrijpen?

De psychiater is verantwoordelijk als het gaat om medicamenteus ingrijpen. Dwangmedicatie toedienen mag enkel in het PPC.

Onder artikel 32 van de wet kun je in een reguliere PI dwang (middelen) toepassen. Dit kan bij acuut gevaar voor de gedetineerde zelf of de omgeving.

De vestigingsdirecteur kan dwang toepassen voor maximaal twee weken.

Indien het gaat over iso plaatsing of cameraobservatie kan ook advies worden uitgebracht door de gz-psycholoog of verpleegkundig specialist.

Wie geeft dit advies?

De (gz-)psycholoog geeft vanuit zijn kennis en ervaring op het gebied van risicomanagement advies bij verlofaanvragen.

Hij/zij adviseert of risicotaxatie geïndiceerd is en onderbouwt waarom wel/niet.

Advies over welke maatregelen nodig zijn om verlof mogelijk te maken

Advies over kader waarin verlof mogelijk is

Advies over belang van verlof (m.n. in geval van verlof in het kader van behandeling, zoals klinische plaatsingen)

Wat is de verantwoordelijkheid van de zorgprofessional?

Adviseren van de VD op basis van zijn kennis en ervaring, indien nodig aan de hand van gestructureerde risicotaxatie

Wat is de verantwoordelijkheid van het zorgmanagement?

De VD neemt de uiteindelijke beslissing over het verlof op basis van de adviezen van de vrijheden commissie en de gz-psycholoog

Zet je, als verpleegkundige, Yusuf toch op het spreekuur van de huisarts? Waarom wel/niet?

Ja. De toegeleiding heeft niet als doel toegang tot de huisarts te beperken. Oftewel toegang tot de huisarts moet altijd openstaan.

Je zou als JV als tussenoplossing nog kunnen voorstellen dat je iemand op de agenda van de huisarts zet voor overleg en dat je daarover dan een terugkoppeling geeft aan Yusuf

Maar als ondanks allerlei interventies toch de vraag blijft om op het spreekuur van de arts gezet te worden dan moet dat

Wat noteer je in het EPD?

De verpleegkundige verslaat het consult in het HIS volgens de SOEP methodiek: d.w.z. subjectief, objectief, evaluatie en plan. Hierin moet de huisarts goed de redenatie van de verpleegkundige kunnen volgen.

Wat neem je mee uit deze presentatie?

Afsluiting

Zorg is een gezamenlijke verantwoordelijkheid in de PI.

Naast de primaire zorg is advisering van collega’s een belangrijke taak

We werken binnen de inrichtingen met een multidisciplinair zorgteam dat gezamenlijke verantwoordelijk is voor goede zorg

Gevraagd en ongevraagd adviseren van directie en ander medewerkers binnen de pi is een belangrijke taak voor de zorgprofessional in de inrichtingen

Oude slides, niet delen

Bewaar deze oude slides

Functies - Psychische Zorg

Binnen de psychische zorg werken verschillende functies met elk hun eigen rollen en verantwoordelijkheden. (hier gaan we dadelijk verder op in)

Functies - Zorg management

Dit verschilt tussen reguliere inrichtingen en PPC’s, met name met betrekking tot de psychische zorg.

Op alle PPC locaties is naast de gevangenisdirecteur een Directeur Zorg en Behandeling aangesteld

De zorgprofessionals binnen de psychische zorg worden op de PPC-locaties aangestuurd door een Hoofd Behandeling

Functies

Primair ingedeeld in somatisch en psychische zorg.

Er is een nauwe samenwerking tussen verschillende disciplines.