BS1 Wat is gedrag

• Biologie
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon is thuis of in de kluis 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, map/ aantekeningen schrift/ etui/ eventueel laptop

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Thema 8 Gedrag
Wat is gedrag

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode #

• Thema:
• Benodigde lesmaterialen:

Week 1	Week 2	Week 3	Week 4	Week 5	Week 6	Week 7	Week 8	Week 9	Week 10	Week 11
BS 1.1 BS 1.2	BS 1.3 microscopie waterpest en wangslijmvlies	B 1.4 B1.5	B 1.5 B 1.6	BS 1.7 Rekenen in de biologie SO Thema 1	SO bespreking BS 8.1	BS 8.2 BS 8.3	BS 8.4	SO Thema gedrag Grafieken en tabellen tekenen	Herhaling	Toets

                        Huiswerk check

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

           Feiten over het menselijk lichaam.

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Hoeveel dagen duurt het om nagels 1 cm te laten groeien?

In hoeveel dagen groeien nagels dan 198 cm?

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Wat weet jij over gedrag?

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Start opdracht

Kijk om je heen in de klas of denk aan thuis: noem één voorbeeld van iets dat jij gisteren deed.

Was het een reactie op iets uit de omgeving (prikkel)?

Of kwam het van jezelf (eigen keuze of gewoonte)?

            In de les van vandaag....

Gaan wij leren over gedrag.

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

           Leerdoelen

8.1.1 Je kunt beschrijven wat gedrag is en hoe biologen gedrag bestuderen. (T1)

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Gedrag

Alles wat een mens of dier doet.

Bestaat uit:

Een groot aantal handelingen.

Gedragsketen

Een serie handelingen in een 

vaste volgorde.

Iedere handeling leidt tot de volgende handeling.

Een gedragsketen van een sluipwesp.

Studie van gedrag

Ethologie

De studie van het gedrag van dieren

door biologen.

Dieren in het wild vertonen ander gedrag (natuurlijk gedrag), dan dieren die in gevangenschap leven.

Gedraagt een dier in het wild zich op dezelfde manier als een dier in gevangenschap?

Observatie of interpretatie

Bekijk de afbeelding.
Welke gedachte over de hond komt in je op?

Is dit een observatie of interpretatie?

Observatie: Feitelijke mening.

Interpretatie: Een mening

Observatie of interpretatie?

In afbeelding zie je gedrag van twee orang-oetans. Een leerling zegt hierover: ‘De orang-oetans kussen elkaar, omdat ze elkaar graag mogen.’

Is dit een juiste observatie?
Leg je antwoord uit.

Gedragsonderzoek 

door biologen

Ethogram
Lijst met handelingen van een diersoort.

Protocol
Lijst van opeenvolgende waargenomen handelingen van een dier.

1. Is dit een ethogram of een protocol?
2. Hoeveel handelingen zijn er in totaal uitgevoerd door de hond?
3. Welke handeling heeft de hond uitgevoerd in de laatste 10
    seconden?

1. Is dit een ethogram of een protocol? protocol
2. Hoeveel handelingen zijn er in totaal uitgevoerd door de hond?60
3. Welke handeling heeft de hond uitgevoerd in de laatste 10 seconden? zitten

Ethogram bij muizen

Gitana en Bagdat onderzoeken het gedrag van muizen. Ze hebben gemerkt dat muizen veel tijd besteden aan lopen, slapen en eten.

Gitana en Bagdat willen nu onderzoeken hoeveel tijd muizen hieraan besteden. Ze hebben een muis in een grote glazen bak gezet met een voerplek en een slaapholletje. Ze hebben het gedrag van de muis bekeken en een protocol gemaakt. Daarvoor hebben ze elke twee minuten genoteerd wat de muis doet.

In afbeelding 6 is het protocol weergegeven dat Gitana en Bagdat hebben gemaakt.

Protocol van het gedrag van een muis

Hoeveel procent van de tijd wordt besteed aan lopen, slapen en eten?

Protocol van het gedrag van een muis

Totale tijd = 14:00 tot 14:20 = 20 seconden

Lopen= (8/20) x 100%= 40 %

Slapen= (8/ 20)x 100%= 40%

Eten= (4/20) x 100%= 40%

Sara heeft slaap.

Dit is een....

1. observatie
2. interpretatie

Sara zit op een stoel

Dit is een....

1. observatie
2. interpretatie

Bij welk vrouwtje uit tabel 2 is de kans op een paring het grootst? 

Leg je antwoord uit.

Bij welk vrouwtje uit tabel 2 is de kans op een paring het grootst? 

Xing-Hao

Leg je antwoord uit.

Zij vertoont:
-Geen agressief gedrag.
-Minder neutraal
  gedrag.

Terugkijken 

op de leerdoelen

8.1.1 Je kunt beschrijven wat gedrag is en hoe biologen gedrag bestuderen. (T1)

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Volgende les....

Gaan wij leren hoe gedrag wordt veroorzaakt.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

       Voorbeelden

Checklist:

• Dual Coding (woord en beeld combineren)
  
• Concrete voorbeelden
• Herkenbare voorbeelden gerelateerd aan de leefwereld van de leerlingen

5. Concrete en herkenbare voorbeelden

De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven. 

Aan de slag

Nu maken:
Bladzijde 218 en 219
Opdracht 1, 2, 3, 4 en 5

Pittig plus:

Bladzijde 219
Opdracht 6

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

Controle vragen

1. a.
2. b.
3. c.
4. d.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Controle vragen

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

           Begrippen
           uit deze les

1. ethogram
2. protocol
3. gedragsketen
4. gedrag
5. observatie
6. interpretatie

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Exit ticket

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.