Studenten winnen in Servië - Nieuws in een kwartier

• New lesson editor
• Burgerschap
• Mens & Maatschappij
• +2
• Basisschool
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Groep 7,8
• Leerjaar 1-6

Introduction

In Servië heeft een partij van studenten de verkiezingen gewonnen, na twee jaar protest tegen corruptie. Het begon met de instorting van een stationsdak in Novi Sad, waarbij zestien mensen omkwamen. In dit Nieuws in een kwartier ontdekken leerlingen waarom de studenten de straat op gingen, hoe ze oud-president Vucic versloegen en wat er nu gaat gebeuren.

Studenten winnen

in Servië

Nieuws in een kwartier van 29 oktober 2026, voor het vo.

Dit nieuws gaat over jongeren die met protest iets veranderen. In Servië protesteerden studenten twee jaar lang tegen corruptie. Hun partij, de Studentenlijst, won op zondag 25 oktober de verkiezingen. De partij van oud-president Vucic, die veertien jaar aan de macht was, verloor.

Betrouwbare bronnen:

NOS: Studentenbeweging wint verkiezingen Servië, Vucic erkent nederlaag

NOS: Serviërs vieren verkiezingswinst, maar vraag over plannen blijft

NOS: Stemmers urenlang in de rij bij ambassade in Den Haag

VRT NWS: Studentenlijst wint na twee jaar protest de verkiezingen

Reformatorisch Dagblad (ANP): Oud-president erkent winst studentenbeweging

TPO: Studentenlijst wint, Vucic verliest

Balkan Insight: Vucic concedes defeat in snap elections

Al Jazeera: Who will be PM and when will a government be formed?

RFE/RL: The faces of Serbia's student-backed movement

Servische overheid: voorlopige uitslag van de kiescommissie

Image credit: Igor Cvetković

1

Ja

2

Nee

3

Een beetje

Heb jij dit nieuws al gezien of gehoord?

Wat weet jij al over de...

Verkiezingen in Servië ?

Vraag wat leerlingen al weten over de verkiezingen in Servië. Weten ze waar Servië ligt? Hebben ze iets gehoord over de studenten of over Vucic? Wat weten ze over verkiezingen in het algemeen? Verzamel woorden (zoals stemmen, partij, president, protest, corruptie) en kom er later op terug bij de kernbegrippen.

1

😦

2

🙁

3

😐

4

🙂

5

😃

Wat is jouw gevoel bij dit nieuws?

Aan het eind

van deze les

• kun je uitleggen waarom studenten in Servië twee jaar lang protesteerden.

• kun je vertellen wat de verkiezingswinst van de Studentenlijst betekent.

• kun je benoemen waarom protest en verkiezingen belangrijk zijn in een democratie.

Wat was er aan de hand?

Waar?

In Servië, een land in Zuidoost-Europa. Ook Serviërs in Nederland stemden.

Wat?

Een partij van studenten wint de verkiezingen. Oud-president Vucic verliest.

Waarom?

Veel Serviërs zijn boos over corruptie, na een ramp met een station.

Vucic gaf zondagavond zelf toe dat hij had verloren: "Op basis van een steekproef is het duidelijk dat we deze verkiezingen hebben verloren. De Studentenlijst heeft gewonnen." Hij gaf wel "buitenlandse inmenging" de schuld (Balkan Insight).

Voorlopige uitslag van de kiescommissie (26 oktober): Studentenlijst 52,7 procent en 140 van de 250 zetels, de partij van Vucic (SNS) 39,2 procent en 104 zetels. Minderhedenpartijen krijgen samen 6 zetels. Na het tellen van de stemmen uit het buitenland kan het nog een zetel verschuiven; de definitieve uitslag volgt nog.

De opkomst was ongeveer 69 procent, de hoogste sinds het uiteenvallen van Joegoslavië (France 24, TPO). Waarnemers zagen wel druk op kiezers en ambtenaren om op de SNS te stemmen, en hier en daar geweld bij stembureaus. Ook in Nederland stonden Serviërs uren in de rij bij de ambassade in Den Haag om te kunnen stemmen. Image credit: kallerna / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Image credit: Dejan Krsmanovic / Wikimedia Commons, CC BY 2.0 Image credit: Mishyac / Wikimedia Commons, CC0

Video: Nieuwsuur, "Welke kant gaat Servië op na stunt van studentenpartij?" (2:04), 26 oktober 2026. Bekijk de video vooraf.

Hoe begon het?

• Ramp in Novi Sad: op 1 november 2024 stortte het dak van het pas verbouwde station in. Zestien mensen kwamen om.

• Corruptie*: veel Serviërs denken dat bedrijven van vrienden van de regering de verbouwing slecht hebben gedaan.

• Twee jaar protest: studenten bezetten hun universiteiten en gingen in honderden steden de straat op.

• Verkiezingen: Vucic stapte op als president, maar wilde premier worden. Zijn partij verloor.

Corruptie Als iemand zijn macht misbruikt voor eigen voordeel, bijvoorbeeld door vrienden opdrachten te geven.

Het station van Novi Sad was van 2021 tot medio 2024 verbouwd. Op 1 november 2024 om 11.52 uur stortte het betonnen dak boven de ingang in. Er vielen zestien doden. Critici zeggen dat de verbouwing slecht is uitgevoerd door bedrijven met nauwe banden met de regeringspartij SNS, die de opdracht volgens hen door corruptie kregen. Vucic en de SNS ontkennen dat. Er is nog niemand veroordeeld: tegen oud-minister Goran Vesic en anderen loopt een aanklacht wegens nalatigheid, en justitie onderzoekt de financiering van de verbouwing.

Studenten eisten onder meer dat alle documenten over de verbouwing openbaar werden en dat de verantwoordelijken werden vervolgd. De protesten verspreidden zich naar honderden steden en dorpen. Ongeveer 60 faculteiten waren maandenlang geblokkeerd. In 2025 liepen studenten een estafetteloop van zo'n 2000 kilometer van Novi Sad naar Brussel. Bij protesten werd vaak om 11.52 uur, het tijdstip van de instorting, zestien minuten stilte gehouden: één minuut per slachtoffer.

Vucic zei eind juni dat hij zou aftreden. Begin september schreef hij vervroegde verkiezingen uit, en op 27 september trad hij af als president, na ruim negen jaar. Hij mocht geen derde keer president worden en wilde als lijsttrekker van de SNS premier worden. Ana Brnabic is nu waarnemend president.

Bronnen: VRT NWS, Reuters, BTA, N1 Image credit: Emilija Knezevic / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Wie gaat er nu regeren?

De Studentenlijst krijgt volgens de voorlopige uitslag 140 van de 250 zetels. Dat is een meerderheid. De partij wil eerst de corruptie aanpakken, te beginnen bij de top.

Toch zijn er vragen. Op de lijst staan vooral hoogleraren en experts zonder ervaring in de politiek. Wie premier wordt, is nog niet bekend. En kiest Servië voor Europa of voor Rusland?

En wat denk jij? Kunnen mensen zonder politieke ervaring een land goed besturen?

De Studentenlijst neemt alle besluiten met interne stemmingen. De NOS schrijft dat dat geen efficiënte manier is om een land te besturen, dus er moeten mensen worden aangewezen die besluiten nemen. Op de lijst staan geen studenten, wel hoogleraren, experts, sporters en boeren, onder wie meer dan 160 gepromoveerden. Lijsttrekker is cardioloog en hoogleraar Ilija Srdanovic uit Novi Sad. Wie premier wordt, is nog niet bekend: Al Jazeera noemt Srdanovic de meest waarschijnlijke kandidaat, ook oud-president van de centrale bank Dejan Soskic wordt genoemd. Het parlement moet binnen 30 dagen na de definitieve uitslag bijeenkomen; tot er een nieuwe regering is, blijft de huidige premier aan.

Eerste plannen: corruptie aanpakken, te beginnen bij hoge ambtenaren; alle overheidsinstellingen en overheidscontracten doorlichten; de geheime dienst onder de loep nemen. Plannen voor de economie op lange termijn ontbreken nog.

Niet iedereen is gerust. Een 60-jarige maatschappelijk werker zei tegen Reuters dat ze het niet fijn vindt dat het land ineens zo snel moet veranderen. Vucic voorspelde vooraf dat de Studentenlijst zou instorten "als een kaartenhuis".

Nieuwsuur stelt ook de vraag of Servië nu kiest voor een koers richting de Europese Unie of richting Rusland. Onder Vucic kwam Servië nauwelijks dichter bij EU-lidmaatschap. De Studentenlijst wil een eventueel EU-lidmaatschap voorleggen in een referendum. Eurocommissaris Kos zei dat "de deur naar de EU openstaat"; uit Moskou, dat Vucic steunde, kwam nog geen reactie (TPO, RFE/RL).

Bronnen: Al Jazeera, RFE/RL, TPO Image credit: Karadan1804 / Wikimedia Commons, CC0

Waarom denk

jij dat dit belangrijk nieuws is?

Waar kun je aan denken? Grote gevolgen Veel mensen betrokken Opvallend / uitzonderlijk Sluit aan bij eerder nieuws

Mogelijke antwoorden: het laat zien dat jongeren met protest echt iets kunnen veranderen; een leider die lang aan de macht was, verliest op een eerlijke manier via verkiezingen; het gaat om corruptie en een ramp met zestien doden; Servië ligt in Europa en wil lid worden van de EU, dus het raakt ook ons.

Wat betekent dit voor...

Jongeren in Servië

Hun protest eindigde in een verkiezingswinst. Veel jongeren hopen nu op een toekomst in hun eigen land.

Vucic en zijn partij

Na veertien jaar aan de macht gaat zijn partij SNS in de oppositie. Vucic erkent dat hij verloren heeft.

Serviërs in Nederland

Velen stonden uren in de rij bij de ambassade in Den Haag om te stemmen, voor een Servië zonder corruptie.

Image credit: Karadan1804 / Wikimedia Commons, CC0 Image credit: Oliver Bunic / Wikimedia Commons, CC BY 4.0 Image credit: kallerna / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Wat zou een gevolg kunnen zijn?

Mogelijke gevolgen: een nieuwe regering die corruptie aanpakt en verantwoordelijken voor de ramp in Novi Sad laat vervolgen; Servië gaat sneller richting de Europese Unie; het blijkt moeilijk om zonder ervaring te regeren en er ontstaat onenigheid; jongeren in andere landen nemen een voorbeeld aan de Servische studenten. Vergelijk met Hongarije, waar Orbán in april verloor (NOS-podcast De Dag).

Kernbegrippen

Corruptie

Als iemand zijn macht misbruikt voor eigen voordeel, bijvoorbeeld door vrienden opdrachten te geven.

Rechtsstaat

Een land waar iedereen zich aan de wet moet houden, ook de regering.

Oppositie

De partijen in het parlement die niet in de regering zitten en haar controleren.

Absolute meerderheid

Meer dan de helft van de zetels: in Servië minstens 126 van de 250.

Welke vraag heb jij nog over dit nieuws?

Iedere donderdag om 16.00 uur een nieuwe NIEUWS in een kwartier.

NIEUWS in een kwartier is een