Complementaire zorg

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2,3

Doel & stand bepalen

• De relatie leggen tussen lichaamsbeleving en complementaire zorg     
• Complementaire interventies kiezen die passen bij de behoeften van hun casus
• Professioneel reflecteren op haalbaarheid en grenzen

Huiswerk delen (4 min)

1 minuut-moment

* Welke situatie beschreef je

* Jouw handelen (V&VN- communicatieprincipes)

* Effect bij zorgvrager en het welbevinden

Wat doet deze muziek met je?

Kernpunten complementaire zorg

* Complementaire zorg ondersteunt welzijn, comfort, emoties, lichaamsbeleving

* Veel gebruikte interventies:

• Aromazorg bij onrust
• Handmassage of warmtepakking bij spanning
• Ademhalingsoefeningen
• Muziek/ geluid ter ondersteuning

www.pallialine.nl

Met welk doel zou je complementaire zorg in kunnen zetten?

uitgangspunt

Complementaire zorg 

gaat uit van een holistisch mensbeeld

comfortabele houding, zonder knellende kleding of andere belemmeringen
Herhaaldelijk oefenen
5 tot 20 minuten


Adem in uw eigen tempo.
Als u langzaam uitademt, voelt u de ontspanning komen. U voelt de spanning uit uw lichaam verdwijnen.
Adem nu langzaam in en uit, in een tempo dat aangenaam voor u is. Als u wilt/kunt, probeer ook met uw buik te ademen.
Om de aandacht op de buikademhaling te richten kan steun van de handen op de buikwand u helpen. U merkt dat bij de inademing de buik boller wordt en bij de uitademing de buik vlakker wordt.
Blijf dit herhalen tot maximaal 20 minuten.
Stop de oefening met een diepe ademhaling.

https:

Hoe vaak adem jij in per minuut?

Hoe vaak adem jij in per minuut?

Adem je snel, oppervlakkig en hoog in de borst (de meeste mensen doen dit), dan voel je je vaak onrustig en gestresst.

Dit is logisch, want je activeert hiermee het gedeelte van je zenuwstelsel wat opwinding en activiteit regelt.

Door middel van je ademhaling geef je dus constant seintjes aan je brein door, over hoe je lichaam en geest zich moeten gedragen, en dus hoe ze zich moeten voelen.

Een aantal gevolgen van een verkeerde ademhaling op een rij:

    Je bloeddruk gaat omhoog.
    Spieren spannen zich aan. Onder andere in de nek en schouders.
    Je hartslag gaat omhoog.

Op het fysieke niveau verslechterd de uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide waardoor je lichaam een constant gebrek aan zuurstof heeft en minder afvalstoffen kwijt kan.

Je brein is het orgaan dat het meeste zuurstof nodig heeft. Als we constant een gebrek hebben, heeft dit als gevolg dat we:

    Mentaal zwakker worden
    Meer negatieve gedachten hebben
    Sneller gestresst raken
    Prikkelbaar zijn
    Sneller depressief raken

Bij pijn is er bijvoorbeeld vaak een wisselwerking tussen pijn, angst en (spier)spanning. Pijn roept reacties op van angst en (spier)spanning. Deze reacties versterken op hun beurt weer de pijn.

Bovendien kan massage als uiting van lichamelijk contact van grote waarde zijn, vooral (maar niet uitsluitend) wanneer de patiënt niet meer in staat is tot verbale communicatie of wanneer ‘alles al gezegd is'.
 

Wanneer zou je voorzichtig/terughoudend moeten zijn met massage?

Allodynie: niet pijnlijke prikkels worden als pijnlijk ervaren.

Variatie nodig i.v.m. negatieve associatie: bijvoorbeeld iemand heeft een bepaalde geur geroken terwijl hij/zij veel pijn had of misselijk was. De volgende keer kan diezelfde geur dan dit weer oproepen.

Agressie verminderende werking van lavendel bij Alzheimer patiënten, die agressief en opgewonden gedrag kunnen vertonen.

Hieronder een aantal voorbeelden van oliën die in bepaalde situaties ingezet kunnen worden:

1. Bij angsten worden oliën als ceder, roos, bergamot, (rode) mandarijn, neroli, sinaasappel, roomse kamille, geranium en sandelhout ingezet.

2. Oliën die stimuleren en ons concentratievermogen verbeteren zijn zwarte peper, citroen, pepermunt en rozemarijn. Deze oliën passen goed bij mensen die mentaal moe zijn, zich slecht kunnen concentreren en snel vergeten. Bepaalde  hersendelen (waaronder de hippocampus) worden gestimuleerd om verschillende stoffen in de bloedbaan te brengen. Amerikaanse wetenschappers hebben in een grote studie (met meer dan 6000 secretaressen) aangetoond dat de geur van citroenolie het aantal schrijffouten met meer dan 50% kan laten dalen!
3.  Meer lichamelijke en geestelijke ontspanning door gebruik van kamille (blauwe en roomse), lavendel, marjolein en neroli.

Opname in de huid wordt vergroot door warmte, aanwezigheid van water, een vloeibare basisolie en het afdekken van de huid na opbrengen.

Emulgator toevoegen om mee te baden (olie blijft op water drijven)
Amandelolie toevoegen voor massage

Veel gebruikte basisoliën
 Een massage- of lichaamsolie bestaat uit een basisolie met een paar druppels etherische olie. Als basisolie kan worden gebruikt:
Amandelolie (Prunus amygdalus var. dulcis): een geurloze olie die makkelijk te vermengen is met etherische olie en geschikt is voor elk huidtype. De olie is verzachtend en vochtinbrengend.
Er kan ook een mengsel worden gemaakt met een combinatie van de volgende oliën:
Jojobaolie (Simmondsia Californica): een verfijnde olie (eigenlijk een was). Jojobaolie is verzachtend en beschermt de huid. Bij een beschadigde huid door chemotherapie of radiatie kan Jojobaolie gebruikt worden.
Calendulaolie of maceraat (Calendula officinalis): een maceraat (aftreksel) van goudsbloemen in zonnebloem-, soja- of olijfolie. Deze olie heeft een sterk verzorgende, helende werking op de huid. Calendulaolie wordt gebruikt op een kwetsbare of beschadigde huid.

Een aromasteentje is een klein poreus aardewerken steentje met een holte waarin de olie gedruppeld kan worden. De olie wordt opgenomen in het aardewerk en verdampt langzaam. Voor elke etherische olie moet een ander steentje gebruikt worden om te voorkomen dat de geuren zich vermengen. Aromasteentjes zijn geschikt om te gebruiken bij een individuele patiënt. Eventueel kunnen zij ook in de kleding (jaszakje) gedragen worden. Een druppel etherische olie op een tissue is een alternatief voor het aromasteentje. Ook kan een watje met etherische olie in een glazen flesje worden gedaan. Een aromastone is een geglazuurde aardewerken schotel, met daaronder een elektrisch verwarmingselement. Door milde verwarming verdampt de etherische olie. Doordat de temperatuur constant wordt gehouden is er geen brandgevaar.
 Een aromastream is een apparaat waarmee koude verdamping kan worden verkregen. Op een filter wordt etherische olie gedruppeld. Door een ventilator wordt de etherische olie in de lucht verspreid. Voor elke etherische olie moet een apart filter gebruikt worden.
 De aromastone en aromastream verspreiden de geur door de hele ruimte. Zij zijn geschikt om een aangename sfeer te creëren en onaangename geuren te verdrijven. Vooral citroengras en citroen verdrijven onaangename geuren goed, maar ook lavendel kan hiervoor gebruikt worden. Omdat etherische oliën bij voorkeur worden afgestemd op het individu zijn deze apparaten niet te gebruiken op meerpersoonspatiëntenkamers. De aromastream kan zonder toezicht worden gebruikt. 

Projectopdracht 

• Welke behoefte heeft jullie zorgvrager op het gebied van lichaamsbeleving, comfort of intimiteit?

• Kies 2 complementaire interventies die hierbij passen.

• Onderbouw kort:

Waarom past dit bij de zorgvrager?

Wat verwacht je als effect?

Waar liggen eventuele grenzen of risico’s?

Peerfeedback

2 positieve punten (bijv. goede match interventie <-> behoefte)

1 verbeterpunt (bijv. haalbaarheid, veiligheid, onderbouwing)

Terugkoppeling

• Welke koppelingen tussen lichaamsbeleving en complementaire zorg werden goed gemaakt?

• Welke interventies zijn haalbaar?
• Welke keuzes zijn minder professioneel / minder veilig?

Afsluiting

"Welke interventie ga je nu concreet uitwerken in het project en waarom?"

Huiswerk volgende week:

Neem 1 voorbeeld mee waarin technologie complementaire zorg ondersteunt (bijv. muziek via app, VR-ontspanning, sensoren voor slaappatroon)