Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 1
https://www.youtube.com/watch?v=h0dHlAMzPwM
Tijdbalk H1
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom Europeanen nieuwe handelsroutes overzee zochten.
Je kunt beschrijven welk wereldbeeld Europeanen in de late Middeleeuwen hadden.
Je kunt beschrijven hoe Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.
Je kunt uitleggen hoe Portugezen in Azië handel dreven en hoe zij er concurrentie kregen van andere Europese landen.
Je kunt beschrijven hoe Spanjaarden grote delen van Amerika in bezit namen.
Je kunt uitleggen wat het Verdrag van Tordesillas inhield.
Je kunt beschrijven wat de gevolgen waren van de Spaanse aanwezigheid voor de inheemse bevolking van Midden- en Zuid-Amerika.
Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.
Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een mengcultuur ontstond.
Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.
Je kunt beschrijven hoe de eerste ontmoeting tussen de Azteken en de conquistadores verliep.
Je kunt uitleggen waardoor het Aztekenrijk overwonnen kon worden.
Leerdoelen vaardigheden
Je kunt continuïteit en verandering herkennen.
Je kunt gebeurtenissen in chronologische volgorde zetten.
Je kunt verschillende soorten bronnen herkennen.
Je kunt oorzaken en gevolgen herkennen.
Je kunt feiten en meningen herkennen.
Je kunt nagaan of bronnen bruikbaar zijn.
Je kunt nagaan hoe betrouwbaar informatie in bronnen is.
Je kunt standplaatsgebondenheid herkennen.
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom Europeanen nieuwe handelsroutes overzee zochten.
Je kunt beschrijven welk wereldbeeld Europeanen in de late Middeleeuwen hadden.
Groei van handel en steden
Vanaf het jaar 1000 nam de welvaart in West-Europa toe.
De landbouwproductie steeg en er kwamen meer goederen beschikbaar.
Steden ontstonden op kruispunten van handelsroutes.
Italiaanse steden zoals Venetië en Genua werden belangrijke handelscentra.
Dit was onder andere te danken aan de kruistochten.
Vooral de handel in specerijen uit Azië nam toe.
Tussenhandel
Netwerk van handelsroutes over land en zee tussen Indië en Europa: de Zijderoute
Constantinopel: goederen uit het Oosten geruild voor Europese producten
Havenstad Alexandrië: kwamen producten van over Indische Oceaan en Rode Zee
Via Italiaanse handelaren kwamen producten verder Europa in
Grote afstanden → tussenhandel
Product werd vele keren gekocht en verkocht,
voor het in Europa kwam → steeds duurder
Aziatische en Arabische handelaren profiteerden
Vaardigheid
Continuïteit en verandering
Historici bestuderen gebeurtenissen uit het verleden.
Om de ontwikkeling van deze gebeurtenissen te begrijpen:
Bestuderen wat hetzelfde bleef: continuïteit
Bestuderen wat veranderde: veranderingen
Zo kun je periodes in de geschiedenis vergelijken
Het Ottomaanse Rijk
Mongolen veroverden enorm gebied in Azië met gewelddadig en wreed ruiterleger
Turkse volken vluchtten naar + veroverden Anatolië op de Byzantijnen
Stichtten Ottomaanse Rijk onder legerleider Osman
Ottomanen breidden rijk uit: naar noorden en westen
Veroverden Constantinopel (1453)
→einde Byzantijnse Rijk
Ottomanen: nieuwe macht tussen Arabische en Europese handelaren
Hoge handelsbelasting voor Europese handelaren
Mongoolse Rijk viel uiteen → minder producten uit Indië
Zijderoute liep deels door Mongoolse Rijk:
reizen gevaarlijker → handel nam af
Wereldkaarten
Europeanen wilden producten zelf uit Indië halen
Moest over de zee in het westen
Wereldkaarten waren zeldzaam (15e eeuw)
Kennis op de kaart alleen bekend bij maker en eigenaar
Gemaakt om kennis uit Bijbel of andere ideeën weer te geven → niet voor een zeeman
Kaarten van kapiteins: vooral over kust Middellandse Zee
Niemand was oceaan naar onbekende zuiden / westen opgevaren
1.1 Handel met Indië
Wereldbeeld
Oude Grieken wisten dat aarde bol was: ook bekend in Middeleeuwen
Arabische handelaren vertelden: schemering in het zuiden duurde korter aarde moest bol zijn
Wereldbeeld Europeanen toen: drie werelden: Europa, Azië, Afrika
Een oceaan om de drie werelden
Azië en Afrika: heel groot bekend door Zijderoute en handel Arabieren
Onbekend of men om Afrika heen naar Indië kon varen
Schepen: ongeschikt voor verre reizen
Galeien: werden geroeid + klein zeil
Ontworpen om lading te vervoeren op korte afstanden
Wereldkaart uit 1450
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe Portugezen een zeeweg naar Indië ontdekten.
Je kunt uitleggen hoe Portugezen in Azië handeldreven en hoe ze er concurrentie kregen van andere Europese landen.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Toename van reizen
Tijdens de kruistochten groeide de interesse in verre reizen.
De Turken maakten handel duurder door hogere prijzen.
Handelaren gingen zelf op zoek naar nieuwe routes.
Steeds meer avonturiers wilden op ontdekkingsreis.
Marco Polo reisde naar Perzië, Indië en China.
Het aantal reizigers nam in de loop van de tijd toe.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Motieven voor ontdekkingsreizen
Economisch: Handel in oosterse producten leverde veel winst op.
Religieus: Europeanen wilden het christendom verspreiden.
Politiek: Vorsten wilden gebied uitbreiden. Door deze expansie kregen zij meer macht.
Technisch: Nieuwe uitvindingen zoals kompas en astrolabium hielpen bij reizen.
Kennis: Nieuwe kaarten en herontdekte kennis uit de oudheid werden gebruikt.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Motieven voor ontdekkingsreizen
Economisch
Handel in oosterse producten leverde veel winst op.
Religieus
Europeanen wilden het christendom verspreiden.
Politiek
Vorsten wilden gebied uitbreiden. Door deze expansie kregen zij meer macht.
Technisch
Nieuwe uitvindingen zoals kompas en astrolabium hielpen bij reizen.
Kennis
Nieuwe kaarten en herontdekte kennis uit de klassieke oudheid werden gebruikt.
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Prins Hendrik de Zeevaarder
Portugezen: lange handelsreizen over de oceaan als eerste Europeanen
Vooral door prins Hendrik
Hendrik: meegeholpen bij verovering stad Ceuta (Noord-Afrika)
Was eindpunt Arabische handelskaravanen handel viel stil
Volgens Hendrik: Portugezen zelf, over zee, producten uit Zuidwest-Afrika halen
Cartografen en zeelui in dienst
Karvelen: sneller, wendbaarder schip + ruimte voor bemanning / voorraad
+ Nau / kraak: groter dan karveel + veel handelswaar en zware kanonnen
Nieuwe navigatie-instrumenten
Verhalen over groot, christelijk koninkrijk in Afrika met koning Pape Jan.
Hendrik wilde hem vinden
Bondgenootschap sluiten + tegen Arabieren strijden
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Langs de westkust van Afrika
Vele Portugese expedities (vanaf 1424)
Steeds verder langs westkust Afrika, maar: enkel onbewoonde woestijn
Uiteindelijk ten zuiden van Sahara: mensen, dieren, planten (1444)
Namen 200 mensen gevangen verkocht als slaven in Lagos
Expeditie was winstgevend voor Portugezen
Jaarlijks 25 karvelen + een kraak voor peper, slaven, goud, ivoor
Verkenden binnenland via rivieren
Portugezen reisden verder zuidelijk: verhalen over rijkdommen
Hielden expedities geheim
Bartolomeu Diaz bereikte Kaap de Goede Hoop (1488)
Ivoren zoutvaatje uit Nigeria met Portugees schip
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Vasco da Gama’s eerste reis
Zeeroute naar Indië was haalbaar Vasco da Gama vertrok (1497)
Over midden van Atlantische Oceaan naar zuiden
Vanaf Kaap de Goede Hoop langs kust naar het noorden
Stak Indische Oceaan over + bereikte Calicut (1498)
De somarijn (koning Calicut) weigerde zaken te doen
Later toch specerijen ingekocht, maar tegenwerking Arabische handelaren
Da Gama terug in Portugal (1499)
Meer dan de helft van schepen en bemanningsleden verloren
Weg naar Indië lag open + specerijen leverden veel geld op
Reis was een succes
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Vasco da Gama’s tweede reis
Da Gama terug in Indië met zwaarbewapende vloot (1502)
Beval samorijn om Arabieren te verjagen
Vorst wilde onderhandelen Da Gama liet stad beschieten
Vorst beloofde handel met Portugezen
Portugezen dwongen meer heersers tot handelsafspraken. Portugezen:
Werden deel van handelsnetwerken + zeemacht in Indische Oceaan
Bouwden factorijen langs de kust
Portugezen werden concurrenten Italiaanse handelaren
Producten zonder tussenhandel naar West-Europa goedkoper
Portugezen wonnen slag om Diu (haven), 1509
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Een Nederlandse spion
Nederlander Jan Huygen van Linschoten kopieerde geheime kaarten over Kaaproute
Smokkelde ze naar de Nederlanden
Amsterdammers stuurden
expeditie naar Indië: Eerste
Schipvaart (1595)
Specerijen kopen op Java
Dwongen met geweld
heersers handel te
drijven
Portugese monopolie
op zeehandel met
Indië voorbij
Wereldkaart 1502 met plaatsen waar Portugezen waren geweest
1.2 Een zeeweg naar het oosten
Een Nederlandse spion
Engelsen namen ook deel aan Indische handel gevechten tussen Europeanen
Portugezen verloren veel factorijen
Japan liet geen Portugezen
meer toe door bekeringen door
missionarissen (1639)
Christenen: toegang tot
vuurwapens bedreiging
voor leiders
Angst voor invloed
Europanen via christendom
Alleen Nederlandse
handelaren toegelaten
Wereldkaart 1502 met plaatsen waar Portugezen waren geweest
1.2 Begrippen
https://schooltv.nl/video-item/nova-zembla-de-reis-naar-nova-zembla
https://www.youtube.com/watch?v=EA5UnbWaln8
1.3 Een zeeweg naar het westen
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe Spanjaarden grote delen van Amerika in bezit namen.
Je kunt uitleggen wat het Verdrag van Tordesillas inhield.
Je kunt beschrijven wat de gevolgen waren van de Spaanse aanwezigheid voor de inheemse bevolking van Midden- en Zuid-Amerika.
1.3 Een zeeweg naar het westen
Columbus’ plan
Italiaanse zeeman Columbus werd cartograaf in Lissabon
Zijn plan: zeeroute naar Indië via het westen
logisch: men dacht dat er meer land dan zee was Atlantische Oceaan kon niet groot zijn
Portugese koning had geen interesse
Expedities langs Afrikaanse westkust
waren al winstgevend
Spaanse koning en koningin stemden aarzelend in
Vertrok uit Sevilla (1492)
Kwam aan bij Caribische eilanden: dacht dat
het Indië was noemden bewoners indianen
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Voorbereiding en vertrek
Voor de reis moesten schepen, bemanning en proviand worden geregeld.
De reis was lang en voedsel onderweg was onzeker.
De expeditie bestond uit drie schepen.
Het vlaggenschip was de Santa María.
De schepen vertrokken vanaf de Canarische Eilanden.
Ze voeren westwaarts over een onbekende oceaan.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Problemen tijdens de reis
Het originele reisverslag van Columbus is verloren gegaan.
Bartolomé de las Casas schreef later over de reis.
Columbus gaf zijn bemanning onjuiste afstanden door.
Zo wilde hij de bemanning geruststellen.
Er ontstonden spanningen en ruzies aan boord.
De kans op muiterij nam toe.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
‘Tierra, tierra!’
De bemanning werd onrustig door de lange reis.
Columbus en andere leiders kregen conflicten over de route.
De situatie werd steeds gevaarlijker.
Op 12 oktober 1492 werd land gezien.
Columbus zette voet aan land in een nieuw gebied.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Aankomst in de Nieuwe Wereld
Columbus kwam aan op de Bahama’s en niet in Azië.
Hij dacht dat hij India had bereikt.
Daarom noemde hij de bevolking “indianen”.
De Europese kijk op de bevolking was vaak negatief.
Columbus zag kansen om het gebied te veroveren.
'Enkele manschappen werden naar land gezonden, om het vriendelijk opperhoofd Guacanagari de ramp mee te delen. Het dorp waar hij woonde lag ongeveer een mijl van de plaats af waar men schipbreuk geleden had. De man had zoveel medelijden, dat hij over hun ongeluk tranen stortte. Hij zond al zijn volk en alle kano's, klein en groot, die men krijgen kon, om het schip te helpen lossen. Men werkte vlijtig mee, zowel op zee als aan land. Hun hulp was zo uitstekend dat bijna alles wat op het schip was, gered werd; en noch het hoofd noch zijn volk eiste iets tot beloning voor al die moeite.'
‘’
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Gevolgen van de ontdekking
Columbus wilde de bevolking bekeren tot het christendom.
Hij rapporteerde aan het Spaanse koningspaar over rijkdommen.
Hij stuurde producten en mensen naar Spanje als bewijs.
Andere ontdekkingsreizigers volgden zijn voorbeeld.
Amerigo Vespucci verkende ook de nieuwe gebieden.
Het gebied werd bekend als de Nieuwe Wereld.
Het Verdrag van Tordesillas
Spanje en Portugal waren beide zeemachten.
Kans op conflict maakten een afspraak
Vroegen de paus: iedereen respecteerde hem
Verdrag van Tordesillas (1494): noord-zuidlijn door Atlantische Oceaan
Ten oosten: voor Portugal / ten westen: voor Spanje
Op zee was lijn moeilijk vast te stellen Brazilië werd toch Portugese kolonie
Volgens paus: Portugal en Spanje uitverkoren om gebieden te veroveren + mensen te bekeren
1.3 Een zeeweg naar het westen
1.3 Een zeeweg naar het westen
Conquistadores
Amerigo Vespucci voer langs oostkust Zuid-Amerika naar het zuiden
Schreef over ‘Nieuwe Wereld’: vele onbekende dieren en planten
Vasco Núñez de Balboa: eerste Europeaan bij Grote Oceaan
Noemde het Zuidzee + bezit van Spanje
Verhalen over Nieuwe Wereld, met veel goud, trokken conquistadores (veroveraars) aan
Wilden gebieden veroveren en rijk worden
Namen gebieden in binnenland in bezit namens Spaanse koning en koningin
Wonnen gevechten tegen inheemse volken: door vuurwapens, ijzer, paarden
Azteken en Inca’s
Machtige Azteken: in huidige Mexico
Conquistador Hernán Cortés: vernietigde met een klein leger de hele beschaving
Rijk van Inca’s: huidige Peru
Bestuurd vanuit stad Cuzco
Verharde wegen voor koeriers en soldaten
Koning / Sapa Inca: politieke en godsdienstige leider, kind van de zonnegod
Conquistador Francesco Pizarro wilde rijkdom van de Inca’s.
Afgesproken met Inca-koning Atahualpa, zonder wapens
Spanjaarden vielen toch aan
Atahualpa gevangen en vermoord
Leider dood Pizarro veroverde hele Inca-rijk
1.3 Een zeeweg naar het westen
Cortés en zijn mannen vechten tegen Azteken
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
De Azteekse samenleving
De Azteken leefden in een agrarisch-stedelijke samenleving.
De samenleving was een klassensamenleving.
De adel bestuurde het land en leverde soldaten.
Gewone mensen waren boeren, handelaren of ambachtslieden.
Er waren ook slaafgemaakten met een lage status.
De hoofdstad was Tenochtitlan met ongeveer 200.000 inwoners.
De stad lag op een eiland in het Texcocomeer.
Uitbreiding gebeurde met drijvende akkers en vlonders.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
De Azteekse godsdienst
De Azteken hadden een polytheïstische godsdienst.
Zij vereerden natuurgoden zoals Tlaloc en Huitzilopochtli.
Mensenoffers waren onderdeel van religieuze rituelen.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Economie en cultuur
De meeste Azteken werkten in de landbouw.
Er bestond ook een uitgebreid handelsnetwerk.
Producten zoals graan, maïs, goud en zilver werden verhandeld.
Muziek en kunst waren belangrijk in de samenleving.
De Azteken maakten maskers voor hun goden.
Cultuur en religie waren nauw met elkaar verbonden.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Spaanse veroveraars
Na Columbus reisden meer Spanjaarden naar de Nieuwe Wereld.
Diego Velázquez veroverde Cuba in 1511.
Hij werd gouverneur van het eiland.
Hernán Cortés kreeg toestemming om Mexico te verkennen.
Deze toestemming werd later ingetrokken.
Toch vertrok Cortés in 1519 met vijfhonderd soldaten.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Eerste contacten en geweld
Cortés ontmoette de monnik Gerónimo de Aguilar.
Aguilar sprak de taal van de lokale bevolking.
Met deze kennis trok Cortés verder het gebied in.
Er ontstonden gewelddadige confrontaties met de bevolking.
De Spanjaarden hadden betere wapens en paarden.
De lokale bevolking was bang voor de Spaanse ruiters.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
La Malinche
Cortés kreeg een meisje cadeau van een overwonnen stam.
Zij werd La Malinche genoemd.
Zij sprak meerdere talen en werd zijn tolk.
Later werd zij ook zijn partner.
Met haar hulp trok Cortés verder Mexico in.
Hij kwam in contact met het Azteekse rijk.
1.3 Een zeeweg naar het westen
Kolonisatie
Succesvolle conquistadores + hoge militairen: in veroverde gebieden land in leen van koning
Lieten inheemsen werken + belasting betalen
Winst gedeeld met Spaanse overheid
Moesten inheemsen beschermen + bekeren tot
christendom
Vooral in Caribisch gebied: plantagekoloniën
Inheemsen moesten in landbouw + mijnbouw werken
zilver ontdekt bij stad Potosi (1544)
Potosi-berg: grootste zilvermijn in de geschiedenis
Mijnen was eenvoudig + goedkoop
Regels tegen uitbuiting inheemsen werden nauwelijks
gecontroleerd
Slecht behandeld, gruwelijke straffen voor vluchten
Stierven aan Europese ziektes
Zilvermijn in Potosi-berg
1.3 Begrippen
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Leerdoelen
Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.
Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een mengcultuur ontstond.
Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.
In drie jaar de wereld rond
‘Tordesillas-lijn’: Azië in Portugese, Amerika in Spaanse deel.
Portugese zeevaarder Magellaan oneens: Molukken aan Spaanse kant, terwijl Portugezen daar winstgevende
specerijenhandel hadden
Overtuigde Spaanse koning van expeditie
naar Molukken (1519): 5 schepen, 250 man
Na 3 jaar terug: 18 overlevenden
eersten die rondom aarde waren gevaren
Magellaan vermoord voor terugkomst
Bewees: route van Europa via Amerika
naar Azië
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Wereldkaart met lijn die wereldreis van Magellaan aangeeft
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Een weg langs het noorden?
Reizigers uit meer Europese landen gingen oceaan over
Respecteerden Verdrag van Tordesillas niet
Engeland: koloniën aan oostkust Noord-Amerika
Frankrijk: koloniën in huidige Canada
Nederlanders naar Indië: zeeweg vol gevaar (ook door Portugezen)
Zochten kortere weg: boven Azië langs
Willem Barentsz probeerde het drie keer
Eerste twee keer: geen doorgang door het ijs
Derde keer: vast in het ijs overwinterde op Nova Zembla
Eilandengroep Spitsbergen gevonden gebruikt voor Nederlandse walvisvaart
Tekening uit dagboek van meevarende van Barentsz
Columbiaanse uitwisseling: planten en dieren
Contact Europa, Afrika, Amerika, Azië Columbiaanse uitwisseling van dieren, planten, landbouwgewassen
Tabak, chocola, mais, tomaten, aardbeien naar Europa (16e eeuw), aardappel (18e eeuw)
Rijst, tarwe, appels, uien naar Amerika
Uitwisseling over meerdere werelddelen
Nederlanders brachten koffie uit Oost-Afrika naar plantages Indonesië
Europeanen introduceerden veeteelt in Amerika: kippen, varkens, geiten, schapen, paarden
Paarden brachten verandering: konden voortaan ploeg trekken
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Columbiaanse uitwisseling: ziekten, mensen en religie
Inheemsen stierven massaal aan Europese ziektes gebrek aan arbeidskracht op plantagekoloniën
Mensen uit Afrika gehaald, verkocht als slaven
Mengcultuur Midden- en Zuid-Amerika: mensen kregen relaties en kinderen
Toch hiërarchie: Europeanen boven mensen van inheemse / Afrikaanse afkomst
Ook mengcultuur door vermenging van religie:
Spaanse en Portugese missionarissen verspreidden
christendom
Día de Muertos: Mexicaanse katholieken herdenken met
aspecten van Azteekse voorouderverering
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Potosi-Maria
1.4 Een zeeweg rondom de wereld
Een nieuw wereldbeeld
Wereldbeeld Europeanen was ingrijpend veranderd
Wereld groter en anders dan gedacht: in kaart gebracht
Meer kennis over scheepvaart en navigatie
Zee niet meer grens van de bekende wereld handelsroutes Atlantische Oceaan
Aarde bestond vooral uit zee, niet uit land
Europa centraal + geschikt voor scheepvaart
Door wereldwijde handel raakten economieën van landen verbonden
Amerikaans zilver beïnvloedde Europese zilverprijs
Kennismaking andere volken: niet alleen ‘wilden’ buiten Europa
Niet-christenen hadden indrukwekkende beschaving ontwikkeld
Niet alleen meer uitgegaan van wereldbeeld uit de Bijbel
De mens werd belangrijker: kon zelfstandig nadenken
1.5 De Azteken
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe de eerste ontmoeting tussen de Azteken en de conquistadores verliep.
Je kunt uitleggen waardoor het Aztekenrijk overwonnen kon worden.
Op onderzoek bij de Azteken
Stelling
Drie grote pokkenepidemieën veroorzaakten grote sterfte onder de Azteken.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
De Azteekse samenleving
De Azteken leefden in een agrarisch-stedelijke samenleving.
De samenleving was een klassensamenleving.
De adel bestuurde het land en leverde soldaten.
Gewone mensen waren boeren, handelaren of ambachtslieden.
Er waren ook slaafgemaakten met een lage status.
De hoofdstad was Tenochtitlan met ongeveer 200.000 inwoners.
De stad lag op een eiland in het Texcocomeer.
Uitbreiding gebeurde met drijvende akkers en vlonders.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
De Azteekse godsdienst
De Azteken hadden een polytheïstische godsdienst.
Zij vereerden natuurgoden zoals Tlaloc en Huitzilopochtli.
Mensenoffers waren onderdeel van religieuze rituelen.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Economie en cultuur
De meeste Azteken werkten in de landbouw.
Er bestond ook een uitgebreid handelsnetwerk.
Producten zoals graan, maïs, goud en zilver werden verhandeld.
Muziek en kunst waren belangrijk in de samenleving.
De Azteken maakten maskers voor hun goden.
Cultuur en religie waren nauw met elkaar verbonden.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Voordelen van de Spanjaarden
Cortés had slechts vijfhonderd soldaten, maar goed bewapend.
Spaanse soldaten droegen pantser en gebruikten vuurwapens.
Azteekse wapens waren minder effectief tegen deze bescherming.
Cortés sloot een bondgenootschap met de Tlaxcalteken.
De Tlaxcalteken waren vijanden van de Azteken.
Samen vormden zij een sterke militaire macht.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Contact met Moctezuma
Azteekse leider Moctezuma stuurde geschenken naar Cortés.
Hij dacht dat Cortés de god Quetzalcoatl was.
Moctezuma hoopte Cortés weg te sturen met goud.
Cortés werd juist nog gemotiveerder door de rijkdom.
Europese ziektes verspreidden zich onder de Azteken.
Ziekten zoals pokken en mazelen maakten veel slachtoffers.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Verovering van Tenochtitlan
Cortés nam Moctezuma gevangen in Tenochtitlan.
Hij moest tijdelijk vertrekken door een conflict met Velázquez.
Veel soldaten sloten zich later bij Cortés aan.
In Tenochtitlan brak een opstand uit.
Cortés belegerde de stad en dwong overgave af.
In 1521 kwam Mexico onder Spaans bestuur te staan.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Kerk en geloof
In de middeleeuwen stonden kerk en geloof centraal.
Men geloofde dat God de mens en de aarde had geschapen.
Het leven na de dood was belangrijker dan het aardse leven.
Afwijkende ideeën werden niet geaccepteerd.
Kritiek kon leiden tot vervolging door kerk en overheid.
Start
Lezen
Leren
Doen
Afsluiting
Paul van Puijenbroek
Kennis en bronnen
Kennis kwam vooral uit de Bijbel.
Er waren ook teksten uit de klassieke oudheid, zoals van Aristoteles.
Deze teksten werden aangepast aan het christelijke geloof.
Nieuwe kennis was schaars en vaak gecontroleerd door de kerk.
Onderzoekers hadden weinig vrijheid om zelf te onderzoeken.
Afsluiting - tijdbalk
Afsluiting - kaart