Sepsis-een bloedserieuze zaak

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 4

Sepsis een bloedserieuze zaak

Casus Emma

Leerdoelen

Herkennen

Analyseren

Handelen

Emma (zie uitgebreide casus op papier)

De 16-jarige Emma Bloem is afgelopen week op kamp
geweest en ziek thuis gekomen. Ze klaagt over spierpijn,
buikpijn, hoofdpijn en keelpijn. Sinds gisteravond heeft ze
40,3 °C koorts en vanochtend heeft ze gebraakt. Via de huisarts is Emma met haar ouders op de spoedeisende hulp aangekomen. Emma is sinds een paar dagen ongesteld en heeft ongeveer 13 uur achtereen een tampon in gehad. Verder is zij niet verkouden en heeft ze geen hoestklachten.

Wat weet je van sepsis?

Kennis-update

Lees het artikel 5 vragen over snelle behandeling van sepsis op de verpleegafdeling.

Noteer eventuele vragen

Pathogenese: shock / sepsis (distributieve shock)

Algemeen: een situatie waarbij sprake is van een absoluut of relatief tekort aan circulerend bloedvolume. Waardoor de weefselvloeistofstroom vermindert en de cellen gaan lijden aan o.a. gebrek aan zuurstof.

Bij sepsis komen bacteriën of hun toxinen in de bloedstroom en kunnen niet worden opgeruimd. Hierdoor ontstaat een massale ontstekingsreactie.

Slide titel

Slide tekst

B

Ernstige gevolgen bij shock

1.Het ontstaan van een grote hoeveelheid lactaat (lactaatacidose)

2.Een tekort aan energie!

  cellen en organen functioneren niet meer goed!

Gevolgen voor cellen

•Tekort aan vitale eiwitten, zuurstof en glucose;

•De celmembraan functie gaat falen;

•Ophoping van Natrium en water in de cel (cel oedeem);

•Uiteindelijk cel versterf of orgaanbeschadiging.

Pathogene en fases

1. Infectie

2. Hyperdynamische (warme) fase: sterke ontstekingsreactie -vasodilatatie

3. Weefselschade en microcirculatiestoornissen: capillaire lekkage- lactaat stijgt.

4. Hypodynamische (koude): ernstige hypotensie - oligurie

5. Multiorgaanfalen: nierfalen, repiratoir falen, leverfalen; stollingstoornissen, groot risico op overlijden.

Stap 1: Orientatie op de situatie

• Lees de casus, bekijk de parameters en labuitslagen.

• Onderzoek begrippen die je niet kent en/of noteer vragen.

• Hoe gaat het met Emma?

• Waar denk je aan? (differentiaal diagnose)

• Wat is de meest waarschijnlijke diagnose.

• Wat is de oorzaak denk je? En weet je hoe dit heet?

• Stel een SBARR op.

Text

Wat is de differentiaal diagnose?

- Ernstige infectie,

- Sepsis

- maar je moet hier misschien ook aan hersenvliesontsteking denken. Zeker omdat ze op kamp is geweest en mogelijke met meerdere mensen op een

slaapzaal heeft gelegen.

 

Bel mij voor de SBARR

Nummer:

Stap 2 Klinische probleemstelling

Opdracht:

Bij deze casus zijn meerdere orgaansystemen betrokken als gevolg van een sepsis ten gevolge van een vermoedelijk toxischeshocksyndroom.

1. Beredeneer welke orgaansystemen en geef de priortiteit aan.

2. Beargumenteer en verklaar dit met klinische verschijnselen uit de casus. Zie vitale functies en laboratoriumuitslagen

 

Stap 3. Aanvullend klinisch onderzoek

Doel van het aanvullend klinisch onderzoek Het aanvullend onderzoek heeft twee doelen:

Het bevestigen van de diagnose sepsis en het beoordelen van de ernst ervan.

Het opsporen van de infectiebron en eventuele orgaanschade als gevolg van sepsis.

1. Onderzoek het verschil tussen de SOFA en de qSOFA

2. Hoe en waar wordt naar gekeken bij: lichamelijk onderzoek, microbiologisch onderzoek,

aanvullend diagnostisch onderzoek, laboratoriumonderzoek.

Vroege herkenning

Lange tijd werd sepsis gedefinieerd als een infectie in combinatie met kenmerken van het Systemisch Inflammatoir Responssyndroom (SIRS), zoals koorts, tachycardie en een verhoogde ademfrequentie. Deze definitie bleek echter beperkt.

Hier voldoet iemand soms al aan bij een flinke griep.

SOFA score

Voordelen

• Geeft inzicht in de mate van orgaandisfunctie.

• Helpt de ernst van sepsis vast te stellen.

• Een stijging van ≥ 2 punten wijst op levensbedreigende orgaandisfunctie.

Nadelen

• Vereist veel gegevens, waaronder laboratoriumuitslagen.

• Kost tijd om te berekenen.

• Minder geschikt als snelle screeningstool.

qSOFA

Voordelen

• Snel en eenvoudig toe te passen.

• Geen laboratoriumonderzoek nodig.

• Geschikt voor screening buiten de intensive care.

Nadelen

• Stelt niet de diagnose sepsis.

• Geeft alleen een verhoogd risico op sepsis aan.

• Bij een positieve score is aanvullend onderzoek nodig naar infectie en orgaandisfunctie.

Stap 4. Interventies en klinisch beleid

Opdracht:

1. Beredeneer welke zorg nodig is per orgaansysteem.

2. Maak ook gebruik van het artikel dat je gelezen hebt 5 vragen over snelle behandeling van sepsis op de verpleegafdeling.

Hou deze volgorde aan:

Cardiovasculair systeem; Afweer en infectiebestrijding; Respiratoir systeem; Vocht- en elektrolytenbalans; Bloed en metabole situatie; Neurologisch systeem; Psychosociale situatie.

Vroege opsporing

Vroege opsporing van sepsis is van groot belang om sterfte te voorkomen. Het ontbreken van een diagnostische test maakt het echter lastig om de ziekte in alle gevallen met zekerheid vast te stellen. Om handvatten te bieden bij de diagnose is sepsis in het verleden gedefinieerd als ‘een door infectie veroorzaakt systemisch inflammatoir responssyndroom (SIRS)’.² De diagnose kon daarbij worden gesteld in aanwezigheid van een infectie en meerdere systemische ziekteverschijnselen, zoals koorts en tachycardie. Er moest specifiek worden voldaan aan twee of meer SIRScriteria (tabel 1). Het nadeel van de SIRS-criteria is dat deze zeer breed zijn, waardoor de specificiteit laag is. Met andere woorden, ook patiënten zonder sepsis voldoen al snel aan de criteria.³

Tegenwoordig SOFA- en qSOFA

Onderzoek de verschillen en voor en nadelen van inzet:

1. SOFA-score: de Sequential [Sepsis-Related] Organ Failure Assessment

2. qSOFA: De quick Sequential [Sepsis-Related] Organ Failure Assessment score

Stap 5: klinisch verloop

1. Sepsis is een levensbedreigende aandoening waarbij snelle herkenning en behandeling essentieel zijn.

2. Zonder tijdige behandeling kan sepsis zich ontwikkelen tot ernstige sepsis, septische shock en multiorgaanfalen.

3. Belangrijke complicaties zijn hypotensie, respiratoire insufficiëntie (ARDS), nierfunctiestoornissen en stollingsproblemen.

4. Vroege behandeling met vochttoediening en antibiotica vergroot de kans op herstel aanzienlijk.

Klinisch verloop Emma

Bij Emma sloeg de behandeling binnen 24 uur aan en trad geen orgaanschade op. Ze kon na enkele dagen naar huis zonder blijvende schade.

Samenvatting en evaluatie

In deze les is de pathofysiologie van sepsis geanalyseerd aan de hand van een casus volgens de stappen van klinisch redeneren. Daarbij zijn de klinische verschijnselen, diagnostiek, gevolgen voor het lichaam en het belang van tijdige behandeling onderzocht.

Zijn er nog vragen?

Wat neem je mee naar de praktijk uit deze les?

Gebruikte bronnen

• Artikel Nursing: 5 vragen over snelle behandeling op de verpleegafdeling (2023)

• Artikel Nursing: Klinisch redeneren sepsis (april 2011)

• Artikel Nursing: Sepsis; een bloedserieuze zaak (april 2011)

• Artikel Nurse Academie: Sepsis herkennen en behandelen (2018)

Hoe heb je deze les ervaren?