Thema 10 Zintuigen
Learning objective
Thema 10 Zintuigen
Learning objective
Basisstof 3
De ogen
Bescherming van het oog
Oogkassen:
Beschermen het oog
Wenkbrauwen:
Zweet en vocht lopen langs je ogen
Wimpers:
beschermen tegen vuil en fel licht
Onderdelen van het oog
Harde oogvlies:
Witte, stevige buitenlaag
Beschermt het oog
Iris (regenboogvlies)
Gekleurde deel van je oog
Kleur verschilt per persoon
Pupil
Zwarte opening in de iris
Laat licht het oog binnen
Onderdelen van het oog
Traanklieren:
Maken traanvocht
Knipperen verspreidt het vocht, voorkomt uitdroging en spoelt stofjes weg
Traanbuizen:
In de ooghoeken
Voeren traanvocht af naar de neusholte
Oogspieren:
Zitten vast aan het oog
Laten je ogen in alle richtingen draaien
De drie lagen van de oogwand
Harde oogvlies (buitenste laag)
Beschermend, stevig
Aan de voorkant zit de hoornvlies
Hoornvlies laas licht binnen
Vaatvlies (middelste laag)
Bevat veel bloedvaten
Zorgt voor zuurstof en voedingsstoffen
Netvlies (binnenste laag)
Bevat zintuigcellen en zenuwcellen --> geven impulsen naar de hersenen
Speciale plekken op het netvlies
Gele vlek:
Deel achter de lens, hier zie je het scherpst
Blinde vlek:
Plek waar oogzenuw het oog verlaat, geen zintuigcellen
Lens:
Licht achter iris en pupil
Kringspieren rondom de lens helpt met scherpstellen
Glasachtiglichaam:
Geleiachtige vulling van het oog.
Houdt netvlies op z'n plaats
Basisstof 4
De iris en de oogles
Pupilreflex
Waarom is bescherming nodig?
Fel licht kan de zintuigen in je netvlies beschadigen.
Hoe werkt de pupilreflex
Kringspieren in de iris
kringspieren liggen rondom de ogen
Bij veel licht trekken ze samen
Pupil wordt kleiner
Lengte spieren in de iris
Lopen van de pupil naar de buitenrand
Bij weinig licht trekken ze samen
Pupil wordt groter
Meer licht komt je oog binnen
Scherp zien
Wat gebeurt er met licht in je oog?
lichtstralen vallen het oog binnen.
Hoorvlies en ooglens breken (buigen) het licht
Daardoor ontstaat er een scherp beeld op het netvlies
Bolle lenzen
De ooglens is een bolle lens
Bolle lenzen buigen lichtstralen naar elkaar toe
Dit helpt om een beeld te vormen op het netvlies
Waarom kun je scherp zien?
De oog is elastisch
Kan boller worden: scherp zien van dichtbij
Kan platter worden: scherp zien in de verte
Accomoderen
Wat is accomoderen?
Het automatisch aanpassen van de sterkte van je ooglens
Gebeurt zonder dat je het merkt
Hoe werkt het?
Lens wordt boller ---> je ziet dichtbij scherp
Lens wordt platter ---> je ziet veraf scherp
Dit lukt doordat de ooglens elastisch is
Basisstof 5
Het netvlies
Netvlies
De weg van het licht
Licht gaat door het hoornvlies
daarna ooglens
daarna door het glasachtig lichaam
vervolgens op het nevlies
Hoornvlies --> ooglens --> glasachtig lichaam --> netvlies
Zintuigcellen in het netvlies
In het netvlies liggen zintuigcellen
Licht prikkelt deze cellen
Ze geven impulsen af
Impulsen gaan via de oogzenuw naar de hersenen
Zo zie je
Opbouw van het netvlies
bestaat uit twee lagen
1. Zintuigcellen (vangen licht op)
2. Zenuwcellen ( Geven impulsen door)
Kegeltjes en staafjes
Kegeltjes (voor licht en kleur)
Werkt alleen bij veel licht
Zorgen voor het zien van kleuren
Reageren op rood, groen of blauw licht
Elk kegeltjes heeft een eigen zenuwcel
Je ziet scherp en details
Kegeltjes en staafjes
Staafjes (voor weinig licht)
Werken goed in weinig licht
Je ziet zwat-wit en grijs tinten
Meerder staafjes per zenuwcel
impulsen worden gebundeld
je ziet minder details
Staafjes liggen verspreid
over het hele netvlies
Basisstof 6
De oren
Bouw van het oor
Oorschelp
Zit aan de buitenkant van het oor
Vangt geluidstrillingen op
Geluid gaat via de gehoorgang naar binnen
Gehoorgang
Brengt geluid naar de trommelvlies
Bevat oorsmeerkliertjes
Oorsmeer houdt het trommelvlies soepel
Trommelvlies:
Gaat trillen door geluid
Trommelholte (middenoor)
ligt achter het trommelvlies
Bevat drie gehoorbeentjes
Hamer
Aambeeld
Stijgbeugel
Het slakkenhuis
Bestaat uit drie kanalen
Spiraalvormig opgerold
Gevuld met vloeistof
Hoe ontstaat een trilling in het slakkenhuis?
Stijgbeugel komt tegen het venster
Dit brengt de vloeistof in de kanalen in beweging
Beweging zorgt dat impulsen worden doorgegeven aan de hersenen