VCA 3 Preventie

• Techniek
• Middelbare school
• vmbo b, k, g
• Leerjaar 3

3 Preventie

VCA

Terugblik vorige les

Good Housekeeping, 

Toolboxmeeting, 

Hygiëne, 

Leidinggevende

Good Housekeeping:

Schoonhouden van werkplek en omgeving

Toolboxmeeting:

Een Toolboxmeeting is een korte bespreking over veilig werken.

Hygiëne:

schoon en netjes

Leidinggevende:

Een leidinggevende is iemand die de baas is over een groepje mensen op het werk.

Leerdoelen

- Ik ken de begrippen: 

   Preventie, Risico- analyse

- Ik kan verschillende gevaren op de werkplek herkennen.

- Ik weet wat een onveilige handeling is en wat een onveilige situatie is.

- Ik begrijp hoe gedrag van werknemers invloed heeft op veiligheid.

- Ik weet hoe ik onveilige situaties kan aanpakken.

- Ik weet wat een TRA (Taak Risico Analyse) is en wat het doel ervan is.

- Ik weet wat een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) is en wanneer je die uitvoert.

Preventie:

proberen te voorkomen dat er geen problemen of ongelukken gebeuren.

Risico-Analyse:

goed kijken naar het werk en bedenken wat er gevaarlijk kan zijn.

Ik kan verschillende gevaren op de werkplek herkennen.

→ Zoals vallende voorwerpen, snijgevaar, lawaai, valgevaar en giftige stoffen.

Ik weet wat een onveilige handeling is en wat een onveilige situatie is.

→ Bijvoorbeeld: geen PBM gebruiken (handeling), of een rommelige werkvloer (situatie).

Ik begrijp hoe gedrag van werknemers invloed heeft op veiligheid.

→ Onveilig gedrag kan ongelukken veroorzaken, veilig gedrag voorkomt ze.

Ik weet hoe ik onveilige situaties kan aanpakken.

→ Zoals gevaar afschermen, opruimen of hulp inschakelen.

Ik weet wat een TRA (Taak Risico Analyse) is en wat het doel ervan is.

→ Gevaren vooraf herkennen en passende maatregelen nemen.

Ik weet wat een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) is en wanneer je die uitvoert.

→ Een snelle veiligheidscheck vóór elke taak of bij een nieuwe situatie.

3 Preventie

Preventie

Het vooraf herkennen en voorkomen van gevaren en risico’s op de werkvloer om ongevallen en schade te vermijden.

Kort gezegd: voorkomen is beter dan genezen – dat is de kern van preventie binnen VCA.

Veiligheid en gevaren

Veilig werken betekent gevaren herkennen en voorkomen. Veelvoorkomende gevaren op de werkplek zijn onder andere:

• Vallende voorwerpen, snijgevaar, brand en lawaai.
• Hoogte (valgevaar), vergiftiging, straling en beknelling.
• Aangereden worden door voertuigen.

Gevaar hangt af van:

• Het soort werk en de werkplek.
• Arbeidsmiddelen zoals machines en gereedschap.
• Materialen en het gedrag van werknemers.

"Niet elk werk is even gevaarlijk. Werken met gevaarlijke stoffen, machines, elektriciteit of op hoogte brengt extra risico’s met zich mee. De eerste stap in veilig werken is het herkennen van deze gevaren. Hoe beter je voorbereid bent, hoe veiliger je werkt."

Waar of niet waar:

"Het gedrag van werknemers heeft geen invloed op veiligheid."

Niet waar

Het gedrag van werknemers is een van de belangrijkste factoren voor een veilige werkomgeving. Zelfs als machines en gereedschappen veilig zijn, kunnen menselijke fouten ongelukken veroorzaken. Denk aan werknemers die geen beschermende kleding dragen of gevaarlijke situaties negeren. Veilig gedrag is essentieel voor het voorkomen van ongelukken.

Wat bepaalt hoe gevaarlijk werk is?

1. Alleen het soort machines en gereedschappen dat tijdens het werk wordt gebruikt
2. De werkomgeving, gebruikte middelen, werkzaamheden en het gedrag van werknemers
3. Alleen de inrichting en de beschikbare ruimte van de werkplek zelf
4. Vooral de tijd waarin het werk uitgevoerd en uiteindelijk afgerond moet worden

Welk gevaar hoort NIET in de lijst van veelvoorkomende werkgevaren?

1. Vallende voorwerpen die tijdens het werk letsel kunnen veroorzaken
2. Werken op hoogte waarbij gevaar voor vallen aanwezig is
3. Koud weer waardoor werken buiten minder comfortabel kan worden
4. Scherpe materialen of gereedschappen die snijwonden kunnen veroorzaken

Onveilige handelingen 

Een onveilige handeling is een handeling die tot een ongeval kan leiden. Voorbeelden:

• Geen persoonlijke beschermingsmiddelen gebruiken.
• Werken zonder werkvergunning.
• Beveiligingen uitschakelen of verkeerd gereedschap gebruiken.

"Veel ongevallen worden veroorzaakt door menselijke fouten: werken zonder de juiste middelen of het nemen van onnodige risico’s. Het is belangrijk dat we onveilige situaties herkennen én aanpakken voordat er ongelukken gebeuren."

Onveilige situatie

Een onveilige situatie betekent dat er niet aan de voorwaarden voor veilig werken is voldaan. Voorbeelden:

• Rommelige werkvloer, slechte verlichting, geblokkeerde vluchtwegen.

Oplossingen voor onveilige situaties:

Oorzaak wegnemen.

• Afschermen of beveiligen.
• Mensen waarschuwen en hulp inschakelen.

"Veel ongevallen worden veroorzaakt door menselijke fouten: werken zonder de juiste middelen of het nemen van onnodige risico’s. Het is belangrijk dat we onveilige situaties herkennen én aanpakken voordat er ongelukken gebeuren."

Waar of niet waar:

"Een slecht verlichte werkplek is een onveilige situatie."

Waar

Slechte verlichting kan ervoor zorgen dat gevaren niet op tijd worden opgemerkt, zoals losliggende kabels of obstakels op de werkvloer. Dit vergroot de kans op struikelen, vallen of verkeerd gebruik van gereedschappen. Goede verlichting is daarom een belangrijke veiligheidsvoorwaarde.

Wat is een voorbeeld van een onveilige handeling?

1. De voorgeschreven persoonlijke beschermingsmiddelen op de juiste manier gebruiken
2. Werkzaamheden uitvoeren waarvoor een verplichte werkvergunning ontbreekt
3. Gereedschappen en materialen na gebruik netjes en veilig opruimen
4. Alleen goedgekeurde machines en arbeidsmiddelen volgens instructie gebruiken

Hoe kun je een onveilige situatie aanpakken?

1. De oorzaak van het gevaar wegnemen en de situatie veilig maken
2. De situatie voorlopig negeren zolang er nog geen ongeval gebeurt
3. De machine harder laten draaien zodat het werk sneller klaar is
4. De werkplek verlaten zonder de onveilige situatie ergens te melden

Risico- analyse

Het systematisch in kaart brengen van mogelijke gevaren bij een taak of werksituatie, en het bepalen van maatregelen om deze risico’s te beheersen of te voorkomen.

Taak risicoanalyse en LMRA:

• Een TRA (Taakrisico Analyse) helpt bij het herkennen en beheersen van risico’s voor een taak.
• Een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) is een snelle veiligheidscheck voordat je begint met werken.

"Preventie betekent vooruitdenken. Veilig werken begint met het herkennen van gevaren, veilig handelen en regelmatig controleren of alles nog klopt. Door risico’s vooraf te analyseren en een LMRA te doen, voorkom je ongelukken en blijf je bewust van je eigen veiligheid en die van je collega’s."

LMRA

Laatste Minuut Risico Analyse (LMRA)

De laatste check voor je begint met werken.

Wordt uitgevoerd bij elke nieuwe taak of veranderende situatie.

Een continu proces om het veiligheidsbewustzijn te vergroten.

"Een LMRA is de laatste check voordat je aan de slag gaat. Denk altijd na: is de werkplek veilig? Zijn er nieuwe risico’s? Door dit standaard toe te passen, voorkom je ongelukken en werk je bewuster en veiliger."

Analyseert de gevaren van risicovolle taken

doel: risico's evalueren en beheersmaatregelen bepalen

TRA

Een TRA (Taakrisico Analyse) helpt bij het herkennen en beheersen van risico’s voor een taak.

Waar of niet waar:

"Een LMRA is alleen nodig bij gevaarlijk werk, niet bij routinetaken."

Niet waar

Een Laatste Minuut Risico Analyse (LMRA) is altijd nodig, ook bij routinematig werk. Zelfs bij bekende taken kunnen omstandigheden veranderen, zoals nieuwe obstakels, gewijzigde werkomstandigheden of afleiding. Door elke keer een LMRA uit te voeren, blijft de veiligheid gewaarborgd en worden onverwachte risico’s sneller herkend.

Wat is het doel van een Taakrisico Analyse (TRA)?

1. Het risico van een taak volledig negeren wanneer het werk bekend is
2. Alleen controleren of tijdens de werkzaamheden gevaarlijke machines aanwezig zijn
3. De risico’s van een taak analyseren en passende beheersmaatregelen bepalen
4. De werkzaamheden zo snel mogelijk uitvoeren om blootstelling te beperken

Wanneer voer je een LMRA uit?

1. Alleen bij grote projecten waarbij meerdere medewerkers tegelijk aan het werk zijn
2. Alleen wanneer een leidinggevende vooraf aangeeft dat dit noodzakelijk is
3. Iedere keer vlak voordat je met een nieuwe taak of werkzaamheid begint
4. Alleen wanneer tijdens het werk onverwacht een noodsituatie ontstaat

Samenvatting Preventie & Veiligheid

Gevaren en veiligheid:

• Werk brengt risico’s met zich mee, zoals snijgevaar, valgevaar en blootstelling aan gevaarlijke stoffen.
• De ernst van gevaar hangt af van het werk, de omgeving, de middelen en het gedrag van werknemers.

Check op Leerdoelen

- Ik ken de begrippen: Preventie, Risico- analyse

- Ik kan verschillende gevaren op de werkplek herkennen.

- Ik weet wat een onveilige handeling is en wat een onveilige situatie is.

- Ik begrijp hoe gedrag van werknemers invloed heeft op veiligheid.

- Ik weet hoe ik onveilige situaties kan aanpakken.

- Ik weet wat een TRA (Taak Risico Analyse) is en wat het doel ervan is.

- Ik weet wat een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) is en wanneer je die uitvoert.

Preventie:

proberen te voorkomen dat er geen problemen of ongelukken gebeuren.

Risico-Analyse:

goed kijken naar het werk en bedenken wat er gevaarlijk kan zijn.

Ik kan verschillende gevaren op de werkplek herkennen.

→ Zoals vallende voorwerpen, snijgevaar, lawaai, valgevaar en giftige stoffen.

Ik weet wat een onveilige handeling is en wat een onveilige situatie is.

→ Bijvoorbeeld: geen PBM gebruiken (handeling), of een rommelige werkvloer (situatie).

Ik begrijp hoe gedrag van werknemers invloed heeft op veiligheid.

→ Onveilig gedrag kan ongelukken veroorzaken, veilig gedrag voorkomt ze.

Ik weet hoe ik onveilige situaties kan aanpakken.

→ Zoals gevaar afschermen, opruimen of hulp inschakelen.

Ik weet wat een TRA (Taak Risico Analyse) is en wat het doel ervan is.

→ Gevaren vooraf herkennen en passende maatregelen nemen.

Ik weet wat een LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse) is en wanneer je die uitvoert.

→ Een snelle veiligheidscheck vóór elke taak of bij een nieuwe situatie.

Ga verder in je digitale leeromgeving VCA 

Hoofdstuk 3 Preventie

Luister naar de filmpjes, lees goed en maak de vragen!

Huiswerk volgende week:

Hoofdstuk 3 afgerond, 70% score of hoger
Hier niet aan voldaan, terugkomen in eigen tijd!