Geschiedenis van de filosofie 12

• Filosofie
• HBO
• Studiejaar 1

Geschiedenis van de filosofie 12

Aantekeningen bij de rede: Hume, Rousseau, Kant

Vooruitzicht

uitwerking schrijfopdracht komt morgen online

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)

• reactie op Hobbes: in de 'natuurstaat' zijn mensen vrij
• conflict ontstaat pas door behoefte aan zekerheid / markering van eigendom
• 'rede' is vaak rationalisatie (vgl. kritiek op Hugo de Groot)

Sociaal contract

• ik geef mijn vrijheid op aan het collectief
• ik gehoorzaam mezelf in vereniging met allen
• slavernij niet meer nodig
• iedereen gelijk belast

Vraag

Voor welke waarde(n) komt Rousseau hier op?

Visies op wetenschap

• rationalisme: wij vermeerderen kennis doordat onze rede openstaat voor ideeën
• empirisme: wij vermeerderen kennis doordat onze zintuigen openstaan voor ervaringen

David Hume (1711-1776)

• zintuiglijke impressions leiden tot samengestelde ideas
• wat geen impression achterlaat, is geen wetenschappelijk idea (God, de ziel, universele materie)
• causaliteit?

Causaliteit

• ik heb de ervaring dat brood mij voedt
• ik weet niet aan welke eigenschappen dat ligt
• op grond waarvan concludeer ik dat brood mij morgen nog steeds voedt?

Immanuel Kant (1724-1804)

• afkomstig uit Koningsbergen, regelmatig leven
• gewekt uit "dogmatische sluimer" door Hume
• is de mens een speelbal van zintuiglijke ervaringen en toevallige associaties?

Categorieën

• Kritik der reinen Vernunft
• rationele ordening van indrukken
• vb: substantie, causaliteit, tijd, ruimte
• Ding an sich blijft onkenbaar
• metafysica = bewustwording van de mogelijkheden en onmogelijkheden van ons denkvermogen

Categorieën

• rationele ordening van indrukken
• vb: substantie, causaliteit, tijd, ruimte
• Ding an sich blijft onkenbaar
• metafysica = bewustwording van de mogelijkheden en onmogelijkheden van ons denkvermogen

Ethiek en God

• iedereen kan beredeneren wat het juiste is om te doen
• de rede geeft zichzelf de wet
• God is tegelijkertijd onkenbaar en noodzakelijk

Vraag

Welke overeenkomst is er tussen Kant en Rousseau?