H.3 Chili 3h/v

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 3

H.3 Chili: Het land waar
de aarde ophoudt

Klas 3 havo/vwo

Andes gebergte

El Niño

Santiago, hoofdstad

Calbuco vulkaan

La Escondida, kopermijn

Atacama woestijn

Leerdoelen

1. Leg uit wat er uniek is aan de ligging van Chili.

2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Begrippen

1. Klimaten

2. Mediterraan klimaat

3. Zeeklimaat

4. Hooggebergteklimaat

5. Hogedrukgebied

6. Subtropische maximum

7. Waterdamp

8. Zeestroom

9. Stuwingsregens

10. Regenschaduw

11. Aanlandige winden

BB

• 44

• 47

• 49

• 55

• 56

• 58

H3.1

Klimaat

Unieke ligging

1. Leg uit wat er uniek is aan de ligging van Chili.

• Ligt tussen de _____ ______ (westen) en het _____________ (oosten).

• Buurlanden zijn van N naar Z:
  1. ____
  2. _______
  3. __________

• Chili is het langste land ter wereld (4.500 km!).

• Veel verschillende klimaten.

• Ligt tussen de Grote Oceaan (westen) en het Andesgebergte (oosten).

• Buurlanden zijn van N naar Z:
  1. Peru
  2. Bolivia
  3. Argentinië

• Chili is het langste land ter wereld (4.500 km!).

• Veel verschillende klimaten.

Unieke ligging

1. Leg uit wat er uniek is aan de ligging van Chili.

Terughalen kennis

Klimaat is het weer over een langere periode (30 jaar ong.).

Het weer bestaat uit:

1. Temperatuur

2. Neerslag

Temperatuurfactoren (B47)
3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Temperaturen kunnen verschillen op aarde door 5 factoren:

1. Breedteligging

2. Hoogteligging

3. Ligging t.o.v. zee

4. Wind- en zeestromen

5. Ligging t.o.v. gebergten

Luchtstreken (B49)

3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

De wereld is ingedeeld in luchtstreken die de temperatuur op aarde in verschillende gebieden aangeven.

A.d.h.v. deze streken kan je ook al wat zeggen over het klimaat.

Terughalen kennis

2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

Klimaatsysteem van Köppen (B73)

Wat is van toepassing op Chili?

1. A = Tropisch regenklimaat

2. B = Droog klimaat

3. C = Zeeklimaat

4. D = Landklimaat

5. E = Koud klimaat

Klimaatsysteem van Köppen (B73)

Wat is van toepassing op Chili?

1. A = Tropisch regenklimaat

2. B = Droog klimaat
   - BWoestijnklimaat
   - BSteppeklimaat

3. C = Zeeklimaat
   - Cs mediterraan klimaat (Middellandse Zeeklimaat)
   - Cf gematigd zeeklimaat

4. D = Landklimaat

5. E = Koud klimaat
   - EHooggebergte klimaat

Van N-Z

Droog

Natter

Terughalen kennis

2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

Valle de la Luna in de Atacama (BW - woestijnklimaat)

Ovalle (BS - steppeklimaat)

Santiago (Cs - Mediterraan klimaat)

Puerto Natales (Cf - gematigd zeeklimaat)

Andesgebergte (EH - hooggebergte klimaat)

Wat heeft er dan invloed op de klimaten?

3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Droogte in het noorden:
1. Hogedrukgebied
(subtropisch maximum)

2. Humboldtstroom (zeestromen B55)

3. Andesgebergte

Het Andesgebergte houdt de vochtige lucht tegen vanuit Argentinië.

Hoe noem je dit soort regen? (B58)

Maar waarom in het zuiden dan wel vochtig?
3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Onder de 40° Z.B. waaien de westenwinden.

Vochtige lucht van zee zorgen voor aanlandige wind en dus stuwingsregens aan de westkant van het Andesgebergte (B58).

1. Leg uit wat er uniek is
   aan de ligging van Chili.

Opdracht: Vul de gaten in.

Chili is het langste land ter wereld (4.500 km), maar is qua breedte vrij smal.

Het land ligt op het zuidelijk halfrond en daardoor zijn de seizoenen het tegenovergestelde van de seizoenen in Nederland (B44).

langste

smal

zuidelijk

tegenovergestelde

Leerdoel 1: Leg uit wat er uniek is aan de ligging van Chili.

2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

1

BW klimaat

2

Cs klimaat

3

BS klimaat

4

Cf klimaat

Opdracht: Sorteer de klimaten van
noord naar zuid in Chili.
2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

Vraag: Welk klimaat ontbrak er, maar zou je bijna overal in Chili wel kunnen plaatsen?
2. Leg uit welke klimaten Chili heeft.

3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Vraag: Welk antwoorden zijn wel temperatuurfactoren?

3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

A

Breedteligging

B

Hoogteligging

C

Zeestromen

D

Hoek van instraling

Leerdoelen

1. Leg uit wat er uniek is aan de ligging van Chili.

2. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

3. Beschrijf en verklaar wat El Niño is, hoe het ontstaat en wat de gevolgen zijn.

Begrippen

1. El Niño

2. Luchtstreek

3. Keerkring

4. Zeestroom

5. Temperatuurfactor

6. Breedteligging

7. Stuwingsregen

8. Loefzijde

9. Lijzijde

10. Regenschaduw

BB

• 49

• 55

• 56

• 58

H3.1

Klimaat

Schuingedrukt = herhaling vorige les

Nakijken
W47

Opdracht 3

H3.1

Klimaat

Nakijken
W47

Opdracht 3

a. Ligging van het
hogedrukgebied
voor Chili.

H3.1

Klimaat

Terughalen kennis

Klimaat is het weer over een langere periode (30 jaar ong.).

Het weer bestaat uit:

1. Temperatuur

2. Neerslag

Temperatuurfactoren (B47)
3. Beschrijf welke factoren van invloed zijn op de klimaten in Chili.

Temperaturen kunnen verschillen op aarde door 5 factoren:

1. Breedteligging

2. Hoogteligging

3. Ligging t.o.v. zee

4. Wind- en zeestromen

5. Ligging t.o.v. gebergten

Nakijken
W47

Opdracht 3

H3.1

Klimaat

Nakijken
W47

Opdracht 3

b. Bij een H
stroomt de lucht
weg, wordt aang-
evuld door dalend-
e koude lucht.
Deze lucht warmt
op en de bewolkin-
g verdwijnd.

H3.1

Klimaat

Nakijken
W47

Opdracht 3

c. Atacama-
woestijn

H3.1

Klimaat

El Niño: wat is het?

3. Beschrijf en verklaar wat El Niño is, hoe het ontstaat en wat de gevolgen zijn.

• Verwijzing naar 'het kindje Jezus' en de kerstperiode

• Opwarming van het zeewater

• Teruglopende visvangst in Chili

• Eens in de twee tot zeven jaar

Gevolgen wereldwijd:

• Overstroming (Chili) of verdroging (Indonesië)

• Aardverschuivingen

• Modderstromen

• Vernielde oogst (weinig visvangst)

• Meer neerslag en minder orkanen (V.S.)

El Niño en de gevolgen

3. Beschrijf en verklaar wat El Niño is, hoe het ontstaat en wat de gevolgen zijn.

Wat is er fout aan dit plaatje?

Opdracht 4

Loefzijde

Lijzijde

Grote Oceaan

Atlantische Oceaan

H3.1

Klimaat

Wat is er fout aan dit plaatje?

Opdracht 4

Loefzijde

Lijzijde

Grote Oceaan

Atlantische Oceaan

H3.1

Klimaat

Leerdoelen

1. Beschrijf en verklaar waarom Chili vaak getroffen wordt door zware aardbevingen.
   

2. Beschrijf en verklaar wat er gebeurt bij subductie van een oceanische plaat.

Begrippen

1. Aardbeving

2. Schaal van Richter

3. Epicentrum

4. Seismologen

5. Tsunami

6. Naschokken

7. Breuk

8. Convergentie

9. Oceanische plaat

10. Continentale plaat

11. Subductie

12. Seismisch gat

BB

• 100

• 101

• 106

H3.2

Chili beeft

Platentektoniek - De aarde als puzzel

B100

Breuken

De drie plaatbewegingen

B101

Divergentie <>

B101

Ontstaan mid-oceanische rug

1. Magma stroomt omhoog

2. Lava vloeit beide kanten op ...

3. ... koelt af en wordt stollingsgesteente

4. er ontstaat een mid-oceanische rug.

De drie variaties van convergentie <>

B101

Diepte trog: -8.000 m

Hoogte gebergte: +6.500 m

Verschil van 14,5 km!

Continentale plaat

Oceanische plaat

B101

Zorg ervoor dat je een stuk graniet en een stuk basalt hebt (van ongeveer dezelfde grootte) zodat je de leerlingen het verschil in gewicht kan laten voelen tussen de twee materialen. Hierdoor zullen ze beter begrijpen dat de oceanische plaat (basalt) zwaarder is dan de continentale plaat (graniet). Bij subductie tussen deze twee platen, zal de oceanische plaat dus duiken want deze is zwaarder.

Denk erom dat de leerling zijn handen niet boven een tafel heeft omdat hij/zij zich kan vergissen in het gewichtsverschil.

Continentale plaat

Oceanische plaat

Graniet

-Lichter dan basalt

-Bij subductie (oceanische plaat tegen continentale plaat)
duikt deze plaat niet

Basalt

-Zwaarder dan graniet

-Bij subductie (oceanische plaat tegen continentale plaat)
duikt deze plaat wel

B101

Botsing tussen een oceanische- en continentale plaat

Variant 1: Subductie

B101

Trog

1. Oceanische plaat duikt, want zwaarder

2. Smelt door hitte aarde

3. Vulkanisme

2. Beschrijf en verklaar wat er gebeurt bij subductie van een oceanische plaat.

Botsing tussen een oceanische- en continentale plaat

Variant 1: Subductie

B101

1. Beschrijf en verklaar waarom Chili vaak getroffen wordt door zware aardbevingen.

Lang en diepte breuk!

Botsing tussen twee oceanische platen

Variant 2: Subductie

B101

2. Beschrijf en verklaar wat er gebeurt bij subductie van een oceanische plaat.

Ga naar de begrippenlijst

Wat klopt er niet aan de omschrijving van het begrip subductie?

Botsing tussen twee continentale platen

Variant 3: Plooiingsgebergte

B101

Transforme beweging

& aardbevingen

Video

• Hypocentrum

• Epicentrum

B106