les 2 fotosynthese, energie vastellgen in glucose, Co2, aantonen, kalkwater, broomtiolblauw

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 2

Herhaling levenskenmerken, 

Herhaling cellen, 

Werken met een microscoop 

Cel onderdelen tekenen

              Startopdracht 

Schrijf in 2 minuten alles op wat jij al weet over hoe planten aan hun energie komen. Noteer minimaal 3 woorden die jij belangrijk vindt bij dit onderwerp (bijv. zon, blad, zuurstof, eten). Maak daarna een korte schets/tekening van een plant en zet er pijlen bij om te laten zien wat er volgens jou “in” en “uit” gaat bij de plant

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

              Startopdracht 

Les 2 – Fotosynthese (energie opslaan, proef CO₂/kalkwater)

Stelling: “Een plant eet geen voedsel, maar maakt het zelf.” → eens of oneens? Geef 2 argumenten.

Voorspelling: Schrijf op: wat gebeurt er als je een plant in een donkere kast zet? Noem 2 mogelijke gevolgen.

Schema maken: Teken een simpele pijl-keten: wat gaat er een plant in en wat komt er volgens jou uit?

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

Overzicht Periode 1 deel 1 

Overzicht Periode 1 deel 2

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

aantekeningen maken

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Kun je een levenskenmerk bedenken? Vul hier je antwoord in! (het zijn er zeven)

           Leerdoelen

• Je kunt uitleggen dat planten bij de fotosynthese energie vastleggen in glucose. 
• Je kunt  CO2 aantonen met kalkwater.
•  Je kunt  CO2 aantonen  met broomtiolblauw .

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.      

Stofwisseling

Vandaag gaan we leren over hoe ons lichaam energie krijgt en gebruikt om te groeien, gezond te blijven, en cellen te vervangen. We zullen onderzoeken hoe verschillende onderdelen en processen in het lichaam, zoals de longen, darmen, bloedsomloop, voedselopname, gaswisseling, transport, uitscheiding, en stofwisseling, samenwerken om dit mogelijk te maken.

Stofwisseling = stoffen omzetten in andere stoffen

Wat hebben planten nog meer nodig voor fotosynthese?

Water en koolstofdioxide

Fotosynthese

•  In de groene delen energie  opgeslagen als glucose
• Wat is glucose?
• Waarom maakt de plant glucose?

water + koolstofdioxide + licht -> glucose + zuurstof 

Glucose is een soort suiker

De plant maakt allerlei andere stoffen uit glucose, zo ook de stoffen waar de plant uit bestaat. 

Fotosynthese

Zonlicht

Koolstofdioxide

Glucose

Zuurstof

Water

+

+

+

Fotosynthese

Koolstofdioxide

Glucose

Water

Zuurstof

Licht

Stofwisseling 

in alle  organismen vindt stofwisseling plaats
beweging, warm blijven, groei en herstel
Wat zou er gebeuren als je stofwisseling stopte?

Stofwisseling is nodig om in leven te blijven. zonder stofwisseling ga je dood. Het kan zijn dat een deel van je stofwisseling niet werkt, dan heb je een stofwisselingsziekte. Dit komt vooral voor bij kinderen omdat je er niet oud mee wordt. 

voorbeelden zijn diabetes en taaislijmziekte

Verbranding

Glucose wordt afgebroken om energie vrij te maken
Dit noem je; verbranding
Verbranding vindt plaats     in mitochondriën

Mitochondriën zijn celorganellen die voorkomen in zowel plantaardige als dierlijke cellen.

mitochondriën = energiefabriekjes in de cel

Mitochondriën 

cellen die veel energie nodig hebben, hebben meer mitochondriën.

De afbraak van glucose vindt plaats in mitochondriën

Fotosynthese

Plant heeft (zon)licht nodig voor fotosynthese

Fotosynthese kan alleen in de bladgroenkorrels

Foto= licht   synthese= maken

Verbranding

Ezelsbruggetje

Relatie tussen een mitochondrium en een bladgroenkorrel --->

Verbranding in organismen

Longen =  zuurstof en koolstofdioxide 

darmen = brandstof

bloed = vervoer brandstof en zuurstof

Vul voor jezelf aan

Substraat: is wat wordt omgezet/verwerkt in een enzym

Active centrum: waar substraat bind met enzym

reactieproduct: wat uit de reactie komt

Schrijf in je eigen woorden wat je al weet over de volgende onderdelen en processen: longen, darmen, bloedsomloop, voedselopname, gaswisseling, transport, uitscheiding, en stofwisseling. Denk na over hoe deze bijdragen aan verbranding in een cel en aan de algehele gezondheid van een organisme.

7. Formatief handelen

De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.

Orgaanstelsels 

1. Verteringsstelsel
2. Bloedvatenstelsel
3. Ademhalingsstelsel 
4. Uitscheidingsstelsel

Functionele verbanden 

In welke soort cellen zullen de meeste mitochondriën zitten?

1. Huidcellen
2. Oogcellen
3. Spiercellen
4. In iedere soort zitten evenveel mitochondriën

cellen die veel energie nodig hebben bevatten veel mitochondriën

Wat is de functie van mitochondriën?

1. Hier wordt glucose afgebroken zodat zuurstof vrijkomt
2. Hier wordt glucose afgebroken zodat energie vrijkomt
3. Hier wordt zuurstof afgebroken zodat energie vrijkomt
4. Hier wordt energie afgebroken zodat glucose vrij komt

Wie doen er aan verbranding?

1. Alleen planten
2. Alleen dieren
3. Planten en dieren
4. Alle levende organismen

Verbranding is?

1. De afbraak van CO2 in cellen
2. De productie van glucose is cellen
3. De toename van water in de cel
4. De afbraak van glucose in cellen

Verbranding is ...

1. glucose + zuurstof -> koolstofdioxide + water + energie
2. koolstofdioxide + water =-> glucose + zuurstof + energie
3. koolstofdioxide + glucose + energie -> zuurstof + water
4. glucose + water + energie -> koolstofdioxide + zuurstof

Praktische opdracht

Proef 1  verbranding bij een kaars en koolstofdioxide aantonen :  

Proef 2 koolstofdioxide bij een brandende kaars  en zuurstofgehalte van ingeademde en uitgeademde lucht

Proef 3 : koolstofdioxide gehalte van ingeademde en uitgeademde lucht  en een model van de middenrifademhaling

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

lezen-actualiteit 

Opdracht:

• maak een korte samenvatting van het gelezen artikel

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Aan de slag

Maak in tweetallen de volgende opdrachten uit het boek biologie voor jou: blz 9 tm 12 opdracht 1-2-3-4-5-6- 8-9

blz 17 tm 20 opdracht 1 tm 10

lever de gemaakte opdrachten in via team 

Checklist:

• Expliciete instructie voor toepassingsopdracht: wat, hoe, hoe lang, klaar?
• Afwisseling in oefentypes (herkneden van de lesstof)
• Eerst voordoen, daarna begeleidt inoefenen, vervolgens zelfstanding en weer samen (ik--wij-jij/jullie-wij)
• Het leren zichtbaar maken (zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode )
• Differentiëren waar nodig: heterogeen en flexibel.

6. Actieve verwerking

De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen.

lezen-actualiteit 

Opdracht:

• maak een korte samenvatting van het gelezen artikel

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Terugkijken 

op de leerdoelen

Hoofdoel: verbranding in een cel en een organisme

R: je kunt uitleggen wat verbranding is.

T1: je kunt het verband uitleggen tussen verbranding in cellen en organisme.

T1: Je weet dat bij verbranding zuurstof wordt gebruikt en koolstofdioxide ontstaat.

R: je benoemt bouw van de organen betrokken bij bloedomloop, ademhaling en spijsvertering

R: je benoemt de functie van de organen betrokken bij bloedomloop, ademhaling en spijsvertering 

R; Je weet hoe je Co2 kunt aantonen. 

R; Je weet hoe je zetmeel aan kunt tonen 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

           Begrippen
           uit deze les

• fotosynthese
• bladgroenkorrels,
• glucose
• energie
• stofwisseling
• levenskenmerken

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Exit ticket

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Eindslide.

Ruimte voor een afsluitend woord.