Waarom is Leiden een grote stad geworden?
Les 2
Waarom is Leiden een grote stad geworden?
Les 2
Vroeger ging het in fabrieken precies hetzelfde als nu.
Eens
Oneens
Sleepvraag
Oude Rijn
nederzetting
overstromingen
De Burcht
stadsrechten
leenheer
De stad Leiden ligt aan de rivier de ________.
Een _______ is een groep mensen die ergens gaan wonen.
De eerste bewoners bouwden hun huizen op hoger land om ________ te voorkomen.
In Leiden werd een verdedigingswerk gebouwd, dat we de ________ van Leiden noemen.
Toen Leiden _______kreeg, mocht de stad zelf regels maken en markten houden.
Voordat Leiden stadsrechten kreeg, had de ________ veel macht over de stad.
Lesdoel
Ik kan aan het einde van deze les uitleggen hoe Leiden zich in de middeleeuwen ontwikkelde tot een belangrijke handelsstad en beschrijven welke rol de lakenindustrie en gilden daarin speelden.
Wat kon een stad doen als het stadsrechten had?
Leiden in de middeleeuwen: wol en laken
In de middeleeuwen groeide Leiden uit tot een belangrijke stad.
Leiden kreeg stadsrechten:
zelf regels maken
markten organiseren
stadsmuren bouwen
Steeds meer handelaren en vakmensen naar de stad.
Wolhandel en lakenindustrie bloeide op.
Gilden
Lakens werden het belangrijkste exportproduct.
De vakmensen werkten samen in groepen.
Gilden zorgden voor:
goede kwaliteit van het werk
regels voor het beroep
wie wel of niet vakman mocht worden
Als je een beroep wilde leren, moest je bij een gilde horen.
Hoe denk je dat lakens werden gemaakt?
De lakenindustrie
WASSEN EN SORTEREN VAN DE WOL
Wol werd met de huid van het schaap er nog aan gebracht.
De wol werd in de gracht schoongemaakt.
Scheerwol werd in grote balen naar Leiden gebracht.
De lakenindustrie
PLOTEN EN KAMMEN
De wol wordt losgemaakt van de huid van het schaap (ploten).
Het grootste vuil uit de wol wordt geslagen (vlakers).
De wol wordt gewassen in de gracht.
Daarna wordt er vet op de wol gedaan (smouten).
De wol wordt gekamd met warme ijzeren kammen.
De lakenindustrie
PLOTEN EN KAMMEN
SPINNEN, SCHEREN EN WEVEN
Van schone wol wordt eerst een draad gemaakt.
De gemaakte draden worden op klossen gewikkeld.
De juiste lengte wordt gemeten.
Daarna gebruikt de wever deze draden om stof te weven op een weefgetouw.
De lakenindustrie
VOLLEN EN VERVEN
De stof wordt schoongemaakt en ontvet (vollen).
Mensen trappen met hun voeten op de stof.
De stof wordt schoongespoeld in de gracht.
De stof wordt nagemeten.
De stof wordt geverfd in verschillende kleuren.
De stof wordt gecontroleerd.
Als hij goed is, krijgt hij een keurmerk.
Handel en controle
De lakens waren van hoge kwaliteit.
Voordat ze verkocht werden:
werden ze goed gecontroleerd
kregen ze een loodje
Daarna gingen ze op de markt of werden ze vervoerd via de rivier de Rijn.
Groei van de stad
De stad groeide:
smalle straatjes werden groter
er kwamen pleinen en markten
er kwamen grachten, bruggen en een haven
Schrijf een aantal dingen op wat je nu weet van de lakenindustrie.
Escape opdracht
Jullie gaan in groepjes 5 opdrachten maken over Leiden.
Elke opdracht hoort bij één envelop.
👉 Ben je klaar met een opdracht? Laat het aan mij zien.
👉 Na elke goede opdracht krijgen jullie van mij een letter.
🧩 Belangrijk:
Werk samen in je groepje
Lees de opdracht goed
Denk na en leg je antwoord uit
Je hoeft niet snel te werken, maar wel goed
🔓 EINDE
Maak met de letters die je na elke opdracht hebt gekregen het goede woord.