27-01-26

• Pedagogisch werk
• MBO
• Studiejaar 1

Bijeenkomst 1 23-09-25

Gezondheid en Voeding

27-01-2026

Gezondheid en Voeding: Leefstijlprogramma

Les over voorlichting, advies en psycho-educatie.

Nut en relevantie

Als begeleider zul je zeer geregeld voorlichting, advies of psycho-educatie geven aan cliënten en hun naastbetrokkenen. Dat heeft als doel de gezondheid van de cliënt te bevorderen of in stand te houden.

Met psycho-educatie probeer je een cliënt en zijn naastbetrokkenen meer kennis over zijn stoornis of aandoening bij te brengen, zodat hij leert hoe hij hiermee om kan gaan en hoe naastbetrokkenen de cliënt daarbij kunnen ondersteunen.

Voorlichting

Voorlichting heeft als doel om de cliënt en zijn naastbetrokkenen kennis bij te brengen. Je kunt de cliënt bijvoorbeeld voorlichten over welke handelingen je bij hem verricht of gaat verrichten. Dat is bijvoorbeeld wanneer een cliënt zich niet zelfstandig kan aankleden en jij dit overneemt. Het is dan prettig als je de cliënt precies vertelt wat je gaat doen.

Voorlichting kan ook als doel hebben dat de cliënt, eventueel met ondersteuning van naastbetrokkenen, met de aangeboden kennis beter in staat is om voor zijn eigen gezondheid en welzijn te zorgen.

Bij welke voorlichting ben jij wel eens geweest?

Waarover zou jij heel goed voorlichting kunnen geven?

Methodisch voorlichting geven

• Het geven van voorlichting is een methodisch proces. Dit proces heeft drie fasen: 
• Voorbereidingsfase: Verzamelen van achtergrondinformatie
• Uitvoeringsfase: Belangrijk, Bruikbaar, Begrijpelijk, Boeiend, Beklijvend. 
• Evaluatiefase: Evalueren of de voorlichting nuttig en helder was, is het doel behaald?

Voorlichtingsmateriaal

Het kan voorkomen dat een goed voorbereid, duidelijk voorlichtingsgesprek genoeg is om de cliënt en naastbetrokkenen te informeren over een bepaald onderwerp. Maar soms zul je ook gebruik willen maken van ondersteunende middelen om de voorlichting begrijpelijker of beter te maken. Als je voorlichtingsmateriaal in wilt zetten, moet dit dus helpen om de informatie te onthouden en te begrijpen.

Verschillende voorlichtingsmaterialen

Je kunt auditieve (horen) en/of visuele (zien) materialen inzetten. Zoals een geluidsfragment of een podcast, een instructiefilmpje, een videofragment met voorbeelden of een ervaringsverhaal, een infographic, een anatomisch model, verwijzen naar een website en natuurlijk een folder of brochure

Adviseren

Bij het geven van advies doe je een voorstel voor een specifieke handelings- of zienswijze om een bepaald doel te bereiken. 

Advies geven is maatwerk. Het gaat altijd om de specifieke situatie van de cliënt.

Je adviseert een mantelzorger bijvoorbeeld hoe hij het best met zijn naaste met een stoornis om kan gaan. Of je geeft bijvoorbeeld advies bij het maken van een afgewogen keuze. Je geeft dan deskundig advies in de vorm van suggesties, raad en tips.

Verschil tussen advies en voorlichting geven

Het gaat bij advisering meer dan om alleen informatie geven. Adviseren is meer sturend dan het geven van voorlichting. 

Maar het is uiteraard ook vrijblijvend, de cliënt of naastbetrokkene hoeft niks te doen met je advies. 

Heb jij wel eens advies naast je neergelegd?

Op welk levensgebied kan jij mensen goed adviseren?

Psycho educatie

Is een specifieke vorm van voorlichting en advies geven. 

Bij psycho educatie geef je uitleg over een bepaald ziektebeeld.

Het is een noodzakelijk startpunt en een doorlopend onderdeel van (bijna) elke psychische behandeling.

Doel van psycho educatie

- om de cliënt kennis, vaardigheden en vertrouwen te geven in het omgaan met zijn aandoening, stoornis of beperking. 

- In de meeste gevallen zijn de naasten betrokken bij psycho-educatie, zodat ook zij het gedrag of de symptomen beter kunnen plaatsen. Ook weten zij op die manier beter wat ze kunnen verwachten en ontstaat er vaak meer begrip voor de situatie van de cliënt. 

- Daarbij worden vaak ook handelingsadviezen gegeven voor de omgang met de cliënt.

Over welk ziektebeeld/ beperking/ stoornis weet jij heel veel?

Verdiep je in het ziektebeeld en in de persoonlijke situatie van de cliënt

Je kunt alleen psycho educatie geven wanneer je veel kennis hebt over het ziektebeeld waarover je gaat vertellen. Jij bent namelijk de deskundige en de cliënt verwacht van jou antwoorden!

Je zult je dus moeten verdiepen in het ziektebeeld én in de persoonlijke situatie van de cliënt.

Aandachtspunten

Vaak bestaan er veel vooroordelen over een bepaald ziektebeeld. Daarnaast kan de cliënt het moeilijk vinden om een bepaald etiket opgeplakt te krijgen. 

Ga in dat geval proberen de vooroordelen te ontkrachten:

•  onterechte aannames over de aandoening, stoornis of beperking te ontkrachten
  
•  stereotype beelden te ontkrachten door realistische voorbeelden te geven
  
•  de aandacht te richten op herstel (indien dit mogelijk is)
  
•  te focussen op het leren omgaan met de aandoening
  
•  te richten op de (mentale) acceptatie van de aandoening, stoornis of beperking.
  

Vragen ??