De Opstand
De Opstand
Lesdoelen
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe de Opstand in de Nederlanden leidde tot de stichting van de Nederlandse staat en welke rol religie en bestuur hierin speelden.
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe gebeurtenissen als de beeldenstorm en het optreden van Alva de opstand versterkten.
Bestuur onder spanning
Karel V en Filips II voerden nieuwe bestuursraden in. De macht van de adel nam af, wat tot onvrede leidde bij lokale machthebbers.
Drie bestuursraden van Karel V
De Geheime Raad
De Raad van Financiën
De Raad van State
Centralisatie vs. particularisme
Karel V wilde overal dezelfde regels en meer controle in de Nederlanden. Dit maakte het bestuur handiger maar werd als bedreiging ervaren.
Gewesten, steden en edelen verdedigden hun privileges en vrije wil. Hun verzet tegen centralisatie veroorzaakte spanningen.
Particularisme
Centralisatie
Wat betekent centralisatie en particularisme?
Centralisatie en particularisme betekenen allebei dat de kerk meer macht krijgt.
Centralisatie betekent dat de koning meer macht krijgt, terwijl particularisme betekent dat steden en gewesten hun eigen rechten willen behouden.
Centralisatie betekent dat steden zelfstandig worden, terwijl particularisme betekent dat de koning alles bepaalt.
Centralisatie betekent dat alle gewesten hetzelfde geloof hebben, terwijl particularisme gaat over belastingheffing.
Religieuze spanningen
De verspreiding van het protestantisme zorgde voor conflicten met de katholieke kerk. Vervolgingen door het Bloedplakkaat zorgden voor meer onrust en verzet.
Wat was het bloedplakkaat?
Dit was een lijst met bloedtypes van de burgers.
Dit werd als scheldwoord gebruikt.
Dit was een wet voor het vervolgen van de aanhangers van de hervorming.
Dit was een wet voor het vervolgen van katholieken.
De beeldenstorm (1566)
Calvinisten en andere ontevreden burgers sloegen beelden kapot in kerken. Dit was een uitbarsting van onvrede over religie en het strenge bestuur van Filips II.
Het begin van de Opstand
De Beeldenstorm en het Smeekschrift van de edelen maakten het begin van de Opstand zichtbaar. Margaretha van Parma reageerde voorzichtig op de eisen van de edelen.
Reacties op het verzet
Alva’s harde aanpak
De hertog van Alva stelde de Raad van Beroerten (Bloedraad) in om opstandelingen te straffen. Dit leidde tot meer verzet en angst.
Willem van Oranje werd leider van het verzet. Hij streefde naar godsdienstvrede en een einde aan Spaanse onderdrukking.
Willem van Oranje
Waarom zorgden de Beeldenstorm en het harde optreden van Alva ervoor dat de Opstand sterker werd?
Van opstand naar onafhankelijkheid
Na jaren strijd ontstonden de Unie van Atrecht en de Unie van Utrecht. In 1581 werd Filips II afgezworen en in 1588 ontstond de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
Welke rol speelden religie en bestuur samen bij het ontstaan van de Opstand?
Aan de slag!
Uitkomst: Aan het einde van deze opdracht kun je uitleggen waardoor de opstand in de Nederlanden ontstond en hoe gebeurtenissen als de beeldenstorm en het optreden van Alva de opstand versterkten.
Hoe: Jullie werken in tweetallen. Jullie krijgen een werkblad met begrippen waar vragen bij beantwoord moeten worden.
Overleg zachtjes met je tweetal en vul samen de tabel in.
Tijd: 15 minuten.
Wat: Jullie gaan belangrijke gebeurtenissen en begrippen over de opstand vergelijken en verbanden leggen. Zo zie je hoe bestuur en religie samenwerkten bij het ontstaan van de opstand.
Klaar: 3-2-1 opdracht.
3 oorzaken van de opstand
2 gebeurtenissen die de opstand versterkten
1 conclusie waarom de mensen tegen Filips II keerden.
Lesdoelen behaald?
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe de Opstand in de Nederlanden leidde tot de stichting van de Nederlandse staat en welke rol religie en bestuur hierin speelden.
Aan het einde van de les kun je uitleggen hoe gebeurtenissen als de beeldenstorm en het optreden van Alva de opstand versterkten.