H5 Werken aan geschiedenis: De Spartaanse opvoeding

H5 Werken aan geschiedenis:

De Spartaanse opvoeding:

een mythe?

1 / 23
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisSecundair onderwijsAlgemeen secundair onderwijsLeerjaar 2

This lesson contains 23 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

H5 Werken aan geschiedenis:

De Spartaanse opvoeding:

een mythe?

Spartaanse opvoeding

(film '300')

koning Leonidas en de slag bij de Thermophylen (film '300')

Onderzoek kritisch een bron over de Spartaanse opvoeding.

Een Athener over Sparta

Vele Grieken verklaarden de dapperheid van Leonidas en zijn 300 soldaten door de uitzonderlijke harde Spartaanse opvoeding. De enige (lange) tekst over de Spartaanse opvoeding die bewaard is gebleven, werd geschreven door de Griekse schrijver Xenophon.

Xenophon 430 v.C.-355 v.C.

Xenophon was afkomstig uit Athene. Hij mopperde vaak over de luxe in zijn eigen polis. In Sparta was er volgens hem vooral soberheid.


In de 4de eeuw v.C. woonde Xenophon jarenlang in Sparta. Daar schreef hij een boek over Lykourgos, de stichter van Sparta uit de 9de eeuw v.C.. Hij dacht na over de 'ideale samenleving'. Het Sparta van Lykourgos was dat volgens hem.


Xenophon schreef het boek 'De Spartaanse maatschappij' om zijn 'aan luxe verslaafde' Atheense tijdgenoten een voorbeeld te geven. Hij wou ook de Spartanen aanzetten tot hervormingen, want de polis verkeerde op dat moment in een crisis.

Lykourgos liet de voeten van de kinderen niet verzwakken door het dragen van schoenen, maar gaf de opdracht ze te verstevigen door blootsvoets te lopen.

[...]

Hij liet hen het hele jaar door maar één enkel kledingstuk dragen, anders zouden ze slap worden.

[...]

Hij dwong hen dingen te stelen om hun honger te stillen.

[...]

Hij noemde het een goede daad om zoveel mogelijk kazen te stelen van het altaar van de godin Artemis. Maar tegelijk beval hij de andere jongens om betrapte dieven af te ranselen. Wie een korte pijn doorstond, zou daarna lang genieten van een goede reputatie.

[...]

Maar zijn de wetten van Lykourgos ook nu nog van kracht? Mijn antwoord is nee.


Xenophon, De Spartaanse maatschappij, ca. 380 v.C.

Historische vraag:


1) Waaruit bestond de Spartaanse opvoeding in de tijd van Leonidas en zijn 300 soldaten?


2) Was de Spartaanse opvoeding zo hard als wij denken?

Vergelijk de verschillende betekenissen van 'Spartaanse opvoeding' die mensen er later aan gaven.


klassieke oudheid

tempel van Artemis in Sparta

(3de eeuw)

(reconstructietekening gebaseerd op archeologische bronnen)


In de 2de eeuw v.C. werd Griekenland deel van het Romeinse Rijk. Rijke Romeinen bezochten de plekken die ze kenden uit Griekse boeken. De 'Spartaanse opvoeding' vonden de Romeinen ideaal, omdat ze zelf erg oorlogszuchtig waren. Vooral de straffen met een zweep op het altaar van de godin Artemis maakten indruk. Volgens schrijvers uit de 1ste eeuw stierven er zelfs jongens bij dat ritueel.

De Romeinen hadden veel bewondering voor deze traditie. Speciaal voor de vele bezoekers bouwde men een theater rond het altaar.

hedendaagse tijd

film '300'

(2006)

moderne tijd

toespraak voor de nazi-leerkrachtenvereniging

(1935)

Het nieuwe Sparta


"In Duitsland praten mensen nu veel over hoe ze dingen doen zoals de oude Grieken. Ze zeggen dat Duitsland het nieuwe Sparta wordt. Want in Sparta waren mensen uiterst gedisciplineerd, offerden ze alles op voor hun land en leerden ze in kampen sterk en mannelijk zijn. Dat maakte Sparta groots in de wereldgeschiedenis."

Welke betekenis geven bronnen aan 'Spartaanse opvoeding'?



Romeinen bewonderden deze 'ideale' militaire opvoeding.

Het gaf inspiratie voor de keiharde opvoeding in nazi-Duitsland: kinderen klaarmaken voor de oorlog.

Het is een spectaculair verhaal dat blijft entertainen en verkopen.

Het is een geschikt onderwerp om bronnen te onderzoeken.

Welke betekenis geven bronnen aan 'Spartaanse opvoeding'?



Romeinen bewonderden deze 'ideale' militaire opvoeding.

Het gaf inspiratie voor de keiharde opvoeding in nazi-Duitsland: kinderen klaarmaken voor de oorlog.

Het is een spectaculair verhaal dat blijft entertainen en verkopen.

Het is een geschikt onderwerp om bronnen te onderzoeken.

standplaatsgebondenheid =

de manier waarop je naar het verleden kijkt, vanuit je eigen tijd en omgeving

Wat moet ik kennen/kunnen?

  • Ik kan (aan de hand van vragen) kritisch redeneren over de bruikbaarheid en betrouwbaarheid van een bron voor het beantwoorden van een historische vraag.

  • Ik kan met informatie uit bronnen een beeld van het verleden vormen.

  • Ik kan onderzoeken waarom mensen betekenis geven aan iets of iemand uit het verleden en houd daarbij rekening met de tijd waarin zij leven.

More lessons like this