Alles over geluid: van trilling tot toon
Alles over geluid: van trilling tot toon
Wat weet je al over geluid en hoe het werkt?
Leerdoel van deze les
Je kunt de snelheid van het geluid in een aantal stoffen noemen.
Je kunt berekenen hoe ver bij je vandaan geluid ontstaat.
Je kunt uitleggen wat een echo is.
Je kunt beschrijven hoe je met echo een foto van een ongeboren baby maakt.
Je kunt uitleggen hoe een sonar werkt.
Noem 5 muziek instrumenten op?
minute
second
Noem vijf snaarinstrumenten.
minute
second
Noem drie muziekinstrumenten die een klankkast hebben.
minute
second
Wat is de geluidssnelheid in lucht?
Je kunt het antwoord vinden in BINAS.
minute
second
In welke stof is de geluidssnelheid het grootst?
minute
second
Welke van de onderstaande stoffen zijn vaste stoffen?
Lucht, zuurstof, water, olie, steen, beton, ijzer, koolstofdioxide, goud, kwik en tin.
minute
second
Leg uit wat met afstand wordt bedoeld.
minute
second
Wat is de afkorting van afstand?
minute
second
Noem vijf eenheden van afstand.
minute
second
Wat is de afkorting van snelheid?
minute
second
Noem drie eenheden van tijd.
minute
second
Wat is de afkorting van tijd?
minute
second
Noem drie eenheden van snelheid.
minute
second
AFSTAND TOT GELUIDSBRON
8.6.2 Je kunt berekenen hoe ver bij je vandaan geluid ontstaat.
De afstand die het geluid aflegt door een tussenstof kun je berekenen. Je vermenigvuldigt de tijd die het geluid onderweg is met de geluidssnelheid.
Je kunt dit opschrijven als een formule: afstand = geluidssnelheid × tijd met daarin:
• de afstand in meter (m)
• de geluidssnelheid in meter per seconde (m/s)
• de tijd in seconde (s)
Geluid dat zich door een stof verplaatst, legt een afstand af.
Hoe bereken je de afstand?
Afstand = ................. × .............
minute
second
Jan ziet een bliksemflits en hoort vijf seconden later de donder.
Hoe ver is het onweer van Jan vandaan?
Schrijf de volledige berekening op.
minute
second
Als je een echo hoort, wat voor geluid hoor je dan?
A. Dan hoor je het heengaande geluid.
B. Dan hoor je het terugkomende geluid.
minute
second
ECHO
8.6.3 Je kunt uitleggen wat een echo is.
8.6.4 Je kunt beschrijven hoe je met echo een foto van een ongeboren baby maakt.
Geluid dat teruggekaatst wordt, noem je een echo. Een echo hoor je soms in hoge bergen. Onder een brug kun je ook een echo horen. Je roept iets en even later hoor je het nog een keer. Met echo kun je een foto of een video maken van een ongeboren baby. Dat gaat op deze manier: 1 De arts drukt een geluidsbron tegen de buik van de zwangere vrouw (afbeelding 2). 2 De geluidsbron zendt een geluid uit dat mensen niet kunnen horen. 3 De baby in de buik kaatst het geluid terug (een echo). 4 Het echoapparaat meet de geluidssterkte van het teruggekaatste geluid.
Beschrijf in tien woorden wat een echo is en hoe het werkt.
minute
second
Je staat naast een stratenmaker die met een drilboor gaten in het wegdek maakt. Als hij stopt, hoor je één seconde later de echo. De geluidssnelheid in lucht is 340 m/s. Hoe ver staan de huizen waar het geluid tegen terugkaatst?
minute
second
Om geluid te maken en te horen zijn er drie dingen nodig.
Noem deze drie dingen op.
minute
second
Beschrijf wat een tussenstof is.
minute
second
Leg uit wat een vacuümruimte is.
minute
second
Hoe .......... de snaar, hoe hoger de toon.
minute
second
Dikker
Korter
Langer
Slapper
Wat is frequentie?
minute
second
Hoe groot is de frequentie van het geluid in de afbeelding?
minute
second
Joeri gaat naar discozwemmen in het zwembad. Hij merkt dat de discolampen op de beat van de muziek knipperen. Als hij onder water gaat, ziet hij de discolamp flitsen. 0,03 seconde later hoort hij de bas. Bereken hoe ver Joeri van de onderwaterluidspreker vandaan is.
minute
second
Wat is geluid?
Geluid ontstaat door trillingen van deeltjes in een stof, zoals lucht, water of een vaste stof.
Kun je geluid horen in vacuüm?
Geluid kan zich niet verplaatsen in een vacuüm, omdat daar geen deeltjes zijn.
Een trommel als geluidsbron
Een trommel is een geluidsbron omdat hij geluid produceert als je hem slaat.
Toonhoogte en trilling
Hoe sneller de trilling, hoe hoger de toon die je hoort.
Kan water geluid doorgeven?
Ja, geluid kan zich ook door water verplaatsen.
Tussenstof en geluid
Zonder tussenstof kan geluid zich niet voortplanten. Waar of onwaar?
Noem een tussenstof?
Vergelijking: licht en geluid
Licht gaat veel sneller dan geluid, bijvoorbeeld bij onweer.
Geluid in vaste stoffen
Geluid kan zich ook door vaste stoffen, zoals hout, verplaatsen.
Wat is een echo?
Een echo ontstaat als geluid weerkaatst tegen een oppervlak en terugkomt.
Geluidssnelheid in materialen
Geluid gaat sneller door hout dan door lucht.
Snaar en toonhoogte
Dunne snaren geven hogere tonen dan dikke snaren.
Hoe meet je geluid?
De luidheid van geluid wordt bepaald door de amplitude. Geluidsniveau meet je in decibel (dB).
Frequentie en hertz
De eenheid van frequentie is hertz (Hz). Hoe vaker de trilling, hoe hoger de frequentie.
Kunnen we ultrageluid horen?
Mensen horen geluid tussen 20 en 20.000 Hz. Ultrageluid is te hoog om waar te nemen.
Hoe verander je de toonhoogte?
Een snaar losser maken geeft een lagere toon, strakker geeft een hogere toon.
Gehoordrempel en decibel
0 dB is de gehoordrempel. Het geluidsniveau wordt altijd in decibel gemeten.
Gehoorschade voorkomen
Harde muziek (boven 100 dB) kan gehoorschade veroorzaken. Oordoppen helpen je beschermen.
Geluidsscherm en weerkaatsing
Geluidsschermen langs snelwegen weerkaatsen of absorberen geluid, zodat het minder hinder geeft.
Herhaling: wat weet je nog?
Benoem drie manieren waarop geluid zich voortplant.
Test jezelf: waar/onwaar
Zijn deze uitspraken waar of onwaar: Geluid kan door vacuüm / Licht is sneller dan geluid / Dunne snaren geven hoge tonen.
Waarom heeft een viool een klankkast?
De klankkast versterkt het geluid van de trillende snaar.
Hoe werkt zingen?
Geluid ontstaat bij zingen door trillingen van de stembanden.
Soundfacts: snelheden
De snelheid van geluid in lucht is ongeveer 340 m/s.
Wanneer is geluid schadelijk?
Geluiden boven 100 dB zijn schadelijk voor je gehoor. Gebruik dan altijd gehoorbescherming.
Open vragen: test je kennis
1. Hoe ver weg is onweer als je 3 seconden na bliksem donder hoort? 2. Wat meet je bij een geluidsmeting en waarmee? 3. Hoe verander je de toonhoogte van een snaar? 4. Noem twee factoren die toonhoogte bepalen.
Afronding: vragen of opmerkingen?
Stel nu je vragen of deel iets wat je interessant vond over geluid.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
Zijn er vragen?
Hoofdstuk 8
Opdrachten afmaken
Nakijken
Leren
Evalueren