5.3
Scheiding van machten
5.3
Scheiding van machten
De paragraaf heet "scheiding der machten" waarom is het goed om niet alle macht bij 1 persoon of groep te hebben?
5.3 Scheiding van machten
Je kunt uitleggen wat de trias politica is en welk doel deze heeft.
Je kunt de verschillende machten benoemen en toelichten.
Je kunt uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en welk doel het heeft.
Trias politica
5.3 Scheiding van machten
Om te voorkomen dat de overheid haar macht onbeperkt kan gebruiken, is de macht in drie onderdelen opgedeeld:
wetten aannemen
wetten uitvoeren
beoordelen of iedereen zich aan de wet houdt
We noemen dat de trias politica, de scheiding van de politieke macht over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.
Stel, de regering wil een nieuwe wet: helmplicht voor mensen op een fatbike.
wie mag dat voorstel doen?
de regering
het parlement
allebei
geen van beide
Wetgevende macht
5.3 Scheiding van machten
De wetgevende macht neemt de wetten aan waaraan burgers en de overheid zich moeten houden.
De wetgevende macht is het parlement.
Het parlement en de ministers mogen beide wetsvoorstellen doen, maar het parlement neemt zo’n wetsvoorstel aan of wijst het af.
Uitvoerende macht
5.3 Scheiding van machten
De uitvoerende macht zorgt ervoor dat eenmaal aangenomen wetten worden uitgevoerd.
bijvoorbeeld: politie, ministers, regering, ambtenaren
Uitvoerende macht
5.3 Scheiding van machten
De uitvoerende macht zorgt ervoor dat eenmaal aangenomen wetten worden uitgevoerd.
ministers: ministers maken de regels die bij een wet horen.
geven ambtenaren de opdracht de wet uit te voeren
denk aan vergunning verlenen.
Ook zijn de ministers verantwoordelijk voor de instanties die wetten uitvoeren
minister van justitie: baas van de politie
ministers van defensie: baas van het leger
minister van financiën: baas van de belastingdienst
welke taak hoort bij de uitvoerende macht
nieuwe wetten bedenken
iemand schuldig vinden
zorgen dat er een nieuwe wet wordt uitgevoerd
stemmen over een wetsvoorstel
Rechterlijke macht
5.3 Scheiding van machten
De rechterlijke macht beoordeelt of de overheid en burgers zich aan de wet houden.
Een belangrijk kenmerk van de rechterlijke
macht is dat rechters onafhankelijk en
onpartijdig zijn. Ministers kunnen rechters
niet ontslaan.
Rechters beoordelen alleen of de wet is overtreden.
5.3 Scheiding van machten
https://schooltv.nl/video-item/de-rechtsstaat-wat-zijn-kenmerken-van-een-rechtsstaat
De rechtsstaat
Kijkvraag: Welke macht wordt gedeeld door
het parlement én de regering?
Autoritaire staten
5.3 Scheiding van machten
In autoritaire staten bestaat de trias politica niet of zijn de machten niet helemaal gescheiden.
Bijvoorbeeld: rechters worden alleen benoemd als ze
beloven de regering te steunen.
En meestal heeft de partij van de machthebbers een grote
meerderheid in het parlement. Wetten die de regering indient,
worden meestal zonder veel discussie aangenomen.
wat zou er gebeuren als de regering de rechters opdrachten mag geven?
Legaliteitsbeginsel
5.3 Scheiding van machten
Bij de trias politica hoort het legaliteitsbeginsel: iedere handeling van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet.
De uitvoerende macht mag pas iets doen als het in een wet staat die door de wetgevende macht is goedgekeurd.
En de rechterlijke macht kan iemand pas veroordelen als in een wet staat dat iets niet mag.
mag de politie iemand een boete geven voor het niet dragen van blauwe schoenen
alleen als het een wet is
nee, niet als het geen wet is
Ja, politie mag altijd boete's geven
nee, dat is onzin
Legaliteitsbeginsel
5.3 Scheiding van machten
Samenvattend:
wetgevende macht maakt wetten (regering en parlement)
uitvoerende macht: voeren wetten uit (regering, ambtenaren, politie, leger)
rechterlijke macht: controleert of de wet goed wordt toegepast
Sleepvraag
wetgevend
uitvoerend
tweede kamer stemt over een wet
politie geeft een boete
minister voert een wet uit
eerste kamer keurt een wet af
5.3 Scheiding van machten
Je kunt uitleggen wat de trias politica is en welk doel deze heeft.
Je kunt de verschillende machten benoemen en toelichten.
Je kunt uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en welk doel het heeft.
wat is het doel van de trias politica?
wat zijn de drie machten?
wat is het legaliteit beginsel?
Welk doel heeft het legaliteit beginsel?
5.3 Scheiding van machten
Je kunt uitleggen wat de trias politica is en welk doel deze heeft.
Je kunt de verschillende machten benoemen en toelichten.
Je kunt uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en welk doel het heeft.
Maak de opdrachten uit je werkboek