2.2 Mediasamenleving

Leven in een mediasamenleving

1 / 36
next
Slide 1: Slide
New lesson editorMaatschappijleerMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 3

This lesson contains 36 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Leven in een mediasamenleving

Open met herkenning: bijna iedereen gebruikt media al vóór schooltijd. Houd de titel breed, zodat alle subonderwerpen logisch hieronder passen.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen wat een mediasamenleving is en voorbeelden geven van media in mijn eigen dagelijks leven.

De gebruiker gaf meerdere leerdoelen. Volgens de instructie staat hier één centraal doel; de andere doelen werken dit doel uit in de rest van de les.

Welke media gebruik jij elke dag?

Gebruik deze woordwolk als voorkennis-activatie. Laat leerlingen vooral korte woorden invullen, zoals TikTok, WhatsApp, tv, games, YouTube of nieuws.

Media zijn overal

  • Media gebruik je voor nieuws, contact, school en ontspanning

  • Denk aan je telefoon, tv, laptop, games en sociale media

  • Vaak gebruik je media zonder er lang over na te denken

Sluit aan op hun leefwereld: appen, video's kijken, huiswerk opzoeken, muziek luisteren, gamen.

Wat is een mediasamenleving?

Een mediasamenleving is een samenleving waarin media een grote rol spelen in het dagelijks leven. Media beïnvloeden hoe mensen informatie krijgen, contact houden, zich vermaken en een mening vormen.

Leg uit dat het niet alleen om sociale media gaat, maar om alle media samen.

Voorbeelden uit elke dag

  • Je wekker gaat af op je telefoon

  • Je checkt berichten of social media

  • Je zoekt iets op voor school

  • Je kijkt video's, series of speelt games

Benadruk dat deze voorbeelden laten zien dat leerlingen zelf midden in een mediasamenleving leven.

Waarom is dit belangrijk?

Media maken veel dingen snel en makkelijk. Maar media hebben ook invloed op wat je ziet, denkt en doet. Daarom is het belangrijk dat je herkent hoe groot die rol is in je leven.

Koppel hier alvast vooruit naar risico's: veel gemak betekent ook dat media veel invloed hebben.

Hoeveel uur per dag besteed jij aan telefoon, series en games?

1

Minder dan 1 uur

2

1 tot 3 uur

3

3 tot 5 uur

4

Meer dan 5 uur

This item has no instructions

Noem 2 momenten van vandaag waarop jij media gebruikte.

Bespreek dat antwoorden laten zien hoe vanzelfsprekend media in hun dag zitten. Goede voorbeelden: wekker op telefoon, appen, filmpje kijken, iets opzoeken voor school, muziek luisteren, gamen.

Wat is een mediasamenleving?

A

Een samenleving met alleen social media

B

Een samenleving zonder internet

C

Een samenleving waar media belangrijk zijn

D

Een samenleving met veel schermen

De juiste keuze draait om de grote rol van media in het dagelijks leven. De afleiders zijn te smal of onjuist.

Van vroeger naar nu

  • Vroeger kwam nieuws vooral uit kranten, radio en tv

  • Een kleine groep mensen bepaalde wat werd uitgezonden

  • Nu kan bijna iedereen zelf iets online plaatsen

Gebruik het contrast tussen zender en ontvanger. Vroeger vooral één richting, nu veel meer van iedereen naar iedereen.

Massamedia

Massamedia zijn media die tegelijk veel mensen bereiken. Voorbeelden zijn televisie, radio, kranten en nieuwssites. Je ontvangt vooral informatie, zonder direct mee te praten.

Nieuwssites kunnen deels interactief zijn, maar benoem hier het basisidee van massabereik en vooral zenden.

Internetmedia of nieuwe media

  • Voorbeelden: TikTok, YouTube, Instagram, Snapchat

  • Je kunt niet alleen kijken, maar ook zelf posten

  • Gebruikers zijn tegelijk kijker én soms maker

Houd de voorbeelden herkenbaar en actueel. Noem eventueel dat ook chatapps en gameplatforms hieronder kunnen vallen.

Wat betekent interactief?

Internetmedia zijn interactief. Dat betekent dat gebruikers direct kunnen reageren, liken, delen, chatten of zelf iets uploaden. Daardoor gaat communicatie niet meer alleen van zender naar ontvanger, maar ook terug.

Dit is het kernverschil van dit subtopic. Laat zien dat directe reactie en meedoen centraal staan.

Traditioneel en interactief

Traditionele media

  • TikTok

  • Instagram

  • YouTube

  • reageren en delen

Interactieve internetmedia

  • krant

  • radio

  • televisie

  • vooral zenden

Gebruik deze slide om verschillen helder te ordenen. Vermijd te veel uitzonderingen; het gaat om het basisverschil.

Welke combinatie hoort bij interactieve internetmedia?

A

TikTok en Instagram

B

Krant en radio

C

Tv en krant

D

Radio en tv

Check of leerlingen het verschil zien tussen traditionele media en internetmedia.

Vul de juiste woorden in

Bij massamedia ontvang je vooral informatie. Internetmedia zijn vaak interactief, want je kunt reageren en delen.

massamedia
Internetmedia
interactief
schermtijd
bedreiging
krant

De kernwoorden uit dit blok zijn massamedia, internetmedia en interactief.

Online risico's

  • Online zijn is handig en leuk

  • Maar er zijn ook risico's

  • Bijvoorbeeld te veel schermtijd en online grensoverschrijdend gedrag

Maak duidelijk dat risico's niet betekenen dat internet alleen slecht is; het gaat om verstandig gebruik.

Schermtijd en afleiding

Veel jongeren besteden veel tijd aan sociale media. Daardoor kun je sneller worden afgeleid bij school, slapen of afspraken. Even online gaan wordt dan al snel veel langer dan je van plan was.

De gebruiker noemde gemiddeld bijna 3 uur per dag op sociale media. Noem dat mondeling als voorbeeldcijfer, zonder de slide te vol te maken.

Wanneer wordt het een probleem?

Signalen van ongezond gebruik:

  • je stopt moeilijk met scrollen of gamen

  • je denkt steeds aan je telefoon

  • je stelt huiswerk of slaap uit

  • je voelt onrust zonder scherm

Leg uit dat 'verslaving' een zwaar woord is; focus bij VMBO-BK op herkenbare signalen van te veel gebruik.

Waarom blijf je kijken?

  • Apps zijn gemaakt om aandacht vast te houden

  • Meldingen, likes en nieuwe video's trekken je terug

  • Daardoor kan schermtijd ongemerkt oplopen

Koppel hier eventueel aan de NOS Stories-video over Instagram en verslavend ontwerp.

Video: Instagram en aandacht

In de video zie je hoe sociale media zo zijn ontworpen dat gebruikers blijven kijken. Dat vergroot het risico op veel schermtijd en minder grip op je eigen online gedrag. https://www.youtube.com/watch?v=yyNU5s5abnA

Verwijs hier naar de opgegeven video: https://www.youtube.com/watch?v=yyNU5s5abnA. De latere interactieve kijkvraag wordt in een andere pass toegevoegd; hier alleen de inhoudelijke ankerpunten.

Over welk online risico gaat de NOS Stories-video vooral?

A

Nepnieuws

B

Schermtijd en verslaving

C

Hacken

D

Privacy op school

De video gaat over hoe Instagram gebruikers blijft vasthouden. Koppel dit aan veel schermtijd, afleiding en verslavend ontwerp.

Wat is een signaal van ongezond mediagebruik?

A

Je zet je telefoon uit

B

Je kijkt soms een video

C

Je stopt makkelijk op tijd

D

Je stelt slaap of huiswerk uit

Laat leerlingen herkennen dat niet elk gebruik een probleem is. Het wordt zorgelijk als school, slaap of afspraken eronder lijden.

Wat is online grensoverschrijdend gedrag?

  • Gedrag online dat over iemands grens gaat

  • Iemand voelt zich gekwetst, bang of onveilig

  • Het gebeurt via apps, games, sociale media of groepschats

Leg uit dat een grens persoonlijk kan zijn, maar dat bedreigen en pesten altijd onveilig zijn.

Voorbeelden

  • digitaal pesten

  • nare of beledigende berichten sturen

  • bedreigingen sturen

  • iemand expres buitensluiten in een groepsapp

  • foto's of berichten delen zonder toestemming

Noem veilig en feitelijk voorbeelden, zonder ze sensationeel te maken.

Gevolgen voor slachtoffers

Online grensoverschrijdend gedrag kan zorgen voor:

  • stress of verdriet

  • schaamte

  • angst om online te gaan

  • een onveilig gevoel op school of thuis

Benadruk dat online gedrag ook offline gevolgen heeft: in de klas, thuis en in vriendschappen.

Waarom is het extra lastig?

  • Berichten kunnen snel worden doorgestuurd

  • Veel mensen kunnen tegelijk meekijken

  • Online blijft iets soms lang zichtbaar

  • Je ziet elkaars reactie niet altijd

Dit is een maatschappijkundige invalshoek: digitale communicatie verandert hoe snel en breed gedrag impact heeft.

Samenvatting

We leven in een mediasamenleving: media spelen de hele dag een grote rol. Internetmedia zijn interactief, omdat gebruikers direct kunnen reageren en zelf content plaatsen. Online zijn heeft voordelen, maar ook risico's zoals te veel schermtijd en online grensoverschrijdend gedrag.

Gebruik dit als inhoudelijke afronding vóór de latere quiz/formatieve check die in de interactieve pass wordt gebouwd.

Wat is online grensoverschrijdend gedrag?

A

Online gedrag dat iemand kwetst of bang maakt

B

Lang online zijn voor school

C

Een filmpje liken of delen

D

Nieuws lezen op je telefoon

De juiste keuze legt de nadruk op grenzen, kwetsen en onveilig voelen.

Wat doe jij als iemand online wordt gepest in een groepsapp?

Bespreek veilige handelopties: niet meelachen of doorsturen, het slachtoffer steunen, melden bij ouder/mentor/docent, bewijs bewaren, de pester aanspreken als dat veilig kan.

Waarom is online pesten extra lastig?

A

Berichten verdwijnen altijd snel

B

Je ziet elkaar altijd live

C

Het blijft soms lang zichtbaar

D

Alleen vrienden kunnen meekijken

Deze vraag koppelt aan de gevolgen en het grote bereik van online gedrag.

Wat heb jij vandaag geleerd over media?

Exit ticket: laat leerlingen in eigen woorden terugkijken op de les. Er zijn geen foute antwoorden.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

Exit ticket: gebruik antwoorden om te zien welke uitleg of werkvorm het beste werkte.

Begrippen

mediasamenleving - samenleving waarin media een grote rol spelen in het dagelijks leven

media - middelen om informatie, beelden of geluid te verspreiden

massamedia - media die tegelijk veel mensen bereiken, zoals tv, radio en kranten

internetmedia - media via internet, zoals sociale media en videoplatforms

interactief - je kunt direct reageren, delen of zelf iets plaatsen

schermtijd - de tijd die je doorbrengt op telefoon, tablet, computer of tv

online risico's - mogelijke nadelen of gevaren van online gedrag en mediagebruik

This item has no instructions

Begrippen

online grensoverschrijdend gedrag - online gedrag waardoor iemand zich gekwetst, bang of onveilig voelt

digitaal pesten - iemand online beledigen, buitensluiten of lastigvallen

bedreiging - iemand online bang maken met dreigende berichten

sociale media - apps en platforms waarop mensen berichten, foto's of video's delen

zender - degene die een boodschap maakt of verstuurt

ontvanger - degene die de boodschap ziet, hoort of leest

This item has no instructions