H1 §2 Extreem weer in de VS

H1 §2 Extreem weer

1 / 48
next
Slide 1: Slide
New lesson editorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

This lesson contains 48 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

H1 §2 Extreem weer

Open met het idee dat de VS meerdere klimaatzones en open landschappen heeft, waardoor luchtsoorten elkaar makkelijk ontmoeten.

Terugblik vorige les

This item has no instructions

Welke temperatuur- en neerslagfactoren bepalen het klimaat en het landschap in de VS?

This item has no instructions

Vul de ontbrekende woorden in

In de VS bepalen meerdere factoren samen het klimaat. De breedteligging verklaart verschillen tussen noord en zuid. De afstand tot de zee beïnvloedt hoe groot temperatuurverschillen zijn. Ook zeestromen en windrichting versterken die verschillen.

breedteligging
afstand tot de zee
zeestromen
regenschaduw
dichte begroeiing
dalende lucht
loefzijde

Dit is een compacte herhaling van de samenvattende slide.

Leerdoel

Ik kan uitleggen waar extreem weer voorkomt in de VS en waarom juist daar.

This item has no instructions

Welke woorden passen voor jou bij extreem weer in de VS?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: tornado, orkaan, sneeuwstorm, droogte, wind, overstroming, hitte, Golf van Mexico.

De VS: groot en vol contrasten

  • De VS is een groot land met sterke verschillen in klimaat

  • Warme lucht uit het zuiden en koude lucht uit het noorden kunnen elkaar makkelijk ontmoeten

  • De Atlantische Oceaan, de Golf van Mexico en de Grote Oceaan beïnvloeden het weer

  • Daardoor komt extreem weer niet overal voor, maar in duidelijke regio's

Benadruk het aardrijkskundige idee van plaats en schaal: extreem weer hangt samen met ligging en luchtcirculatie.

Luchtsoorten boven de VS

  • Een luchtsoort is een grote hoeveelheid lucht met een eigen temperatuur en vochtigheid.

  • Boven zee is lucht meestal vochtig, boven land vaak droger.

  • In het zuiden is lucht warm, in het noorden koel of koud.

  • Waar twee luchtsoorten elkaar ontmoeten, ontstaat een front.

Koppel dit aan figuur 8 met de verschillende luchtsoorten boven Noord-Amerika.

  • Wind is stromende lucht.

  • Lucht gaat van hogedrukgebied naar lagedrukgebied.

  • Daardoor verplaatsen luchtsoorten zich steeds over de VS.

  • Die verplaatsing bepaalt sterk het dagelijkse weer.

Noem kort dat luchtdruk wordt gemeten in hPa, maar houd de focus op de richting van de luchtstroming.

This item has no instructions

Open binnenland, grote verschillen

Het binnenland van de VS ligt open voor lucht uit verschillende richtingen. Koude, droge lucht uit Canada kan ver naar het zuiden stromen. Warme, vochtige lucht uit de Golf van Mexico kan juist ver naar het noorden komen. Daardoor kunnen de temperaturen in korte tijd sterk veranderen.

Benadruk dat het ontbreken van een gebergte in noord-zuidrichting deze uitwisseling makkelijker maakt.

Northerns en southerns

  • Northerns brengen koude poollucht en winterweer.

  • Southerns brengen warme, vochtige lucht en zomerse hitte.

  • In het voorjaar kan het weer daardoor snel omslaan.

  • Op één plek kan het de ene dag zacht zijn en de dag erna ijskoud.

Verbind dit met blizzards en cold waves als voorbeelden van koude-uitbraken.

Luchtsoorten boven Amerika

This item has no instructions

Extreem weer en depressies

  • Een depressie is een lagedrukgebied.

  • In lagedrukgebieden stroomt lucht naar elkaar toe en stijgt op.

  • Stijgende lucht koelt af → wolken en neerslag.

  • Bij sterke botsingen van luchtsoorten kan dit leiden tot extreem weer.

This item has no instructions

Waardoor kunnen luchtsoorten zich over de VS verplaatsen?

A

Door luchtdrukverschil

B

Door zeespiegelstijging

C

Door aardbevingen

D

Door vulkanisme

Toetst de kern uit slides 2-6: lucht stroomt van hoge naar lage druk. Distractors zijn bewust natuurverschijnselen die niet de verplaatsing van luchtsoorten verklaren.

Maak de uitleg compleet

In de VS bewegen luchtsoorten door verschillen in luchtdruk. Waar twee luchtsoorten elkaar ontmoeten, ontstaat een front. Koude lucht uit het noorden en warme lucht uit het zuiden kunnen zo snel voor ander weer zorgen.

luchtsoorten
luchtdruk
front
weer
aquifer
oog
kalksteen
irrigatie

Alle blanks zijn kernbegrippen uit de eerste uitleg: luchtsoorten, luchtdruk, front en weer.

Tornado: hoe ontstaat die?

  • Een tornado is een snel draaiende kolom lucht onder een onweerswolk.

  • Hij ontstaat waar sterk verschillende luchtsoorten botsen.

  • Vooral koude, droge lucht en warme, vochtige lucht zijn belangrijk.

  • De warme lucht stijgt snel op, koelt af en gaat wervelen.

Gebruik steeds dezelfde termen: koude, droge lucht uit het noorden en warme, vochtige lucht uit de Golf van Mexico.

Waarom juist in het midden?

  • Tornado's komen vooral voor tussen de Rocky Mountains en de Appalachen.

  • Daar kunnen luchtsoorten vrij over het land bewegen.

  • Koude lucht uit Canada botst er op warme lucht uit de Golf van Mexico.

  • Soms komt ook warme, droge lucht uit het zuidwesten erbij.

This item has no instructions

Tornado Alley

In Tornado Alley in het midden van de VS komt het grootste deel van de tornado's voor. De piek ligt meestal in april, mei en juni. In de VS zijn er elk jaar ongeveer duizend tornado's.

Noem dat ongeveer 90% van de tornado’s in dit centrale gebied voorkomt volgens de lesstof.

Tornado en schade

  • De slurf is vaak smal, maar zeer krachtig.

  • Windsnelheden kunnen extreem hoog worden.

  • Tornado's duren meestal kort.

  • Toch veroorzaken ze lokaal veel schade aan huizen, wegen en bomen.

Je kunt hier kort vergelijken met een orkaan: kleiner gebied, kortere duur, maar vaak zeer heftige lokale schade.

This item has no instructions

Waar komen tornado's in de VS vooral voor?

A

Bij de Grote Meren

B

In het midden

C

Aan de westkust

D

In Florida

Correct is het midden van de VS, tussen Rocky Mountains en Appalachen: Tornado Alley.

Hurricane: ontstaan boven zee

  • Een orkaan of hurricane is een zware tropische storm.

  • Hij ontstaat boven warm zeewater van minimaal 27 °C.

  • Meestal gebeurt dat aan het eind van de zomer.

  • Verdamping en opstijgende lucht laten een tropische storm snel groeien.

Noem eventueel dat boven 119 km/u van een orkaan wordt gesproken.

Waar komen hurricanes voor?

  • Ze ontstaan in het Caribisch gebied of ten oosten daarvan.

  • Daarna trekken ze naar het oosten en zuidoosten van de VS.

  • Jaarlijks bereiken ongeveer vijf tot tien orkanen het land.

  • Boven land nemen ze snel in kracht af.

This item has no instructions

Kenmerken van een orkaan

  • In het midden zit het oog: een relatief rustig, wolkeloos gebied.

  • Een orkaan heeft een veel grotere doorsnede dan een tornado.

  • De storm kan dagen actief blijven.

  • Voor de kracht wordt de schaal van Saffir-Simpson gebruikt.

Vermijd te veel detail over categorieën; het gaat hier vooral om herkenning en schaal.

Waarom hurricanes zo gevaarlijk zijn

  • Ze brengen zeer harde wind.

  • Langs de kust veroorzaken ze hoge vloedgolven.

  • Ook valt vaak veel regen.

  • Daarom is de schade groot in kustgebieden.

This item has no instructions

Orkaancategorieën volgens de schaal van Saffir-Simpson

This item has no instructions

Route en windkracht van orkaan Michael, 2018

This item has no instructions

Wat is nodig voor het ontstaan van een hurricane?

A

Warm zeewater

B

Koude poollucht

C

Droge woestijnlucht

D

Bergachtige kust

Haalt de kern van slide 11 terug: minimaal 27 °C zeewater, meestal eind zomer.

Maak de hurricane-uitleg af

Een hurricane ontstaat boven warm zeewater, meestal aan het eind van de zomer. In het midden zit het oog, en langs de kust zorgen hoge vloedgolven voor veel schade.

hurricane
warm zeewater
eind van de zomer
oog
koude landlucht
voorjaar
slurf
Great Plains

Hiermee oefenen leerlingen de verschillen tussen tornado en hurricane met de juiste kernwoorden.

Noem één verschil tussen een tornado en een hurricane.

Bespreek vergelijking tornado-hurricane. Verwachte elementen: hurricane ontstaat boven warm zeewater, trekt naar oost/zuidoosten, is groter en duurt langer, veroorzaakt ook hoge vloedgolven.

Nat oosten, droog westen

  • De 100°-meridiaan verdeelt de VS grofweg in twee delen.

  • Ten oosten daarvan valt meer dan 500 mm per jaar neerslag.

  • Ten westen daarvan valt minder dan ongeveer 500 mm per jaar.

  • De Great Plains liggen in het overgangsgebied.

Koppel dit aan de kaart van neerslag en de ligging van de steppezone.

Onbetrouwbare neerslag

In de Great Plains is de neerslag erg wisselend. Soms valt genoeg regen voor akkerbouw, soms veel te weinig. Dat maakt landbouw onzeker en vergroot het risico op droogteproblemen.

This item has no instructions

Irrigatie en de Ogallala-aquifer

  • Boeren gebruiken veel irrigatie.

  • Daarvoor pompen ze grondwater op uit de Ogallala-aquifer.

  • Die voorraad is groot, maar raakt sneller leeg dan hij wordt aangevuld.

  • Het watergebruik is dus niet duurzaam.

Leg aquifer uit als een ondergrondse voorraad grondwater in poreuze lagen.

Stofstormen op de prairie

  • In droge perioden ligt de bodem los en stoffig.

  • Harde wind kan droge zanddeeltjes hoog de lucht in blazen.

  • Zo ontstaat een stofstorm.

  • Vooral braakliggend land is hier gevoelig voor.

Benadruk dat winterse braakliggende akkers extra kwetsbaar zijn voor winderosie.

ligt midden in de woestijn. Het water komt uit een groot stuwmeer in de rivier de Colorado.

Las Vegas

This item has no instructions

Na droogte toch gevaar

Na een lange droge periode kan een plotselinge stortbui juist extra problemen geven. De droge, zandige bodem raakt snel verzadigd. Op hellingen kan de bodem gaan schuiven. Dan ontstaat een modderstroom of flashflood.

This item has no instructions

Miami en stijgend water

  • In Miami lopen straten steeds vaker onder water.

  • Bij hoogwater stroomt zout zeewater woonwijken binnen.

  • Zware orkanen maken dat probleem groter.

  • Zeespiegelstijging vergroot het risico verder.

Gebruik dit als actueel voorbeeld van de combinatie van extreem weer en kwetsbare ligging aan zee.

Waarom dijken niet genoeg helpen

  • Miami is gebouwd op kalksteen.

  • Kalksteen is poreus: er zitten veel kleine openingen in.

  • Zeewater kan daardoor ook onder een dijk door stromen.

  • Daarom investeert de stad in pompen en aanpassingen aan huizen.

Laat zien dat niet alleen het weer, maar ook de ondergrond belangrijk is in aardrijkskunde.

Waarom is irrigatie in de Great Plains niet duurzaam?

A

De bodem is te steil

B

Het grondwater zakt snel

C

Er valt te veel regen

D

De wind stopt vaak

Correct: de Ogallala-aquifer wordt sneller leeggepompt dan aangevuld.

Vul de droogteketen in

Ten westen van de 100°-meridiaan valt minder neerslag. Boeren gebruiken daarom water uit de Ogallala-aquifer. Bij langdurige droogte kan harde wind een stofstorm veroorzaken. Na een plotselinge stortbui kan op hellingen een modderstroom ontstaan.

100°-meridiaan
Ogallala-aquifer
stofstorm
modderstroom
Golf van Mexico
oog
front
blizzard

Deze opdracht verbindt neerslagverschillen, irrigatie en de gevaren van droogte uit slides 15-21.

Welk gevaar lijkt jou het grootst voor bewoners van Miami?

1

Zeespiegelstijging

2

Hoge vloedgolven

3

Zout water

4

Poreuze bodem

This item has no instructions

Maken


Maken opdracht 1 t/m 10 §2

Niet af? Huiswerk voor de volgende les


This item has no instructions

Wat is één ding dat je nu beter begrijpt?

This item has no instructions

Welk deel van deze les vond je het lastigst?

This item has no instructions

Begrippen

luchtsoort - grote hoeveelheid lucht met een eigen temperatuur en vochtigheid

front - grensgebied tussen twee verschillende luchtsoorten

hogedrukgebied - gebied met relatief hoge luchtdruk waar lucht daalt en wegstroomt

lagedrukgebied - gebied met relatief lage luchtdruk waar lucht toestroomt en stijgt

depressie - ander woord voor een lagedrukgebied

tornado - zeer krachtige draaiende kolom lucht onder een onweerswolk

orkaan - zware tropische storm met zeer hoge windsnelheden

This item has no instructions

Begrippen

hurricane - Amerikaanse naam voor een orkaan

blizzard - zware sneeuwstorm met harde wind en kou

aquifer - ondergrondse laag waarin grondwater is opgeslagen

modderstroom - snel stromende massa natte modder en zand op een helling

schaal van Beaufort - schaal om windkracht aan te geven van 0 tot 12

schaal van Saffir-Simpson - schaal die de kracht van orkanen in categorieën verdeelt

tyfoon - naam voor een orkaan in Oost-Azië

This item has no instructions