V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Iets uitleggen aan een groep
Je legt je team een nieuwe werkwijze uit, of je verdedigt een idee voor de klas. Hoe zorg je dat iedereen luistert en onthoudt wat je zegt?
Les 10 · Spreken
V E R S T U U R D ✓ ✓
N E D E R L A N D S · 3 F · N I V E A U 4
Iets uitleggen aan een groep
Je legt je team een nieuwe werkwijze uit, of je verdedigt een idee voor de klas. Hoe zorg je dat iedereen luistert en onthoudt wat je zegt?
Les 10 · Spreken
Over deze les: les 10 van de serie Verstuurd, Nederlands voor mbo niveau 4 (referentieniveau 3F), ongeveer 40 minuten. Studenten leren een korte presentatie opbouwen met een sterke opening en een duidelijk slot, stemmen hun taal af op de doelgroep en bouwen een betogende presentatie op met argumenten en een weerlegging. Ze houden zelf een presentatie van twee minuten.
Koppeling: de les hoort bij spreken op referentieniveau 3F: een presentatie of uitleg geven voor een onbekend publiek, een standpunt onderbouwen en de taal afstemmen op het publiek. Spreken wordt in het mbo getoetst in het instellingsexamen. Image credit: Shixart1985, CC BY 2.0 Image credit: LessonUp
‹
L
Leerdoelen
LES 10
Na deze les:
1
Je kan een korte presentatie opbouwen met een opening, kern en slot.
2
Je kan je taal en voorbeelden afstemmen op je publiek.
3
Je kan een standpunt presenteren met argumenten en een weerlegging.
Leerdoelen: lees ze voor. Vertel dat iedereen aan het eind van de les een presentatie van twee minuten houdt, in een klein groepje. Dat maakt het minder spannend dan voor de hele klas.
‹
S
Startvraag
LES 10
Hoe voel jij je als je voor een groep moet praten?
Ik vind het leuk
Spannend, maar het lukt wel
Heel spannend, ik zie er tegenop
Ik probeer het altijd te vermijden
Startvraag: zenuwen voor het spreken voor een groep zijn heel gewoon, ook bij ervaren sprekers. Vertel dat een goede voorbereiding het meeste helpt: wie weet hoe hij begint en eindigt, staat steviger. Daarom staan opening en slot vandaag centraal.
‹
O
Opbouw
LES 10
Opening, kern en slot
Opening: trek de aandacht met een vraag, een voorbeeld of een situatie die je publiek kent. Zeg daarna waar het over gaat.
Kern: twee of drie punten, in een logische volgorde, elk met een voorbeeld.
Slot: vat samen en zeg wat je publiek moet doen of onthouden. Vraag of er vragen zijn.
Uitleg: het publiek onthoudt vooral het begin en het eind. Laat studenten daarom die twee delen het best voorbereiden, eventueel letterlijk. Een kern met drie punten is goed te volgen; met zeven punten raakt het publiek de draad kwijt.
Extra voor snelle studenten: waarom is 'Ik ga het hebben over...' een zwakke opening?
‹
V
Vraag
LES 10
Lisa legt haar collega's in een tandartspraktijk een nieuw afsprakensysteem uit. Welke opening trekt de meeste aandacht?
Vorige week zaten twee patiënten op dezelfde tijd. Dat kan nu niet meer.
Hallo, ik ben Lisa en ik ga iets vertellen over het systeem.
Ik heb niet zo veel voorbereid, dus het wordt maar een kort verhaal.
Mijn presentatie gaat vandaag over het nieuwe afsprakensysteem.
Antwoord: A. Lisa begint met een situatie die haar collega's kennen en meteen laat zien waarom het systeem nodig is. B en D zeggen alleen waar het over gaat. C verontschuldigt zich: dan verwacht het publiek meteen weinig. Je naam noemen is bij collega's die je al kennen niet nodig.
‹
K
Kernbegrip
LES 10
!
Doelgroep
✓✓
Je doelgroep is het publiek dat naar je luistert. Stem je presentatie af op wat zij al weten, wat ze willen weten en welke woorden ze kennen. Voor collega's mag je vaktaal gebruiken. Voor klanten of nieuwe medewerkers leg je vaktermen uit, of je zegt het in gewone woorden.
Kernbegrip: vraag je voor elke presentatie af: wie zitten er, wat weten ze al en wat moeten ze na afloop kunnen of doen? Een uitleg die te makkelijk is, verveelt. Een uitleg vol onbekende woorden haakt mensen af.
‹
S
Spreken
LES 10
Zelfde onderwerp, ander publiek
Voor collega's
Vanaf maandag loggen we in met tweestapsverificatie via de authenticator-app. Zet die app vrijdag op je werktelefoon.
Voor klanten
Vanaf maandag vragen we bij het inloggen om een extra code, die u op uw telefoon krijgt. Zo kan niemand anders in uw account, ook niet als hij uw wachtwoord kent.
Uitleg: dit voorbeeld komt van een ICT-servicedesk. Collega's kennen het woord tweestapsverificatie. Klanten krijgen geen vakwoord, maar wel uitleg over wat er verandert en waarom het goed voor hen is. Laat studenten zelf een vakwoord uit hun eigen beroep kiezen en het uitleggen aan een klant.
‹
V
Vraag
LES 10
Een ICT-bedrijf informeert klanten over onderhoud. Welke zin past het best bij klanten en niet alleen bij collega's?
De firmware van de routers wordt morgen remote geüpdatet.
We passen morgen de authenticatie in de backend aan.
De migratie naar de nieuwe server start morgen om 6.00 uur.
Uw wifi valt morgenochtend vijf minuten uit. Daarna werkt alles weer.
Antwoord: D. De klant hoort wat er voor hem verandert, in woorden die hij kent. A, B en C gebruiken vaktaal (firmware, remote, backend, migratie) en zeggen niet wat de klant ervan merkt.
‹
B
Betogend spreken
LES 10
Een standpunt presenteren
Begin met een opvallende opening en noem dan je standpunt.
Geef twee of drie argumenten. Bewaar het sterkste voor het laatst.
Noem een tegenargument en laat zien waarom het niet klopt. Dat heet weerleggen.
Eindig met een conclusie en een oproep: wat moet je publiek doen of vinden?
Uitleg: op 3F moet je niet alleen informeren, maar ook een standpunt kunnen verdedigen. Een weerlegging maakt je verhaal sterker: je laat zien dat je de andere kant kent. Een voorbeeld: Sommigen zeggen dat een lijst op de vriezer niet wordt bijgehouden. Maar als we het twee weken proberen, weten we het zeker.
‹
Z
Zet op volgorde
LES 10
Zet de onderdelen van een betogende presentatie in de goede volgorde.
Sorteervraag: bespreek dat de weerlegging ook tussen de argumenten kan staan. De vaste punten zijn: opening en standpunt aan het begin, conclusie en oproep aan het eind. Koppel aan les 1 en 4: dit is de opbouw van een betogende tekst, maar dan gesproken.
‹
P
Presenteren
LES 10
Zo kom je goed over
Kijk je publiek aan, niet je scherm of je papier.
Praat rustig en las pauzes in na een belangrijk punt.
Gebruik een spiekbriefje met steekwoorden, geen uitgeschreven tekst.
Zet weinig tekst op je dia's: een foto of een paar woorden.
Oefen hardop, minstens één keer.
Uitleg: wie een tekst letterlijk voorleest, praat vaak te snel en kijkt het publiek niet aan. Steekwoorden dwingen je om zelf te formuleren, en dat klinkt natuurlijker. Laat studenten vertellen wat zij bij een goede spreker zien.
‹
V
Vraag
LES 10
Wat helpt het meest om rustig en duidelijk te presenteren?
Je hele tekst letterlijk van papier voorlezen
Snel praten, zodat je eerder klaar bent
Een spiekbriefje met steekwoorden gebruiken
Zo veel mogelijk tekst op je dia's zetten
Antwoord: C. Met steekwoorden heb je houvast en kun je het publiek toch aankijken. Voorlezen klinkt houterig, snel praten maakt het moeilijk te volgen, en veel tekst op de dia's zorgt dat het publiek gaat lezen in plaats van luisteren.
‹
O
Opdracht
LES 10
Twee minuten voor de groep
1
Kies: leg een werkwijze uit je beroep uit, of verdedig een standpunt over je vak, zoals: stage moet altijd betaald worden.
2
Maak een spiekbriefje met je opening, twee of drie punten en je slot. Oefen het één keer zachtjes.
3
Presenteer twee minuten. De anderen geven feedback met gedrag, effect en wens.
minute
second
In groepjes van vier
Opdracht: laat studenten vijf minuten voorbereiden en daarna om de beurt presenteren. Eén groepslid houdt de tijd bij. De feedback uit les 9 komt terug: let op dat die over gedrag gaat, zoals oogcontact of een duidelijke opening.
Hulp voor wie vastloopt: begin met een situatie van je stage die je publiek herkent, en zeg daarna: daarom vind ik dat ...
‹
J
Jouw antwoord
LES 10
Schrijf de openingszin van jouw presentatie. Waarom trekt die de aandacht?
Open vraag: laat een paar openingszinnen zien en vraag de klas welke ze het sterkst vinden en waarom. Sterke openingen beginnen met een vraag aan het publiek, een herkenbare situatie of een verrassend voorbeeld. Zwakke openingen beginnen met Ik ga het hebben over.
‹
T
Terugblik
LES 10
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
Opening, kern en slot
Afstemmen op je publiek
Een standpunt presenteren
Ik kan ze allemaal
Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt. De presentaties van vandaag kun je later in de serie gebruiken als oefening voor het instellingsexamen spreken.
V O L G E N D E L E S
Een zakelijke mail schrijven
Een klant stuurt een boze mail en jij moet namens het bedrijf antwoorden. Volgende les leer je een zakelijke mail schrijven die duidelijk, beleefd en precies is.
Je kan een zakelijke mail opbouwen in alinea's.
Je kan de juiste toon kiezen bij een klacht.
Volgende les: Schrijven 1, les 11 van de serie.
Image credit: LessonUp