1.4 Kritisch denken
1.4 Kritisch denken
Kritisch denken
In het vak maatschappijleer is het belangrijk om je een mening te vormen en je in de mening van een ander te kunnen verplaatsen.
Centrale vraag van de paragraaf:
Hoe kun je door kritisch denken een onderbouwde mening vormen en geven?
Wat is kritisch denken?
Gaat om vaardigheden én de bereidheid je in een onderwerp te verdiepen en het vanuit meerdere invalshoeken te bekijken:
Leren argumenteren
Logisch redeneren over oorzaak en gevolg
Een onderwerp van meerdere kanten bekijken
Van standpunt willen veranderen
Kritisch denken
Het proces om op basis van goed afgewogen informatie tot een beargumenteerde en onderbouwde mening te komen.
Vraag: Waarom is kritisch denken belangrijk?
Leren argumenteren
1. Kritisch denken begint met een eerste mening over een kwestie:
2. Vervolgens onderbouw je de stelling met een of meerdere argumenten:
Hulpmiddel hierbij zijn de volgende vragen:
Waarom is iets erg, of nodig?
Wat zijn de voor- of nadelen?
Welke onderliggende waarden spelen een rol?
Wat zijn de gevolgen voor de betrokkenen?
Stelling
Geformuleerd standpunt
Argument
Uitleg waarom je iets vindt
Verkeerde argumenten
Soms klinken argumenten goed maar is er toch iets mis mee. Bijvoorbeeld:
Opdracht: Noem twee andere vormen van verkeerde argumenten en geef bij beide een voorbeeld.
Dit willen we niet meer horen: anekdotisch bewijs - Zondag met Lubach (S04) - YouTube
Duur: 2:34
Logisch redeneren
Oorzaak-gevolgredenering: aantonen dat er een logisch verband zit tussen het een en het ander: a leidt tot b leidt tot c.
Bijvoorbeeld: Je vindt dat gebruik van fossiele brandstoffen moeten worden tegengegaan omdat ze slecht zijn voor het milieu.
Stelling:
Het gebruik van fossiele brandstoffen moet worden tegengegaan.
Argumentatie:
Bij verbranding van fossiele brandstoffen komt koolstofdioxide vrij.
Dit draagt bij aan het broeikaseffect en de opwarming van de aarde.
Om dit tegen te gaan moeten we het gebruik van fossiele brandstoffen verminderen.
Bedenk een oorzaak-gevolgredenering vóór en een tegen de stelling:
“In schoolkantines mogen alleen gezonde producten worden verkocht.”
Van meerdere kanten bekijken
Door een situatie van meerdere kanten te bekijken en je te verplaatsen in het standpunt van een ander:
Kun je een nieuwe kijk op de situatie krijgen.
Kijk je verder dan alleen naar wat je zelf al wist en weet je meer over de situatie.
Krijg je meer inzicht in waarom iemand een heel ander standpunt inneemt.
Van standpunt willen veranderen
Wat als je door kritisch denken gaat twijfelen aan je eerdere uitspraken?
Dan weet je in elk geval dat je brein hard aan het werk is.
Je hebt een hele hoop bijgeleerd.
Je mag altijd je standpunt aanpassen.
Vraag: Wanneer ben jij voor het laatst van standpunt veranderd? Welk standpunt was dat en waarom heb je je mening aangepast?
In discussie
Bij het vak maatschappijleer zal je regelmatig in discussie gaan. Hoe doe je dat op een goede manier?
Heb respect voor elkaar, ook al ben je het niet met elkaar eens.
Luister goed naar de ander.
Vraag door, bijvoorbeeld: waarom vind je dat, waarop baseer je dat, kun je een voorbeeld geven?
Wacht rustig en reageer pas als je precies weet wat iemand bedoelt
Laat elkaar uitpraten