Extended Essay: van nieuwsgierigheid naar onderzoeksvraag
Extended Essay: van nieuwsgierigheid naar onderzoeksvraag
This item has no instructions
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat de Extended Essay is, hoe je van een brede interesse naar een onderzoeksvraag gaat, en hoe je een haalbare richting kiest.
This item has no instructions
Welke woorden koppel jij aan 'onderzoek'?
Gebruik de woordwolk om het verschil op te halen tussen informatie vinden en echt onderzoek doen. Vraag daarna kort door op woorden als vraag, bewijs, bronnen, analyse of nieuwsgierigheid.
Wat is de Extended Essay?
Een onafhankelijk onderzoeksproject binnen het IB Diploma Programme
Ongeveer 4.000 woorden
Gebaseerd op bronnen, analyse, evaluatie en argumentatie
Je onderzoekt één gerichte onderzoeksvraag
Je schrijft een reflectie van 500 woorden
Je laat ook zien hoe je denken zich tijdens het proces ontwikkelt
Je houdt een reflection journal bij. Het werkblad is een eerste onderdeel hierin!
Benadruk dat leerlingen het onderwerp niet zomaar krijgen: keuze en eigen verantwoordelijkheid horen bij de aard van de EE.
Onderzoek is meer dan informatie vinden
Informatie vinden = bestaande kennis verzamelen
Onderzoek doen = starten met een vraag
Bronnen worden beoordeeld, niet alleen gebruikt
Conclusies worden ondersteund met bewijs en argumenten
Koppel aan het verschil tussen schoolopdrachten die vooral samenvatten en onderzoek dat echt iets wil begrijpen of afwegen.
Het EE is geen verslag
De EE is geen verslag dat alleen uitlegt wat al bekend is. Het doel is een afgebakende vraag onderzoeken, bewijs analyseren en op basis daarvan een beargumenteerde conclusie formuleren.
This item has no instructions
Vertrek vanuit nieuwsgierigheid
Nieuwsgierigheid → onderzoeksvraag → methode → bewijs → argument → conclusie
Dit proces is niet altijd volledig lineair. Tijdens het zoeken naar bronnen of bewijs kan een onderzoeksvraag nog worden aangescherpt.
Noem dit expliciet als iteratief proces: bij echt onderzoek pas je soms je vraag aan wanneer je merkt wat wel en niet haalbaar is.
Welke activiteiten voert een onderzoeker uit?
This item has no instructions
Wat zijn jouw interessegebieden?
This item has no instructions
Wat doet een onderzoeker eigenlijk?
Iets kiezen dat je echt wilt begrijpen
Een onderzoeksvraag formuleren
Bronnen zoeken en evalueren
Bewijs analyseren
Een argument opbouwen
De resultaten evalueren
Een conclusie trekken
This item has no instructions
De EE binnen de DP Core
De EE is een onderdeel van de Diploma Programme Core
Ze verbindt zelfstandig onderzoek met reflectie op leren
Je ontwikkelt academische werkgewoonten die ook belangrijk zijn in andere DP-onderdelen
Het gaat dus om product én proces
Je kunt hier kort verwijzen naar de drie verplichte reflectiemomenten zonder ze al uitgebreid uit te leggen.
Wat onderscheidt de EE het best van een gewoon verslag?
Feiten samenvatten
Eén vraag onderzoeken
Veel afbeeldingen gebruiken
Alleen bronnen verzamelen
De kern is dat de EE draait om een gerichte onderzoeksvraag, analyse van bewijs en argumentatie; niet om beschrijven of alleen informatie verzamelen.
Vul de kern van het onderzoeksproces aan
De Extended Essay is een onafhankelijk onderzoeksproject van ongeveer 4.000 woorden. Je start met nieuwsgierigheid, formuleert een onderzoeksvraag, analyseert bewijs en bouwt een argument op.
Alle ingevulde woorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug in het eerste lesblok.
Waarom is onderzoek meer dan informatie vinden?
Verwachte elementen: onderzoek start met een vraag, bronnen worden beoordeeld, bewijs wordt geanalyseerd, en conclusies worden met argumenten ondersteund. Laat leerlingen het verschil met 'informatie opzoeken' benoemen.
Onderwerp of onderzoeksvraag?
Een interesse: waar je nieuwsgierig naar bent
Een onderwerp: het algemene gebied dat je wilt onderzoeken
Een onderzoeksvraag: precies wat je wilt uitzoeken
Een goede EE begint niet met een vaag thema, maar met een vraag die je echt kunt beantwoorden.
This item has no instructions
Van breed naar gericht
Interesse: sociale media
Onderwerp: politieke communicatie op TikTok
Focus: emotionele taal in video's van politieke kandidaten
Onderzoeksvraag: In hoeverre beïnvloedt emotionele taal in TikTok-video's van politieke kandidaten de perceptie van jonge kiezers?
Voorbeeld 2
Voorbeeld 1
Interesse: klimaatverandering
Onderwerp: overstromingsrisico
Focus: Rotterdam, 2015–2025
Onderzoeksvraag: In hoeverre hebben waterkeringen het stedelijk overstromingsrisico in Rotterdam tussen 2015 en 2025 verminderd?
Gebruik de voorbeelden om te laten zien dat context, tijdsafbakening en een duidelijk aspect het verschil maken.
Wat maakt een vraag onderzoekbaar?
Gericht: niet te breed
Specifiek: duidelijke context, periode, groep, tekst of casus
Onderzoekbaar: er moeten bruikbare bronnen of data bestaan
Analytisch: de vraag vraagt om afweging, interpretatie of evaluatie
Niet alleen een mening: bewijs moet centraal staan
This item has no instructions
Breed of scherp?
Sterker geformuleerd
Minder geschikt
To what extent did Instagram influence political participation among Dutch first-time voters in 2023?
Gerichte populatie, context en tijd
How accurately does *The Kite Runner* portray Afghan identity?
Afgebakende tekst en analytische focus
Why do people migrate?
Te breed
How does social media affect teenagers?
Te breed
Is climate change bad?
Meningsvraag
Benadruk dat sterke vragen niet per se korter zijn; ze zijn duidelijker afgebakend.
Rapport of onderzoek?
Een rapport legt vooral uit wat iets is of wat er gebeurde.
Een Extended Essay onderzoekt een afgebakende vraag, weegt bewijs af en bouwt een eigen, beargumenteerd antwoord op.
This item has no instructions
Voorbeeld: van samenvatten naar analyseren
What were the main causes of the Cold War?
Deze vraag nodigt vooral uit tot uitleggen en samenvatten.
Analytisch
To what extent did ideological differences contribute to the development of the Cold War between 1945 and 1950?
Deze vraag vraagt om afweging van één factor binnen een duidelijke context.
Beschrijvend
Maak expliciet dat woorden als 'to what extent', 'why' en 'how' vaak helpen om een vraag onderzoekender te maken, maar alleen als de rest ook afgebakend is.
Welke formulering is het meest onderzoekbaar?
Is klimaatverandering slecht?
Waarom migreren mensen?
Hoe beïnvloedt sociale media tieners?
In hoeverre beïnvloedde Instagram Nederlandse starters in 2023?
De correcte optie is afgebakend in platform, doelgroep, land en tijd. De andere opties zijn te breed of vooral een meningsvraag.
Van breed idee naar sterke vraag
Een goede onderzoeksvraag is gericht en specifiek. Er moeten bruikbare bronnen of data bestaan, en de vraag moet om analyse vragen.
Benadruk dat 'gericht' en 'specifiek' niet hetzelfde zijn als 'kort'.
Van interesse naar onderwerp
Een breed idee wordt sterker wanneer je keuzes maakt:
Wie of wat?
Waar?
Wanneer?
Welk aspect?
Welke teksten, data of bronnen?
Zo wordt een losse interesse een haalbaar onderwerp.
This item has no instructions
Nieuwsgierigheid is het startpunt
Een sterke EE begint vaak met een echte vraag of verwondering
Bijvoorbeeld: Waarom werkt dit zo? of Hoe wordt dit voorgesteld?
Eerst mag een idee nog open en onvolledig zijn
Sluit aan bij voorbeelden uit het docentmodel: AI en onderwijs, muziek en politiek, immigratie, film, literatuur, journalistiek.
Voorbeeld van verdiepen
Interesse: sociale media
Specifieker: hoe politici sociale media gebruiken
Nog dieper: of emotionele taal invloed heeft op jonge doelgroepen
De beweging is steeds: interesse → nieuwsgierigheid → mogelijke onderzoeksvraag.
This item has no instructions
Wat maakt van een brede interesse een haalbaar onderwerp?
Meer voorbeelden geven
Een mening toevoegen
Meer vakken noemen
Afbakenen in context
Afbakening gebeurt via keuzes zoals wie of wat, waar, wanneer, welk aspect en welke bronnen of teksten.
Hoe maak je van een interesse een gerichte richting?
Verwachte elementen: een leerling noemt hoe een brede interesse smaller kan worden via context, doelgroep, tijd, plaats, aspect of soort bron. Laat antwoorden kort en concreet blijven.
Twee mogelijke pathways
Subject-focused: je onderzoekt binnen één vakgebied, met de concepten en methoden van dat vak
Interdisciplinary: je combineert concepten en methoden uit meer dan één vakgebied
De keuze hangt af van je vraag én van hoe je die wilt onderzoeken.
Houd het hier verkennend: leerlingen hoeven nog niet definitief te kiezen, maar moeten het onderscheid wel begrijpen.
Subject-focused of interdisciplinary?
Interdisciplinary
Eén discipline centraal
Eigen begrippen en werkwijze van dat vak
Voorbeeld: representatie van vrouwelijke ambitie in twee Shakespeare-stukken binnen Literatuur
Meer dan één discipline nodig
Combinatie van perspectieven of methoden
Geschikt wanneer één vak alleen de vraag niet volledig kan dragen
Subject-focused
Maak duidelijk dat niet alleen het onderwerp telt, maar ook de lens. Eenzelfde brede interesse kan in verschillende vakken terechtkomen.
Hetzelfde interessegebied, andere vakken
Vrouwelijk leiderschap in twee hedendaagse romans → Language A / Literature
Emotionele taal in Nederlandse kranten over immigratie → Language A: Language and Literature
Propaganda in Britse kranten tijdens de Battle of Britain → History
Het vak en de methode bepalen de richting.
This item has no instructions
Wanneer is een richting haalbaar?
Past dit onderwerp binnen 4.000 woorden?
Kan ik een beheersbaar aantal bronnen vinden?
Hoort het natuurlijk bij een IB-vak?
Kan ik analyseren in plaats van alleen beschrijven?
Is er een duidelijke afbakening in tijd, plaats, tekst of casus?
Gebruik het contrast uit het docentmodel: 'The impact of social media on society' is onhaalbaar; een afgebakende mediavraag kan wel.
Wanneer past een vraag beter bij een interdisciplinary EE?
Bij één duidelijke discipline
Bij een puur beschrijvend onderwerp
Bij meerdere benodigde perspectieven
Bij een gebrek aan bronnen
Interdisciplinary past wanneer één vak de vraag niet volledig kan dragen en meerdere concepten of methoden nodig zijn.
Welke pathway past nu het best bij jouw interesses?
Subject-focused
Interdisciplinary
Nog niet zeker
This item has no instructions
Welke vaardigheden ontwikkel je?
Research: bronnen zoeken en beoordelen
Communication: helder academisch schrijven
Reflection: nadenken over keuzes en ontwikkeling
Self-management: plannen, focussen en bijsturen
This item has no instructions
Reflectie hoort erbij
Bij de EE laat je niet alleen zien wat je onderzocht hebt, maar ook hoe je denken veranderde.
Reflectie maakt zichtbaar welke keuzes je maakte, wat lastig was, en hoe je onderzoeksvraag of aanpak zich ontwikkelde.
Koppel aan het learning journal en aan het idee dat reflectie deel is van leren, niet alleen een administratieve toevoeging.
Je Learning Journal
In je Learning Journal kun je vastleggen:
mogelijke EE-vakken
onderwerpen die je echt interessant vindt
je sterkste voorlopige onderzoeksvraag
waarom die vraag voor jou betekenis heeft
je volgende stap
Benadruk dat leerlingen na deze startfase beter eindigen met meerdere mogelijkheden en eerste bronnen dan met een te vroege definitieve keuze.
Waar eindig je na deze start?
Je begrijpt wat de EE van een gewone opdracht onderscheidt
Je kunt een brede interesse omzetten in een meer gerichte richting
Je ziet het verschil tussen een onderwerp en een onderzoeksvraag
Je hebt nog niet alles definitief gekozen — en dat is normaal
This item has no instructions
Haalbaarheid en vaardigheden
Een richting is haalbaar als ze past binnen 4.000 woorden, genoeg bronnen heeft en analyse mogelijk maakt. Tijdens de EE ontwikkel je ook reflectie en self-management.
Koppelt de haalbaarheidscriteria aan de vaardigheden uit het laatste inhoudsblok.
Waarom hoort reflectie bij de EE?
Verwachte elementen: product én proces; de EE vraagt niet alleen een eindtekst, maar ook reflectie op keuzes, ontwikkeling van denken en aanpak.
Wat is één inzicht uit deze les dat je onthoudt?
This item has no instructions
Welke mogelijke EE-richting spreekt jou nu het meest aan?
This item has no instructions
Welk onderdeel voelt voor jou nu nog het lastigst?
This item has no instructions
Begrippenlijst
Extended Essay - Een zelfstandig onderzoeksessay binnen het IB Diploma Programme
onderzoeksvraag - Een gerichte vraag die je met bewijs en analyse probeert te beantwoorden
onderwerp - Het algemene gebied waarbinnen je wilt onderzoeken
interesse - Iets waar je nieuwsgierig naar bent, nog zonder duidelijke afbakening
bewijs - Informatie of materiaal dat je gebruikt om een argument te ondersteunen
argument - Een beargumenteerde lijn van redenering op basis van analyse
reflectie - Terugkijken op je keuzes, leerproces en ontwikkeling
This item has no instructions
Begrippenlijst
subject-focused - Een EE binnen één vakgebied met de methoden van dat vak
interdisciplinary - Een EE die concepten of methoden uit meer dan één vakgebied combineert
haalbaar - Realistisch uit te voeren binnen tijd, omvang en beschikbare bronnen
afbakening - De keuzes die een onderwerp specifieker en onderzoekbaar maken
Learning Journal - Een logboek waarin je ideeën, keuzes en reflecties vastlegt
analyse - Bewijs zorgvuldig onderzoeken om betekenis, patronen of verschillen te verklaren
This item has no instructions
Formele eisen
een essay van 4000 woorden
een reflectie van 500 woorden
3 verplichte reflectiesessies met je surpervisor
de viva voce, het laatste reflectiegesprek met de supervisor
de reflecties worden vastgelegd in het Reflections on planning and progress form (RPF)
This item has no instructions
This item has no instructions
Checklist
☐ My essay is 4,000 words or fewer.
☐ My research question is clearly stated and focused.
☐ My essay is connected to an appropriate DP subject/pathway.
☐ I have used appropriate research methods and sources.
☐ I have analysed and evaluated my evidence.
☐ My essay has a clear line of argument.
☐ I have included a title page.
☐ I have included a contents page.
☐ My pages are numbered.
☐ I have used a consistent referencing system.
☐ I have included a bibliography/reference list.
☐ I have completed three mandatory reflection sessions.
☐ My three reflections together are 500 words or fewer.
☐ I have completed the final reflection/viva voce.
☐ My work is my own and can be authenticated.
This item has no instructions
Hoe kies je strategisch voor een onderwerp?
This item has no instructions
Noteer 3 zaken die je opvallen.
This item has no instructions
Wat is voor jou relevant?
This item has no instructions