Ethiek les 1

• Godsdienst
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 4,5

Ethiek les 1

Lesprogramma

• Deze periode doornemen
• 2x ethische dilemma's
• Wat is ethiek?
• 2x ethische dilemma's
• Korte verwerking

Leerdoelen

• Je kunt uitleggen wat ethiek is;
• Je kunt ethische vragen herkennen;
• Je kunt een ethische casus analyseren:
  Keuzes, gevolgen, argumenten.

Hoe ziet deze periode eruit?

• Klassikaal lezen startpagina studiewijzer.
• Samenvatting:
   5x lessen.
  Vervolgens 2x werkles voor eindopdracht.
• Beoordeling: je studiewijzer (boekje) + eindopdracht.
• H/V: combinatiecijfer. M: gemiddeld voldoende=verplicht.
• Vragen?

Opdracht 1 en 2
(Groepsopdrachten)

• Er verschijnt een ethisch dilemma
• Je praat hierover in een groepje (ca 4 man)
• Stel één persoon aan als  verslaglegger:
  Schrijf in kernwoorden jullie meningen/conclusies op.

Casus 1: Te weinig betaald

Je bent net wezen shoppen.
Je bent de winkel uit en komt erachter dat je te weinig hebt betaald.
Er is een artikel niet afgerekend. 
Wat doe je?

1. Je gaat terug en betaalt alsnog
2. Je vind het prima zo
3. Anders, namelijk....

En als je met de winkelmedewerker bevriend bent?

Casus 2: burgers in oorlog

Vier Amerikaanse elitesoldaten voeren in de bergen van Afghanistan een geheime missie uit.
Ze zoeken een belangrijke leider van de Taliban.
Als de Taliban ontdekt waar de soldaten zijn, lopen hun eigen levens én de missie gevaar.

Onderweg komen de soldaten drie ongewapende geitenherders tegen; onder wie een jongen.
De herders hebben de soldaten gezien. De soldaten kunnen hen niet meenemen of bewaken.

Wat moeten de soldaten doen?

1. De herders vrijlaten. We doden geen onschuldige burgers.

2. De herders doden. We kunnen niet onszelf en de missie riskeren.
3. Anders, namelijk...

De casus is waargebeurd.
De soldaten hebben de herders gespaard.
Die hebben hun positie doorgegeven aan de Taliban.
Er volgt een vuurgevecht dat slechts één Amerikaanse soldaat overleeft.

Veranderd dit je mening? Waarom wel/niet?

Overigens is de soldaat na het vuurgevecht door een Afghaanse burger in veiligheid gebracht vanuit het gastvrijheidsbeginsel.

Ethiek is...

• Nadenken over goed en kwaad.
• Antwoord op de vraag: hoe horen mensen te leven?

Kenmerken van ethiek

Hoe past elk kenmerk bij de startcasus?

• Er hoort een keuze bij
• Deze keuze heeft gevolgen voor anderen
• Gaat over goed en fout
• Botsende belangen/waarden/perspectieven
• Meerdere antwoorden mogelijk
• Je antwoord moet beargumenteerd zijn

Wat is wel en wat is géén

 ethische vraag?

Ethische vraag

Géén ethische vraag

Mag je liegen om iemand te beschermen?

Als je hard werkt en daardoor meer verdiend: moet je dan ook meer belasting betalen?

Welke gevolgen heeft armoede voor kinderen?

Welke factoren beïnvloeden iemands politieke voorkeur?

Casussen bespreken (opdracht 2)

Per casus nadenken over:

Wat is er aan de hand en wie zijn betrokken?

Welke keuzes zijn mogelijk?

Wat kunnen de gevolgen zijn?

Wat vind jij dat er moet gebeuren, en waarom

Casus 3: toetsantwoorden

Een klasgenoot stuurt vóór een toets foto’s van de antwoorden in de groepsapp. Bijna iedereen bekijkt ze. Jij hebt de antwoorden niet gevraagd, maar zonder te kijken heb je misschien een lager cijfer dan de rest.

Mag je de antwoorden bekijken omdat bijna iedereen dat doet?

Casus 4: Een lastige keuze

Een goede vriend vertelt je in vertrouwen dat het thuis erg slecht gaat.
 Hij zegt dat hij soms niet meer wil leven, maar hij wil dat je het tegen niemand zegt.
 Hij is bang dat zijn ouders en school zich ermee gaan bemoeien.

Als je het aan een docent of vertrouwenspersoon vertelt, raak je misschien het vertrouwen van de vriend kwijt. Als je zwijgt, bestaat het risico dat hij zichzelf iets aandoet.

Wat doe je?
1. Naar vertrouwenspersoon gaan.
2. Het voor jezelf houden.
3. Anders, namelijk...

Waardoor verschilden jullie oordelen?

Welke belangen botsten?

Kon iemand een ander standpunt hebben zonder “een slecht mens” te zijn?

Welke ideeën over goed en fout zaten achter de antwoorden?

De bespreking van de casussen doe ik uit het hoofd/vanuit de inbreng van de klas. Dit zijn voorbeelden van gespreksvragen. Daarom is dit een 'verborgen' slide.

Opdracht 3
(Individueel)

Verwerk deze les in je studiewijzer

Tot volgende week!