Paragraaf 1 - Herhalen leerjaar 1
Paragraaf 1 - Herhalen leerjaar 1
Leesstrategieën
Er zijn verschillende manieren om een tekst te lezen: leesstrategieën.
oriënterend lezen (vaststellen waarover de tekst gaat - het onderwerp);
globaal lezen (vaststellen welke kanten van het onderwerp worden besproken - deelonderwerpen);
precies lezen (een tekst helemaal goed begrijpen);
zoekend lezen (bruikbare informatie in een tekst vinden).
Onderwerp en hoofdgedachte
Het onderwerp: één woord of een paar woorden waarover de tekst gaat. Lees de tekst oriënterend en vraag jezelf: waarover gaat deze tekst?
De hoofdgedachte: één volledige zin die het belangrijkste samenvat wat in de tekst over het onderwerp gezegd wordt. (Is nooit een vraag!)
Lees de tekst precies. Soms letterlijk aan het begin of eind van de tekst. Stel jezelf anders de vraag: wat is het belangrijkste wat in de tekst over het
onderwerp gezegd wordt?
Tekstdoelen
Elke tekst wordt geschreven met een doel: de schrijver wil iets bereiken. Vaak heeft een tekstsoort een vast tekstdoel.
Alinea's en kernzinnen
Teksten zijn verdeeld in alinea’s. Een alinea bestaat uit een aantal zinnen die bij elkaar horen, omdat ze over hetzelfde gaan.
De belangrijkste informatie staat in de kernzin: meestal de eerste zin en soms de laatste. Heel soms ook de tweede zin. In de zinnen voor of na de kernzin staat dan een nadere uitleg of een voorbeeld.
Opbouw van de tekst
Een tekst bestaat uit:
een inleiding
een middenstuk
een slot
Opbouw van de tekst
De functies van de inleiding:
de lezer nieuwsgierig maken naar de rest van de tekst (voorbeeld, anekdote)
duidelijk maken wat het onderwerp van de tekst is (één of meer vragen stellen)
Opbouw van de tekst
In een slot vind je meestal:
een conclusie (de hoofdgedachte) te herkennen aan signaalwoorden als 'dus', 'daarom'.
een korte samenvatting te herkennen aan signaalwoorden als 'kortom' en 'al met al'.
Daarnaast vind je in het slot soms:
een aanbeveling (een advies);
een aansluiting bij de inleiding, zodat het verhaal mooi ‘rond’ is;
een toekomstverwachting.
Niet alle teksten hebben een ‘echt’ slot (bijv. een nieuwsbericht).
Paragraaf 3 - Onbekende woorden
Onbekende woorden
Kijk eerst of je de betekenis uit de tekst kunt halen.
Gebruik hiervoor een woordraadstrategie:
synoniem: ander woord met (bijna) dezelfde betekenis
omschrijving
voorbeeld
tegenstelling: betekent het tegenovergestelde van een ander woord.
bekend woorddeel zoeken
Onbekende woorden
blz. 14
Een bekend woorddeel zoeken
samenstelling: een woord dat is gemaakt uit twee of meer losse woorden
sportartikelen, tuingereedschap
afleiding: een woord met een voor- en/of achtervoegsel
onthaasten, misleiden, gedachteloos, volgzaam, herbruikbaar
woord uit een andere taal: betekenis van een woord uit een andere taal gebruiken.
detecteren, arrangement
Paragraaf 4 - Tekstverbanden en signaalwoorden
Tekstverbanden en signaalwoorden
In een tekst hebben woorden, zinnen en alinea's iets met elkaar te maken.
Zo'n samenhang heet een tekstverband.
Je kunt verbanden herkennen aan signaalwoorden.
Door te letten op tekstverbanden, kun je de tekst beter begrijpen.
Opdracht
Welke tekstverbanden herken je in de zinnen? Let op jouw gevonden signaalwoorden. Kies uit: opsommend, tegenstellend, chronologisch, toelichtend.
Sommige ouders melden hun kind al aan als woningzoekende als ze tien jaar zijn, maar het overgrote deel van de ouders vindt dat onzin.
Als ik na school thuiskom, ga ik meestal eerst een half uur gamen om te ontspannen, daarna doe ik een uurtje schoolwerk.
Aan de posters op mijn kamer kun je zien wat mijn favoriete sporten zijn. Ik houd van voetbal en schaatsen. Daarnaast kijk ik graag naar Formule 1.
In een van mijn kasten bewaar ik mijn strandvondsten, denk aan diverse soorten schelpen.
minute
second
Opdracht
Sommige ouders melden hun kind al aan als woningzoekende als ze tien jaar zijn, maar het overgrote deel van de ouders vindt dat onzin.
Als ik na school thuiskom, ga ik meestal eerst een half uur gamen om te ontspannen, daarna doe ik een uurtje schoolwerk.
Aan de posters op mijn kamer kun je zien wat mijn favoriete sporten zijn. Ik houd van voetbal en schaatsen. Daarnaast kijk ik graag naar Formule 1.
In een van mijn kasten bewaar ik mijn strandvondsten, denk aan diverse soorten schelpen.
minute
second
Opdracht
Vul een signaalwoord in dat past bij het verband dat achter de zin staat. Kies uit: eerst – en – hoewel – ook (nog) – ten slotte – vervolgens – zoals.
Birney houdt van spannende sporten, ...... duiken en autoracen. (toelichtend)
...... lees je hoe je je nieuwe mobiel activeert, ...... doe je hem aan via het keuzemenu, ...... download je de apps die je wilt gebruiken. (chronologisch)
Mijn broertje lust graag kipgerechten ...... pasta’s; hij houdt ...... van stamppotten, zoals hutspot. (opsommend)
Op een eiland wonen kan heel fijn en rustig zijn, ...... je dat ook een geïsoleerd gevoel kan geven. (tegenstellend)
minute
second
Opdracht
Vul een signaalwoord in dat past bij het verband dat achter de zin staat. Kies uit: eerst – en – hoewel – ook (nog) – ten slotte – vervolgens – zoals.
Birney houdt van spannende sporten, zoals duiken en autoracen. (toelichtend)
Eerst lees je hoe je je nieuwe mobiel activeert, vervolgens doe je hem aan via het keuzemenu, ten slotte download je de apps die je wilt gebruiken. (chronologisch)
Mijn broertje lust graag kipgerechten en pasta’s; hij houdt ook (nog) van stamppotten, zoals hutspot. (opsommend)
Op een eiland wonen kan heel fijn en rustig zijn, hoewel je dat ook een geïsoleerd gevoel kan geven. (tegenstellend)
minute
second
Oefenen?
Ga naar Nieuw Nederlands online.
Oefen met 'trainen' of de oefentoetsen.
Maak extra opdrachten bij elke paragraaf:
§3: opdr. 7A, 8A, 9A
§4: opdr. 10A, 11A, 12A
Tip: print de teksten.
In de les oefenen we ook nog met opdrachten.