Les 6 Lever bouw en functie

• Biologie
• MBO
• Studiejaar 2,3

Klinische Chemie

Les 6  lever (bouw en functie)

Planning

• Leverfuncties
• Bouw van de lever
• Bilirubine
• Bilirubine metabolisme
• Leverinsufficiëntie
• Hepatitis
• HBV
• Levercirrose

Lesdoelen

Na deze les:

• kun je 4 functies noemen van de lever
• kun je uitleggen hoe de lever is opgebouwd
• kan je uitleggen wat bilirubine is
• kun je de entero-hepatische kringloop weergeven
• kan je uitleggen wat er misgaat bij een leverinsufficiëntie
• kun je enkele leverziekten benoemen
• weet je wat een icterie en cholestase is. 

De lever 

• Koolhydraatstofwisseling

        *  glucosesyntheses (gluconeogenese)

        *  glycogeensynthese (opslag van glucose)

• eiwitstofwisseling 

        * synthese van plasma-eiwitten als albumine en stollingsfactoren 

• Vetstofwisseling

        * synthese van vetzuren, cholesterol en gal 

        * afbraak van vetten

• Ontgiften

       * ontgiften van toxische stoffen zoals alcohol, medicijnen

       * oplosbaar maken van afvalstoffen zoals de conjugatie (koppeling) van bilirubine

       * omzetting van ammoniak in ureum 

• overige opslag

      * vitamines (A, D, E, K en B12)

      

      * mineralen (o.a. Fe en Cu)

De lever 

Bloedaanvoer via poortader en 

slagader

Per minuut wordt 1.5 L bloed verwerkt.

Leverlobjes bestaan uit leverparenchym-

cellen en bloedvaten/galgangen. 

In het leverparenchym vinden alle synthese- en

afbraakprocessen plaats. De galgangen zorgen, dat

alle galzouten naar de galblaas lopen en daar 

opgeslagen worden.                             

                                                                                                                  blauw =  ader

                                                                                                                  rood = slagader

                                                                                                                  groen = galgang

Bilirubine 

Bilirubine is een afbraakproduct van hemoglobine.

Bij een normaal persoon zit er nauwelijk ongeconjugeerd bilirubine in het plasma. 

Bij pasgeborenen werkt de lever nog niet goed. Bilirubine hoopt zich dan op in het bloed (de baby ziet geel). Een pasgeborene kan een kernicterus (hersenbeschadiging als gevolg van toegenomen hoeveelheid bilirubine in het bloed). 

Bilirubine is lichtgevoelig. De baby word daarom onder een UV-lamp of voor het raam gezet, zodat het ontleedt in minder schadelijke producten. 

Bij extreme hyperbilirubinemie moet een wisseltransfusie toegepast worden. Het bloed van de baby wordt dan vervangen voor donorbloed.  

Opdracht

Lees paragraaf 4.3 entero-hepatische kringloop 

Maak een blokschema waarin je het billirubine metabolisme uitlegt. Geef evt. toelichting. 

Zet de volgende woorden in of bij een blok: hemoglobine, billirubine, geconjugeerd billirubine, urobilinogeen, lever, poortader, galblaas, dunne darm, nieren. 

Bilirubine metabolisme 

Erytrocyten worden afgebroken in de milt. Hierbij komt 

hemoglobine vrij. Dit wordt gesplitst --> eiwitdeel (globine) + haemgroep

De haemgroep wordt omgezet in bilirubine en gebonden 

aan albumine en naar de lever vervoert. 

Bilirubine is slecht oplosbaar in water en kan niet via de gal en nieren 

worden uitgescheiden. Daarom wordt bilirubine geconjugeerd. Dan is

bilirubine wél oplosbaar in water. 

Via de gal komt geconjugeerd bilirubine in de darm terecht en wordt door

bacteriën omgezet in urobilinogeen.  

Urobilinogeen wordt deels weer opgenomen in het bloed en via de nieren 

uitgescheiden of komt via de lever in het gal terecht (enterohepatische 

kringloop) en verlaat het lichaam via de ontlasting. 

Wat is geen functie van de lever?

1. Eiwitsynthese
2. Maken van verteringsenzymen
3. Ontgiften
4. Vetstofwisseling

Waar of niet waar?
Bilirubine is slecht oplosbaar in water.

1. Waar
2. Niet waar

Welke 3 galzouten ken je?

Hoe wordt de bilirubinekringloop ook wel genoemd?

Wat kan het betekenen als er veel niet geconjugeerd bilirubine in het bloed aanwezig is?

Waar moet op gelet worden bij bloedbuisjes waarvan het bilirubine gemeten moet worden?

Leverinsufficiëntie 

Door een slecht werkende lever (leverinsufficiëntie) kunnen er veranderingen optreden in de leverfuncties:

• Omzetten en verwijderen van toxische stoffen: gaat minder goed waardoor o.a. ammoniak in het bloed toeneemt. 

• Synthese van eiwitten: albumine en stollingsfactoren worden te weinig aangemaakt (met name factor II, V en fibrinogeen).  Voor snelle veranderingen in het ziekteproces kan beter gekeken worden naar de stollingsfactoren (APTT en PT), omdat albumine lang in het bloed aanwezig blijft. 

• Afvoer van gal: Als de galwegen niet goed functioneren door bijv. verstopping, kan galstuwing (cholestase) ontstaan. Galstoffen komen dan in het bloed terecht. Een indicator is een toename van geconjugeerd bilirubine in het bloed. 

Hepatitis 

Hepatitis is een verzamelnaam voor leverontstekingen. De bekendste varianten zijn

Hep A, B en C. Jullie zijn tegen Hep. B ingeënt op school en wellicht voor een verre vakantie ook voor Hep. A. Tegenwoordig zit de Hep. B vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma voor kinderen. 

Symptomen voor hepatitis zijn: vermoeidheid, geelzucht (icterie), verlies van eetlust en buikklachten. 

Meest voorkomende oorzaak is viraal. Naast het HAV, HBV en HCV kan dat ook een meer voorkomend virus als Epstein Barr virus (EBV veroorzaakt de ziekte van Pfeiffer) zijn of CMV (cytomegalovirus)    

HBV

Bij HBV (ook bij HAV en HCV ontstaat fixe leverschade),

Door leverschade minder vermogen om bilirubine te 

conjugeren.

Bij ernstige ontsteking zal opzwelling van de cellen de galweg blokkeren. 

Dit geeft galstuwing tot gevolg, waardoor de patiënt wat gelig gaat zien. 

Bij de meerderheid gaat de HBV infectie over in 3-6 maanden. Bij een klein aantal patiënten gaat het over in chronische vorm. Dit kan leiden tot cirrose en leverkanker. 

Levercirrose 

Bij levercirrose ontstaaat door onherstelbare beschadiging fibrose (soort littekenweefsel) in de lever.  

Een groot deel ontwikkelt leverkanker. 

De omvang van de levercelschade is wisselend doordat steeds meer weefsel beschadigd raakt. Door de levercelschade kunnen de galgen dichtgedrukt worden en kan billirubine niet meer goed afgevoerd worden.   

Ook is de leverfunctie sterk verminderd waardoor opbouw en afbraak van stoffen niet meer goed lukt.  

Wat is de juiste naam voor geelzucht?

1. cholestase
2. icterie
3. cirrose
4. hepatitis

Leg uit waarom mensen met hepatitis soms wat gelig kijken.

Waar is de naam hepatitis een verzamelnaam voor?

Wat is de juiste naam voor galstuwing?

1. cholestase
2. icterie
3. cirrose
4. HBV

Waardoor neemt de stollingstijd van het bloed toe bij levercirrose?

Vragen?