Verhalen analyseren voor 4 mavo
Verhalen analyseren voor 4 mavo
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je de belangrijkste onderdelen van een verhaal herkennen en analyseren, zoals:
tijd,
ruimte,
perspectief,
personages,
spanning,
genre,
beoordelingswoorden.
Wat is verteltijd?
De tijd waarin het verhaal zich afspeelt
De historische periode van het verhaal
De tijd die nodig is om het verhaal te lezen of vertellen
De volgorde van gebeurtenissen
Tijd: verteltijd, vertelde tijd & historische tijd
- Verteltijd: de leestijd, bijvoorbeeld 307 bladzijdes - Vertelde tijd: periode waarin het verhaal zich afspeelt (bijvoorbeeld een paar maanden) - Historische tijd: het jaartal of tijdsperiode in de geschiedenis (zoals het jaar 1212)
Wat is vertelde tijd?
Het aantal bladzijden
De periode waarover het verhaal zich uitstrekt
De tijd die een personage beleeft
De tijd waarin de schrijver leefde
Tijdsmanipulatie: sprong, versnelling, vertraging
- Tijdsprong: periode overslaan (bijv. door een tijdmachine) - Versnelling: lange periode in korte tijd samenvatten - Vertraging: gebeurtenissen langzaam en met veel details beschrijven Dit houdt het verhaal afwisselend en spannend.
Ruimte: plaats, sfeer en omgeving
De ruimte bepaalt de sfeer van een verhaal. Voorbeeld: een groep jongeren in een donkere, claustrofobische escape room vol raadsels en geheime kamers. De omgeving beïnvloedt hoe personages zich voelen en gedragen.
Vertelperspectief: wie vertelt het verhaal?
Het perspectief bepaalt hoeveel je weet en hoe je de gebeurtenissen beleeft.
Soorten perspectieven
- Ik-vertelsituatie: alles door ‘ik’ - Personale: via hij/zij-persoon - Alwetende verteller: de verteller weet alles - Meervoudig: meerdere personages vertellen het verhaal
Waarom belangrijk?
Personages: karakter, type en ontwikkeling
- Hoofdpersonen/karakters veranderen vaak tijdens het verhaal - Bijfiguren/types blijven meestal hetzelfde - Speaking name: naam met betekenis - Identificatie: je kan je inleven in personages door hun emoties, dromen of uiterlijk
Spanning in verhalen
Soorten spanning
Manieren om spanning te maken
- Geheimen/onzekerheden (open plekken) - Vertraging (uitstellen van antwoorden) - Dreigende situaties, cliffhangers, onverwachte wendingen - Informatievoorsprong (de lezer weet méér dan het personage)
- Actiespanning: fysieke gebeurtenissen - Psychologische spanning: angst en gevoelens - Globale vs. lokale spanning: spanning door het hele boek, of in één scène
Genres en beoordelingswoorden
Genre = soort verhaal, zoals thriller, roman, fantasy of young adult. Beoordelingswoorden gebruik je om te zeggen wat je vindt, bijvoorbeeld: spannend, saai, verrassend, ingewikkeld.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.