Marktpositie en concurrentiepositie
Marktpositie en concurrentiepositie
Open met een herkenbaar beeld van een markt om het begrip 'markt' concreet te maken. Houd de introductie kort; de les is maximaal 20 minuten.
Welke woorden passen volgens jou bij een markt?
Gebruik dit als voorkennis-activatie na het lesdoel. Verwachte woorden: klanten, vraag, aanbod, producten, doelgroep, concurrenten, behoefte, kopen, verkopen. Vergelijk daarna met de definitie op de volgende slides.
Wat is een markt?
Een markt is een groep potentiële kopers met een gemeenschappelijke behoefte.
Ze zijn bereid en in staat om goederen of diensten te ruilen voor waarde.
Gebruik de exacte definitie uit de opdracht, maar houd de dia kort. Je kunt mondeling toelichten dat 'waarde' vaak geld is, maar ook breder kan worden gezien als wat iemand ervoor over heeft.
Voorbeelden van markten
smartphones
auto's in Nederland
luiers voor baby's
luxeproducten
Elke markt heeft een eigen doelgroep, behoefte en concurrenten.
Benadruk dat een markt niet alleen een fysieke plek is. Het gaat om vraag en aanbod rond een behoefte.
Wat is marktpositie?
De marktpositie is de plaats die een bedrijf inneemt in de markt.
Je beschrijft eerst de markt.
Daarna bepaal je waar jouw bedrijf daarin staat.
Verwijs kort naar hoofdstuk 1.10 zoals gevraagd. Laat leerlingen het begrip koppelen aan 'plaats in de markt', niet aan fysieke locatie.
Waardoor ontstaat marktpositie?
Je marktpositie wordt bepaald door:
marktomstandigheden
doelgroep
concurrentie
Deze drie samen bepalen met wie je vergelijkt.
Leg uit dat dezelfde organisatie in een andere markt ook een andere marktpositie kan hebben.
Voorbeeld: markt voor personenauto's
2025, Nederland:
388.024 nieuwe auto's
ruim 9 miljoen auto's in gebruik
2.124.429 gebruikte auto's verkocht
Bron: BOVAG, RAI Vereniging, Searchlab
Gebruik alleen deze opgegeven cijfers. Leg uit dat de automarkt uit segmenten bestaat en dat nieuw, gebruikt en wagenpark samen laten zien hoe breed de markt is.
Segmenten maken vergelijken logisch
Voorbeelden per segment:
Toyota Aygo X: klein
Skoda Elroq: veel verkocht in 2025
Ferrari: luxe sportwagens
Je vergelijkt bedrijven binnen hetzelfde segment.
Vermijd oude of uit productie genomen modellen. De kern is dat je markt eerst goed afbakent voordat je concurrenten kiest.
Ferrari heeft andere concurrenten
Ferrari richt zich op luxe sportwagens.
De doelgroep zoekt snelheid, merkbeleving en hoge exclusiviteit.
Een gezinsauto is daarom geen relevante concurrent.
Benadruk de redenering: zelfde productsoort, zelfde doelgroep, vergelijkbare behoefte. Dat is de basis voor relevante concurrentie.
Welke concurrent past het best bij Ferrari?
Tesla
Lamborghini
Dacia
Renault Scenic
Antwoord: Lamborghini. Redenering: zelfde segment, vergelijkbare doelgroep en behoefte. De andere merken zitten niet in hetzelfde segment luxe sportwagens.
Vul de kernwoorden in
De marktpositie is de plaats van een bedrijf in de markt. Die positie wordt bepaald door doelgroep, marktomstandigheden en concurrentie. Bij vergelijken kijk je eerst naar het juiste segment.
Antwoordmodel: marktpositie, doelgroep, concurrentie, segment. Laat leerlingen uitleggen waarom segmenteren nodig is voordat je concurrenten kiest.
Wat is marktaandeel?
Het marktaandeel is jouw deel van de totale markt.
Formule:
marktaandeel = bedrijf ÷ totale markt × 100
Noem erbij dat 'bedrijf' hier omzet of aantal verkochte producten kan zijn. Dat verschil wordt later belangrijk bij kwantitatieve marktpositie.
Supermarkten: wie staat sterk?
Nederland, 2025:
Albert Heijn 38,2% (+0,5)
Jumbo 19,9% (−0,4)
Aldi 5,9% (+0,6)
Bron: NielsenIQ via RetailDetail
Antwoordmodel: grootste = Albert Heijn. Meeste groei = Aldi (+0,6 procentpunt). Verlies = Jumbo (−0,4 procentpunt).
Voorbeeld berekening: smartphones
Q1 2026 wereldwijd:
Samsung verkocht 65,4 miljoen van 298,5 miljoen smartphones.
65,4 ÷ 298,5 × 100 ≈ 22%
Bron: Omdia
Laat stap voor stap zien hoe de formule werkt. Antwoordmodel: 21,9%, afgerond 22%.
Vul de berekening aan
Het marktaandeel is jouw deel van de totale markt. Bij smartphones bereken je: 65,4 ÷ 298,5 × 100. Dat is afgerond 22%. Verschillen tussen bronnen komen door een andere meetmethode.
Antwoordmodel: marktaandeel, 65,4, 22%, meetmethode. Bespreek dat Omdia en Counterpoint daardoor verschillende uitkomsten kunnen geven.
Kwantitatieve marktpositie
Je kunt marktaandeel meten op basis van:
euro's
stuks
Dat noem je de kwantitatieve marktpositie.
Laat leerlingen het verschil tussen omzet en aantallen scherp zien. Een merk kan veel omzet hebben zonder de meeste stuks te verkopen.
Wat zegt het verschil?
stuks lager dan euro's → merk is relatief duurder
stuks hoger dan euro's → merk is relatief goedkoper
Je vergelijkt dus prijsniveau met het marktgemiddelde.
Dit is een kernregel voor interpretatie. Gebruik straks TREK als concreet bewijs.
Mountainbikes 2025
TREK
omzet: 39,6 miljoen
stuks: 16.800
Totaal markt
omzet: 108,9 miljoen
stuks: 60.500
Fictief voorbeeld
Noem expliciet dat dit fictieve cijfers zijn. Je hoeft niet de hele tabel op de slide te zetten; focus op de cijfers die nodig zijn voor de berekening van TREK.
TREK in euro's en stuks
Marktaandeel TREK in euro's:
39,6 ÷ 108,9 × 100 ≈ 36,4%
Marktaandeel TREK in stuks:
16.800 ÷ 60.500 × 100 ≈ 27,8%
Antwoordmodel: a = 36,4%. b = 27,8%. Rond af op één decimaal.
Conclusie over de prijs van TREK
Het aandeel in stuks is lager dan in euro's.
Dus: een TREK-mountainbike is relatief duurder dan het gemiddelde van de concurrenten.
Antwoordmodel bij vraag c: duurder. Laat leerlingen de regel uit de vorige slide hardop koppelen aan deze uitkomst.
Vul de uitkomst van TREK in
Bij TREK is het marktaandeel in euro's ongeveer 36,4%. In stuks is dat ongeveer 27,8%. Omdat stuks lager is dan euro's, is TREK relatief duurder dan het marktgemiddelde.
Antwoordmodel: euro's, stuks, duurder. Dit sluit direct aan op de kernregel van de kwantitatieve marktpositie.
Wat zegt dit verschil over de prijs van TREK?
Relatief goedkoper
Relatief duurder
Precies gemiddeld
Niet te bepalen
Antwoord: relatief duurder. Het aandeel in stuks is lager dan het aandeel in euro's.
Kwalitatieve marktpositie
Bij de kwalitatieve marktpositie kijk je naar de mening van klanten.
Die laat je vaak zien in een positioneringsmatrix.
Maak duidelijk dat dit geen harde verkoopcijfers zijn, maar beeldvorming of beoordeling door afnemers.
Voorbeeld van een positioneringsmatrix
Assen kunnen zijn:
innovatief ↔ niet innovatief
hoge prijs ↔ lage prijs
Een matrix laat zien hoe merken worden gezien.
Gebruik smartphones als herkenbaar voorbeeld. Benadruk dat dit een globale inschatting is en geen exacte meting.
Voorbeeld met smartphone-merken
Apple: innovatief en duur
Samsung: breed en sterk midden/hoog
Xiaomi: lagere prijs
Fairphone: ander profiel door duurzame keuze
Houd het voorzichtig: dit is een globale positionering, geen onderzoeksuitkomst. De bedoeling is leren lezen, niet absolute waarheid claimen.
Opdracht
Maak opdracht 1.15 op pagina 46 in je boek.
Schrijf deze uit op papier met je eigen pen ;-)
Deze slide bereidt het plaatsen in de matrix voor. Kwaliteit komt uit fictief marktonderzoek naar duurzaamheid, onderdelen, onderhoud en service.
Welk merk staat ongeveer rechtsboven in de matrix?
Rest
Bianchi
Cube
Giant
Antwoord: Cube. Cube heeft een hoge prijs (€2.500) en hoge kwaliteit (5). TREK zou ook hoog en rechts staan, maar Cube het duidelijkst rechtsboven.
Waarop vergelijk je concurrenten?
Je vergelijkt op:
prijs
kwaliteit
assortiment
locatie
service
bekendheid
Introduceer hiermee de criteria van de concurrentiematrix. Laat zien dat concurrentiepositie breder is dan alleen prijs.
Concurrentiematrix fietsenwinkels
Leg uit dat ++ bij prijs een hoge prijs betekent. Focus hier op Korven, omdat leerlingen daaruit een verbeterpunt moeten afleiden.
Hoe ziet de klant Korven?
Korven is:
de duurste aanbieder
niet de beste kwaliteit
klein in assortiment
zwak in locatie
sterk in service
gemiddeld in bekendheid
Antwoordmodel: zo kan de klantpositie van Korven worden samengevat. Het is belangrijk dat leerlingen conclusies trekken uit meerdere criteria tegelijk.
Van analyse naar verbeterpunt
Mogelijke verbeterpunten voor Korven:
assortiment uitbreiden
betere locatie zoeken
meer reclame maken voor de goede service
Zo versterk je je marktpositie.
Antwoordmodel: alle drie zijn verdedigbare verbeterpunten. Koppel terug aan missie en visie: past de huidige positie bij wat het bedrijf wil zijn?
Wat zou jij bij Korven als eerste verbeteren?
Assortiment
Locatie
Reclame
Prijs
This item has no instructions
Vul de begrippen in
De concurrentiepositie vergelijkt een bedrijf met andere bedrijven voor dezelfde doelgroep. Dat doe je met een concurrentiematrix. Daarmee kun je een verbeterpunt kiezen en zo beter positioneren.
Antwoordmodel: concurrentiepositie, concurrentiematrix, verbeterpunt, positioneren. Koppel dit aan Korven: analyse leidt tot actie.
Maak opdracht 1.15 en
lever deze in It's Learning in... ;-)
This item has no instructions