Het alfabet: klinkers en medeklinkers

• New lesson editor
• Nederlands
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Leerroute 5

Het alfabet en de letters

Dit ga je leren

Ik kan de letters van het alfabet herkennen en ik kan uitleggen wat klinkers en medeklinkers zijn.

Het alfabet

Het alfabet heeft 26 letters.

We gebruiken deze letters om woorden te maken.

Elke letter heeft een vaste plek in het alfabet.

Noem eventueel het alfabet hardop in de klas. Leg uit dat leerlingen veel woorden al kennen, maar nu leren hoe letters in groepen horen.

De letters op volgorde

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M

N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z

Wijs erop dat het alfabet altijd in dezelfde volgorde staat. Dat helpt bij opzoeken, spellen en sorteren.

Klinkers in woorden

In elk woord hoor je vaak een klinker.

Voorbeelden:

• kat

• boek

• zon

• vis

Bij 'boek' kun je benoemen dat je samen een klinkerklank hoort. Houd de focus op herkennen van de klinker in het woord.

Voorbeelden van klinkers

Losse klinkers zijn:

• a

• e

• i

• o

• u

Laat eventueel leerlingen de vijf klinkers nazeggen. Niet als activiteit op de slide benoemen; mondeling kan dat wel.

Wat zijn medeklinkers?

Medeklinkers zijn alle andere letters van het alfabet.

Een medeklinker is dus geen klinker.

Voorbeelden:

b, k, m, s, t

Benadruk het onderscheid: eerst leer je de kleine groep klinkers, daarna is de rest medeklinker.

Medeklinkers in woorden

Je ziet medeklinkers vaak vóór of na een klinker.

Voorbeelden:

• kat

• zon

• boek

• vis

Wijs in elk woord kort de klinker én de medeklinkers aan, zodat het verschil zichtbaar wordt.

Klinker of medeklinker?

Je kunt een letter in twee groepen zetten:

• klinker: a, e, i, o, u

• medeklinker: alle andere letters

Zo kun je letters makkelijker herkennen.

Dit is de samenvattende onderscheid-slide. Laat zien dat de indeling helpt bij lezen en spellen.

In een woord werken ze samen

Woorden hebben vaak klinkers en medeklinkers samen.

Voorbeelden:

• k + a + t

• z + o + n

• b + o + m

Samen vormen de letters een woord.

Verbind de twee subtopics weer met het grotere doel: woorden lezen en schrijven.

Woorden uit elkaar halen

Voorbeeld: maan

• m = medeklinker

• aa = klinkerklank

• n = medeklinker

Zo zie je hoe een woord is opgebouwd.

Hoewel 'aa' uit twee letters bestaat, kun je hier vooral laten zien dat klinkers samen een klank kunnen maken. Houd het kort.

Belangrijke woorden

alfabet - alle letters samen in een vaste volgorde

letter - een teken dat je gebruikt om woorden te schrijven

klinker - een letter zoals a, e, i, o, u

medeklinker - een letter die geen klinker is

woord - letters samen met een betekenis