2 vwo - P2

2 vwo - P2

Learning objective

1 / 345
next
Slide 1: Slide
New lesson editorAardrijkskundeMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

This lesson contains 345 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

2 vwo - P2

Learning objective

This item has no instructions

Startklaar



Op je plek zitten

Tas op de grond

Werkboek open

Meteen aan de slag!



'Wie oefent, overleeft'.

Een aardbeving kun je niet voorspellen, en een toets ook maar gedeeltelijk: je weet namelijk niet precies welke vragen op de toets komen.


Beantwoord in je schrift de vraag:

Wat is de overeenkomst tussen de Japanse rampenoefening en het oefenen met oefenvragen?


4

minute

00

second

This item has no instructions

Vandaag

  • Volgende week = cijfer bekend toetsweek

  • Start P2 = H2

This item has no instructions

2 vwo - periode 2 (H2)

This item has no instructions

Les 1

This item has no instructions

2.1 De vorming van de Alpen


This item has no instructions

Aan de slag!

1. Maak - Startopdracht. Opdracht 1 en 2 (blz 40. WB)

2. Klaar? Doornemen H2.1



6

minute

00

second

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Hoe zat het ook alweer?

sedimentgesteenten

endogene krachten

endogene krachten

This item has no instructions

Aardplaten

De Alpen = plooiingsgebergte

This item has no instructions

Platentektoniek 

This item has no instructions

Gebergtevorming B95 door endogene kracht

This item has no instructions

Afbraak van gebergten door exogene kracht 

B114 en B115

This item has no instructions

Onder druk en hoge temperatuur kan kalksteen in

metamorfe gesteente veranderen = marmer.

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

De Jura in Zwitserland: een voorbeeld van een oud gebergte.

Even dieper op ingaan..

This item has no instructions

In de atlas

This item has no instructions

Het ontstaan van de Alpen,

een prachtig: Plooiingsgebergte

This item has no instructions

Maar, wat is er dan gebeurd?

This item has no instructions

This item has no instructions

Hoe kan het dan dat die platen bewegen?

This item has no instructions

Platentektoniek

This item has no instructions

Waarom beweegt de aarde?

This item has no instructions

Door platentektoniek...

Bergen

Vulkanen

Aardbevingen

This item has no instructions

Verschil exogene en endogene krachten

Verwering

Erosie

Platentektoniek, aardbevingen

Het veranderen van de aarde van... 

binnenuit

buitenaf

This item has no instructions

Ontstaan Alpen

Welke type gesteentes vind je in de Alpen? Hoe kan dat?


This item has no instructions

Ontstaan Alpen

De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!


This item has no instructions

Sedimentgesteente

Deze kalksteen is gevormd toen er nog een zee was, maar kan nu bovenop een berg gevonden worden

This item has no instructions


Deze les:

1. Waar liggen de Alpen?

2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?

3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?

4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?



This item has no instructions

Alpen

De Alpen lopen door Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Slovenie en Italie.

This item has no instructions

Waar liggen de Alpen?

This item has no instructions


Deze les:

1. Waar liggen de Alpen?

2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?

3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?

4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?



This item has no instructions

Ontstaan Alpen

De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!


This item has no instructions

Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen noem je: Erosie en verwering

This item has no instructions

Erosie = Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door een BEWEGING

Erosie door water:

Zeewater of rivierwater


This item has no instructions

Voor erosie

Na erosie

This item has no instructions

Erosie

door rivier

This item has no instructions

riviererosie: horizontale erosie

Verticale erosie

This item has no instructions

Erosie door wind

This item has no instructions

Erosie

door rivier (en wind)

This item has no instructions

Erosie en verwering

Wat was het verschil?






Verwering                                                     Erosie

This item has no instructions

Verschil erosie en verwering

Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door:

EROSIE:

altijd een verplaatsing / beweging

door bijvoorbeeld:

 wind, ijs/gletsjer, rivier

VERWERING:

altijd op 1 plek, geen beweging

This item has no instructions

Verwering = Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van het weer en plantengroei. Op één plek.


This item has no instructions

Chemische verwering

Chemische verwering

This item has no instructions

Chemische verwering in de stad

Chemische verwering in de bergen

This item has no instructions

Biologische verwering

This item has no instructions

(Mechanische) verwering

This item has no instructions

Mechanische verwering

This item has no instructions

Verwering


Mechanische verwering


Chemische verwering


Biologische verwering

This item has no instructions

weinig reliëf

veel reliëf

This item has no instructions

Oud/jong gebergte?

Oud/jong gebergte?

Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?

This item has no instructions

Jong gebergte

Oud gebergte

Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?

This item has no instructions

Vroeger

Nu

This item has no instructions

Hooggebergte

This item has no instructions

Hooggebergte

Middelgebergte / 

Heuvelland 

This item has no instructions

30 miljoen jaar geleden: De Afrikaanse plaat duwt de sedimentgessteenten naar Europa en zo werden de Alpen tegen Europa aangeduwd. De Afrikaanse plaat schoof er zelf als laatste overheen.

This item has no instructions

Laagland

Heuvelland

Middelgebergte

Hooggebergte

This item has no instructions

Oud gebergte

Ardennen

Veel lager

Flauwe hellingen

Afgeronde toppen

Veel erosie/verwering


Jong gebergte

Alpen

Hoog

Steile hellingen

Spitse bergtoppen

Diepe dalen
Weinig erosie/verwering


This item has no instructions

Verschil exogene en endogene krachten

Verwering

Erosie

Platentektoniek, aardbevingen

This item has no instructions

Exogene krachten
Verwering

  • mechanische verwering

  • chemische verwering


Erosie

  • water

  • wind

  • ijs

Endogene krachten

  • Platentectoniek

  • Aardbevingen

  • Vulkanisme

  • Gebergtevorming

This item has no instructions

Het ontstaan van de Alpen

  • 100 miljoen jaar geleden:  

  • tropische zee, vorming van dikke lagen dode dieren en planten = sediment gesteenten

  • sediment: zand, klei, veen

  • sedimentgesteente: door hoge druk aan elkaar gekit.

  • zand --> zandsteen, klei --> kleisteen (schalie), kalksteen

  • kenmerken: laagjes en fossielen.

This item has no instructions

Wat zie je?

This item has no instructions

Wat is de verbinding?

This item has no instructions

Ontstaan van de Alpen

This item has no instructions

80 miljoen jaar geleden 

Afrikaanse plaat beweegt naar het noorden en duwt de sediment gesteenten in de tropische zee voor zich uit. De zeebodem kreukelde, plooide en brak.


This item has no instructions

Quizje!
herhalen/nabespreken

This item has no instructions

Log alvast in
bij LessonUp

This item has no instructions

In maximaal twee woorden. Wat is er op deze foto gebeurt?

This item has no instructions

Convergent

Divergent

Transform

This item has no instructions



Jong gebergte

Oud gebergte

Hoge spitse toppen

Diepe dalen

Afgesleten toppen

Begroeiing

This item has no instructions

Wat is een plooiingsgebergte?

A

Gebergte dat is ontstaan door buiging van de aardkorst

B

Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst

C


D


This item has no instructions

Wat zijn endogene krachten?

A

Krachten van uit het heelal

B

Krachten van buiten de aardkorst

C

Krachten van binnenuit de aarde

D

Krachten van planten

This item has no instructions

Wat ontstaat er als er twee continentale platen tegen elkaar botsen?

A

Er ontstaat een vulkaan

B

Er ontstaan bergen en vulkanen

C

Er ontstaat plooiingsgebergte, maar geen vulkanen

D

Er ontstaan plooiings-gebergte en schildvulkanen

This item has no instructions

Gaat het om een exogene of een endogene kracht?

Aardbeving: 


Weer: 


Verwering: 


Vulkaan

uitbarsting: 

Erosie:







Endogene

Endogene

Exogene

Exogene

Exogene

This item has no instructions



erosie

verwering

This item has no instructions

erosie

verwering

This item has no instructions



This item has no instructions




verwering en erosie

erosie en sedimentatie

sedimentatie

This item has no instructions

Gezamenlijk bordaantekening maken

Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt! 

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)

1. Maak §1 (H2). Opdr. 2 t/m 6

2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H2)



20

minute

00

second

This item has no instructions

2 vwo - periode 2 (H2)

This item has no instructions

Les 1

This item has no instructions

2.1 De vorming van de Alpen


This item has no instructions

Log alvast in
bij LessonUp

This item has no instructions

In maximaal twee woorden. Wat is er op deze foto gebeurt?

This item has no instructions

This item has no instructions

Hoe zat het ook alweer?

sedimentgesteenten

endogene krachten

endogene krachten

This item has no instructions

Aardplaten

De Alpen = plooiingsgebergte

This item has no instructions

Platentektoniek 

This item has no instructions

Gebergtevorming B97 B110 door endogene kracht

This item has no instructions

Afbraak van gebergten door exogene kracht 

B115 en B116

This item has no instructions

Onder druk en hoge temperatuur kan kalksteen in

metamorfe gesteente veranderen = marmer.

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

De Jura in Zwitserland: een voorbeeld van een oud gebergte.

Even dieper op ingaan..

This item has no instructions

In de atlas

This item has no instructions

Het ontstaan van de Alpen,

een prachtig: Plooiingsgebergte

This item has no instructions

Maar, wat is er dan gebeurd?

This item has no instructions

This item has no instructions

Hoe kan het dan dat die platen bewegen?

This item has no instructions

Platentektoniek

This item has no instructions

Waarom beweegt de aarde?

This item has no instructions

Door platentektoniek...

Bergen

Vulkanen

Aardbevingen

This item has no instructions

Verschil exogene en endogene krachten

Verwering

Erosie

Platentektoniek, aardbevingen

Het veranderen van de aarde van... 

binnenuit

buitenaf

This item has no instructions

Ontstaan Alpen

Welke type gesteentes vind je in de Alpen? Hoe kan dat?


This item has no instructions

Ontstaan Alpen

De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!


This item has no instructions

Sedimentgesteente

Deze kalksteen is gevormd toen er nog een zee was, maar kan nu bovenop een berg gevonden worden

This item has no instructions


Deze les:

1. Waar liggen de Alpen?

2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?

3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?

4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?



This item has no instructions

Alpen

De Alpen lopen door Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Slovenie en Italie.

This item has no instructions

Waar liggen de Alpen?

This item has no instructions


Deze les:

1. Waar liggen de Alpen?

2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?

3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?

4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?



This item has no instructions

Ontstaan Alpen

De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!


This item has no instructions

Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen noem je: Erosie en verwering

This item has no instructions

Erosie = Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door een BEWEGING

Erosie door water:

Zeewater of rivierwater


This item has no instructions

Voor erosie

Na erosie

This item has no instructions

Erosie

door rivier

This item has no instructions

riviererosie: horizontale erosie

Verticale erosie

This item has no instructions

Erosie door wind

This item has no instructions

Erosie

door rivier (en wind)

This item has no instructions

Erosie en verwering

Wat was het verschil?






Verwering                                                     Erosie

This item has no instructions

Verschil erosie en verwering

Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door:

EROSIE:

altijd een verplaatsing / beweging

door bijvoorbeeld:

 wind, ijs/gletsjer, rivier

VERWERING:

altijd op 1 plek, geen beweging

This item has no instructions

Verwering = Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van het weer en plantengroei. Op één plek.


This item has no instructions

Chemische verwering

Chemische verwering

This item has no instructions

Chemische verwering in de stad

Chemische verwering in de bergen

This item has no instructions

Biologische verwering

This item has no instructions

(Mechanische) verwering

This item has no instructions

Mechanische verwering

This item has no instructions

Verwering


Mechanische verwering


Chemische verwering


Biologische verwering

This item has no instructions

weinig reliëf

veel reliëf

This item has no instructions

Oud/jong gebergte?

Oud/jong gebergte?

Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?

This item has no instructions

Jong gebergte

Oud gebergte

Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?

This item has no instructions

Vroeger

Nu

This item has no instructions

Hooggebergte

This item has no instructions

Hooggebergte

Middelgebergte / 

Heuvelland 

This item has no instructions

Laagland

Heuvelland

Middelgebergte

Hooggebergte

This item has no instructions

Oud gebergte

Ardennen

Veel lager

Flauwe hellingen

Afgeronde toppen

Veel erosie/verwering


Jong gebergte

Alpen

Hoog

Steile hellingen

Spitse bergtoppen

Diepe dalen
Weinig erosie/verwering


This item has no instructions

Verschil exogene en endogene krachten

Verwering

Erosie

Platentektoniek, aardbevingen

This item has no instructions

Exogene krachten
Verwering

  • mechanische verwering

  • chemische verwering


Erosie

  • water

  • wind

  • ijs

Endogene krachten

  • Platentectoniek

  • Aardbevingen

  • Vulkanisme

  • Gebergtevorming

This item has no instructions

Het ontstaan van de Alpen

  • 100 miljoen jaar geleden:  

  • tropische zee, vorming van dikke lagen dode dieren en planten = sediment gesteenten

  • sediment: zand, klei, veen

  • sedimentgesteente: door hoge druk aan elkaar gekit.

  • zand --> zandsteen, klei --> kleisteen (schalie), kalksteen

  • kenmerken: laagjes en fossielen.

This item has no instructions

Wat zie je?

This item has no instructions

Wat is de verbinding?

This item has no instructions

Ontstaan van de Alpen

This item has no instructions

This item has no instructions

80 miljoen jaar geleden 

Afrikaanse plaat beweegt naar het noorden en duwt de sediment gesteenten in de tropische zee voor zich uit. De zeebodem kreukelde, plooide en brak.


This item has no instructions

30 miljoen jaar geleden: De Afrikaanse plaat duwt de sedimentgessteenten naar Europa en zo werden de Alpen tegen Europa aangeduwd. De Afrikaanse plaat schoof er zelf als laatste overheen.

This item has no instructions

Quizje!
herhalen/nabespreken

This item has no instructions

Convergent

Divergent

Transform

This item has no instructions



Jong gebergte

Oud gebergte

Hoge spitse toppen

Diepe dalen

Afgesleten toppen

Begroeiing

This item has no instructions

Wat is een plooiingsgebergte?

A

Gebergte dat is ontstaan door buiging van de aardkorst

B

Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst

C


D


This item has no instructions

Wat zijn endogene krachten?

A

Krachten van uit het heelal

B

Krachten van buiten de aardkorst

C

Krachten van binnenuit de aarde

D

Krachten van planten

This item has no instructions

Wat ontstaat er als er twee continentale platen tegen elkaar botsen?

A

Er ontstaat een vulkaan

B

Er ontstaan bergen en vulkanen

C

Er ontstaat plooiingsgebergte, maar geen vulkanen

D

Er ontstaan plooiings-gebergte en schildvulkanen

This item has no instructions

Gaat het om een exogene of een endogene kracht?

Aardbeving: 


Weer: 


Verwering: 


Vulkaan

uitbarsting: 

Erosie:







Endogene

Endogene

Exogene

Exogene

Exogene

This item has no instructions



erosie

verwering

This item has no instructions

erosie

verwering

This item has no instructions



This item has no instructions




verwering en erosie

erosie en sedimentatie

sedimentatie

This item has no instructions

Gezamenlijk bordaantekening maken

Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt! 

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)

1. Maak §1 (H2). Opdr. 2,3,5,8,11

2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H3)



20

minute

00

second

This item has no instructions

Les 2

This item has no instructions

Startklaar



Op je plek zitten

Tas op de grond

Werkboek open voor HW controle!

Meteen aan de slag!



Welk begrippen uit H2.1 'De vorming van de Alpen' zijn hier van toepassing?



4

minute

00

second

This item has no instructions

Vandaag

  • H2.1 herhalen + uitleg H2.2

  • Toets bespreken (= tweede deel van de les)

This item has no instructions

Vorige les


Bekijk je bordaantekeningen ook!

This item has no instructions

This item has no instructions

Kijkvragen:


Wat zijn endogene krachten?

Wat zijn exoxene krachten?

Welke twee soorten verwering bestaan er?

Waar kom je verwering door temperatuurverschillen vooral tegen?

Wat is chemische verwering?

Hoe ontstaat chemische verwering?





This item has no instructions

Afbraak van gebergten

Exogene kracht

This item has no instructions

Hoe ontstaat dit verschil?

  • Ontstaan van gebergte = endogene kracht

  • Erosie en verwering = exogene kracht

  • Oude gebergten leiden aan erosie en verwering

This item has no instructions

Verwering

Verwering 

Het uiteenvallen van gesteenten onder invloed van weer en plantengroei.



This item has no instructions

Mechanische verwering

Vorstverwering

  • water in spleten bevriest en zet uit


Verwering door temperatuursverschillen

  • steen is overdag heet en zet uit, snachts koud en krimpt


Biologische verwering

  • wortels persen zich in spleten en drukken stenen uit elkaar

This item has no instructions

This item has no instructions

Chemische verwering

Def.: Verwering waarbij de samenstelling van het gesteente verandert

  • Reactie van zuurstof en water met gesteente

  • Door zure regen wordt dit versterkt

  • Op deze manier worden grotten gevormd


Karstgebieden Def.: Gebied waar kalksteen is opgelost
                                      (chemische verwering door zuur water)

This item has no instructions

This item has no instructions

Afbraak van gebergten


This item has no instructions

This item has no instructions

Alpiene fase


  • Jonge gebergten zijn 'pas' tientallen miljoenen jaren geleden ontstaan

This item has no instructions

Huiswerk bespreken: 

§1 (H2) opdr 2 - 6


This item has no instructions

2.2 Rivieren van ijs


The animation above shows a sequence of false-color images from Landsat 5 and 7 (wavelength bands 5-4-3) of Baltoro Glacier flowing in the Karakoram range from 1991 to 2002. The moving ice appears in shades of gray and blue; the brighter blues on the surrounding landscape are changing snow and ice cover. The image below is an example of the flow velocity maps that Dehecq, Gardner, and colleagues can derive from such imagery.

This item has no instructions

Aan het eind van de les weet je:

Hoe een gletsjer bijdraagt aan de opbouw en afbraak van het landschap.

Uit welke onderdelen een gletsjer bestaat.

Waarom sommige gletsjers smelten en andere niet.

Wanneer er ijstijden zijn geweest.


This item has no instructions

Rivieren van ijs

This item has no instructions

De IJstijd

This item has no instructions

IJstijd 

Glaciaal ❄️

Koude periode. Temperatuur daalde met zo'n 5 graden.


Interglaciaal ☀️

Warme periode.


This item has no instructions

IJstijd: tijdens & na

IJstijd (glaciaal): een heel koude periode voor de wereld.


Veel gletsjers in de Alpen. Deze vormden het landschap door erosie.


Nu: gletsjers zijn weg, maar de vorm van het landschap blijft over.

This item has no instructions

Gletjser

Rivier van ijs die langzaam naar beneden beweegt. (40-50 cm per jaar.

Het hele jaar valt er sneeuw.

This item has no instructions

Gletsjer

Sneeuw komt op de grond;


Sneeuw verandert in firn


IJsmassa beweegt.


This item has no instructions

Gletsjers

Een dik pak ijs dat is ontstaan uit bevroren lagen oude sneeuw.


Gletsjers liggen in de dalen (niet op de steile toppen) van een berg.


This item has no instructions

This item has no instructions

Erosie en sedimentatie

Een gletsjer neemt door erosie aan alle kanten veel puin mee.


Een berg puin die door een gletsjer ontstaat, heet een morene.



This item has no instructions

De onderdelen van een gletsjer

This item has no instructions

Wat is firn?

korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw


Firnbekken is een plek waar de Firn zich ophoopt

This item has no instructions

Wat is een grondmorene?

Sediment dat achterblijft als de gletsjer smelt


Zijmorene ligt aan de zijkant van de ijstong

Eindmorene ligt aan het uiteinde van de gletsjer

Middenmorene Ligt op een plek waar twee gletsjertongen samenkomen.

This item has no instructions

Erosie en sedimentatie

Waarom ziet een gletsjer er grijs uit?

This item has no instructions

Morenes

Berg puin meegevoerd door de gletsjer.

Er zijn 3 soorten morenes:

- Zijmorenes

- Grondmorenes

- Eindmorenes


Morenes in ijs zorgen voor erosie van het landschap. 

Als het ijs smelt blijven de stenen achter in het landschap: sedimentatie

This item has no instructions

This item has no instructions

Eindmorenes

Materiaal dat een gletsjer voor zich uit heeft geschoven

This item has no instructions

U-dal

This item has no instructions

V-dal

U-dal

This item has no instructions

Kenmerken u-dal

Vlakke bodem

Steile bergwanden

Breed dal

This item has no instructions

Een gletsjer vormt een U-dal

Steile wanden

Vlakke bodem

This item has no instructions

Een V-dal (door een rivier)

Een U-dal (door een gletsjer)

This item has no instructions

Verder met bordaantekeningstencils

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: Fluisteren mag

1. Maak §2 (H2). Opdr. 1,2,4,5,6,7,8,9

2. Klaar? Maken samenvatting §2 (H3)



10

minute

00

second

This item has no instructions

Toets bespreken

Leren van de toets:

Heb je...

- Geleerd met bronnen uit het boek?

- Aandacht gegeven aan de vraag: wat wil de vraag nu eigenlijk van je weten/testen?

- De W-vragen gebruikt? Wat?-Waar-Waarom Juist Daar? 

This item has no instructions

Toets bespreken


Heb je een vraag n.a.v. toetsbespreking? 

Noteer je vraag op het blaadje, dan kijk ik nogmaals naar de vraag. 

This item has no instructions

Les 3

This item has no instructions

Startklaar



Op je plek zitten

Tas op de grond

Werkboek open voor HW controle!

Meteen aan de slag!



Welk begrippen uit H2.2 'Rivieren van IJs' zijn hier van toepassing?



4

minute

00

second

This item has no instructions

Vandaag

  • H2.1 herhalen + uitleg H2.2

  • Toets bespreken (= tweede deel van de les)

This item has no instructions

Startopdracht

1

minute

00

second

Voor- en achterkant!

This item has no instructions

Huiswerk bespreken: 

§2 (H2) opdr 1,2,4,5,6,7,8,9


This item has no instructions

Aan de slag: Fluisteren mag

1. Maak §1 (H1). Opdr. 8,9,10,11

2. Klaar? Maken samenvatting §2 (H2)



10

minute

00

second

This item has no instructions

This item has no instructions

Nog meer oefenen

This item has no instructions

Aardrijkskunde 

Doe mee: pak je laptop/tablet
Lessonup.io

This item has no instructions

Endogene krachten

Exogene krachten

Verwering

Erosie

Opbouwen

Afbreken

Oud gebergte

Sedimentatie

Vulkanen

Plooiings-gebergte

Jong gebergte

Van binnenuit

Van buitenaf

This item has no instructions

Welk begrip past bij de letter A op de tekening?

A

verweringsmateriaal

B

slenk

C

sedimentgesteente

D

horst

This item has no instructions

Wat voor berg zie je op de foto?

A

Jong gebergte

B

oude gebergte

C


D


This item has no instructions

Jong gebergte

Oude gebergten



Hoog

Lager

Flauwe hellingen

Stijle hellingen

Spitse bergtoppen

Afgeronde bergtoppen

Diepe dalen

This item has no instructions

In de Alpen vindt er verwering plaats. Wat is verwering?

A

Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van weer en plantengroei.

B

Het uitschuren van hard gesteente door verweringsmateriaal.

C

Het uitschuren van hard gesteente door water, ijs of wind.

D

Het afschuren van hard gesteente door water, ijs of wind

This item has no instructions

Wat is erosie?

A

De schurende werking van water ijs en wind

B

Het afzetten van sediment

C

het bewegen van een gletsjer

D


This item has no instructions

Wat is een morene?

A

Een hoop sneeuw

B

Het puin in en op de gletsjer.

C

Het stuk van een gletsjer waar je veilig kan lopen.

D

Een vierkante kubus.

This item has no instructions

Wat voor morene zie je op de foto?

A

Zijmorene

B

Eindmorene

C

Grondmorene

D


This item has no instructions








Firnbekken 

Middenmorene

Grote gletsjer

Grondmorene

Gletsjerrivier 

Zijmorene

This item has no instructions

De Alpen zijn een plooiingsgebergte. Het ontstaan van een plooiingsgebergte gebeurd door een ...

A

endogene kracht

B

exogene kracht

C


D


This item has no instructions

Wat is een plooiingsgebergte?

A

Gebergte dat is ontstaan door botsing van twee aardplaten

B

Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst

C


D


This item has no instructions

Aan de slag:

1. Maak §1 (H2). Opdr. 8,9,10,11

2. Klaar? Maken schematische samenvatting §2 (H2)



10

minute

00

second

This item has no instructions

Geografisch tekenen

  • Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont.  Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'

  • Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.

This item has no instructions

This item has no instructions

2.3 Het stroomgebied van de Rijn


This item has no instructions

Openingsfoto

Wat zie je?

Waar komt dit voor?

Waarom komt dit hier voor?

Is dit gewenst?

Komt dit overal zo voor? 

Beschrijving van de openingsfoto



De Rijn bij de Duitse stad Boppard.

mooie meander


verschillende rivieren (B90)

This item has no instructions

Stroomgebied van de Rijn!

This item has no instructions

Het grotere plaatje

This item has no instructions

De Rijn

This item has no instructions

Het stroomgebied

van de Rijn


Stroomgebied /

Waterscheiding

This item has no instructions

This item has no instructions

Lengteprofiel rivier

This item has no instructions

Bovenloop

This item has no instructions

Middenloop

This item has no instructions

Meanderende rivier

This item has no instructions

Benedenloop

This item has no instructions

This item has no instructions

Ontstaan van een hoefijzermeer

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)

1. Maak §3 (H2). Opdr. 1,3,5,9,11.

2. Klaar? Maken samenvatting §3 (H2)



15

minute

00

second

This item has no instructions

Les 4

This item has no instructions

Les 4


This item has no instructions

Huiswerk bespreken: 

§2 (H2) opdr 1,2,4,6,8,10


This item has no instructions

Aardrijkskunde 

Doe mee: pak je laptop/tablet
Lessonup.io

This item has no instructions

Wat is erosie?

A

De schurende werking van water ijs en wind

B

Het afzetten van sediment

C

het bewegen van een gletsjer

D


This item has no instructions

Wat is een morene?

A

Een hoop sneeuw

B

Het puin in en op de gletsjer.

C

Het stuk van een gletsjer waar je veilig kan lopen.

D

Een vierkante kubus.

This item has no instructions

Wat voor morene zie je op de foto?

A

Zijmorene

B

Eindmorene

C

Grondmorene

D


This item has no instructions








Firnbekken 

Middenmorene

Grote gletsjer

Grondmorene

Gletsjerrivier 

Zijmorene

This item has no instructions

De Alpen zijn een plooiingsgebergte. Het ontstaan van een plooiingsgebergte gebeurd door een ...

A

endogene kracht

B

exogene kracht

C


D


This item has no instructions

Wat is een plooiingsgebergte?

A

Gebergte dat is ontstaan door botsing van twee aardplaten

B

Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst

C


D


This item has no instructions

Geografisch tekenen

  • Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont.  Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'

  • Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.

This item has no instructions

This item has no instructions

2.3 Het stroomgebied van de Rijn


This item has no instructions

Openingsfoto

Wat zie je?

Waar komt dit voor?

Waarom komt dit hier voor?

Is dit gewenst?

Komt dit overal zo voor? 

Beschrijving van de openingsfoto



De Rijn bij de Duitse stad Boppard.

mooie meander


verschillende rivieren (B120)

This item has no instructions

Stroomgebied van de Rijn!

This item has no instructions

Het grotere plaatje

This item has no instructions

De Rijn

This item has no instructions

Het stroomgebied

van de Rijn


Stroomgebied /

Waterscheiding

This item has no instructions

This item has no instructions

Lengteprofiel rivier

This item has no instructions

Bovenloop

This item has no instructions

Middenloop

This item has no instructions

Meanderende rivier (B90)

This item has no instructions

Benedenloop

This item has no instructions

This item has no instructions

Ontstaan van een hoefijzermeer

This item has no instructions

Verder met bordaantekeningstencils

Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)

1. Maak §3 (H2). Opdr. 1,3,5,9,11.

2. Klaar? Maken samenvatting §3 (H2)



15

minute

00

second

This item has no instructions

Les 4


This item has no instructions

Startklaar



Op je plek zitten

Tas op de grond

Werkboek open voor HW controle!

Meteen aan de slag!



Vul de begrippen: middenloop, benedenloop, bovenloop, bron/oorsprong, delta, meanderen in op de juiste plek in de tekening.


5

minute

00

second

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Vandaag

  • H2.1 herhalen + uitleg H2.2

  • Toets bespreken (= tweede deel van de les)

This item has no instructions

Startopdracht: tweetallen

1

minute

00

second

Kennisvragen

This item has no instructions

Begrippenkennis  

Zet op je antwoordblad de nummers 1 t/m 10 onder elkaar.


Begrippen komen uit hoofdstuk H2.1-H2.2

This item has no instructions

1. Begrip?

Deze rivier wordt gevoerd door regen- en of grondwater

This item has no instructions

2. Begrip?

Rivier die smeltwater van een gletsjer afvoert

This item has no instructions

3. Begrip?

Grens tussen twee stroomgebieden

This item has no instructions

4. Begrip?

Kracht die aardkorst van buitenaf verandert

This item has no instructions

5. Begrip?

Het eerste deel van de rivier, dichtbij de bron

This item has no instructions

6. Begrip?

Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt

This item has no instructions

7. Begrip?

Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen

This item has no instructions

8. Begrip?

Natuurlijke bocht in een rivier

This item has no instructions

9. Begrip?

Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw

This item has no instructions

10. Begrip?

Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst

This item has no instructions

Bespreken begrippen

This item has no instructions

1. Begrip?

Deze rivier wordt gevoerd door regen- en of grondwater


  • regenrivier

This item has no instructions

2. Begrip?

Rivier die smeltwater van een gletsjer afvoert


  • Gletsjerrivier

This item has no instructions

3. Begrip?

Grens tussen twee stroomgebieden


  • Waterscheiding

This item has no instructions

4. Begrip?

Kracht die aardkorst van buitenaf verandert


  • Exogene kracht

This item has no instructions

5. Begrip?

Het eerste deel van de rivier, dichtbij de bron


  • Bovenloop

This item has no instructions

6. Begrip?

Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt


  • Grondmorene

This item has no instructions

7. Begrip?

Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen


  • Glaciaal

This item has no instructions

8. Begrip?

Natuurlijke bocht in een rivier


  • Meander

This item has no instructions

9. Begrip?

Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw


  • Firn

This item has no instructions

10. Begrip?

Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst


  • Plooiingsgebergte

This item has no instructions

Even aanscherpen Basisboeknummers

= ook onderdeel van de toetstof!

This item has no instructions

This item has no instructions

  De gesteentekringloop

-

This item has no instructions

This item has no instructions

We gaan vandaag kijken naar het levensverhaal
van meneer Steen. 

This item has no instructions

Meneer Steen werd zo’n 500 miljoen jaar geleden geboren bij deze vulkaan:


This item has no instructions

Nadat Meneer Steen is afgekoeld, noemen we hem een stollingsgesteente.




This item has no instructions

Hier zie je meneer Steen tussen zijn familie:


Meneer Steen vindt het wel best rustig onderdeel van deze berg uit te maken… 


This item has no instructions

Maar helaas, de zon, neerslag en ijs gooien roet in het eten….!  


  • Meneer Steen valt door al al deze krachten uiteen…

  • = verwering

This item has no instructions

  • In de rivier zorgt hij voor erosie: hij schuurt hard gesteente af/uit.

  • Uiteindelijk wordt het materiaal afgezet in de oceaan → sedimentatie 


De stukjes meneer Steen komen in een rivier terecht.


This item has no instructions

Er vindt veel sedimentatie plaats in de oceaan..


  • Het afgezette materiaal wordt samengeperst en er ontstaat een nieuw gesteente, namelijk een sedimentgesteente. 


This item has no instructions

De sedimentatie blijft doorgaan en er komen steeds meer zware lagen gesteente boven meneer Steen te liggen…


  • meneer Steen komt dichter bij het warme magma te liggen. 


This item has no instructions

Meneer Steen heeft het heet. Het grote gewicht boven meneer Steen zorgt ook voor een zware druk op hem. 


  • Hierdoor gaat hij veranderen en ontstaat er een metamorf gesteente.

This item has no instructions

De gesteentelaag waarin meneer Steen komt in een subductie-zone terrecht:


  • Op een diepte van zo’n 100 km begint meneer Steen te smelten. 


  • Na verloop van tijd begint zijn leven opnieuw… 


  • Dit verhaal van meneer Steen is een voorbeeld van de gesteentekringloop.

This item has no instructions

Gesteentekringloop

This item has no instructions

Schema leren!

This item has no instructions

Huiswerk bespreken: 

§3 (H2) opdr 1,3


This item has no instructions

Geografisch tekenen

  • Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont.  Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'

  • Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.

This item has no instructions

This item has no instructions

2.3 Het stroomgebied van de Rijn


This item has no instructions

This item has no instructions

De Rijn als hoofdrivier

  • De Rijn is een van de langste rivieren van Europa

  • De rivier loopt van Zwitserland naar de Noordzee

  • Onderweg ontvangt de Rijn water uit veel zijrivieren

  • Zo ontstaat een groot stroomgebied

Houd de route eenvoudig en duidelijk: bron in Zwitserland, monding in de Noordzee. Geen extra details toevoegen die niet in de bron staan.

Wat is een stroomgebied?

stroomgebied

  • zijrivieren en beekjes -> hoofdrivier

  • Samen stroomstelsel.

  • waterscheiding

Leg uit dat dit een geografisch systeem is: veel kleine waterlopen zijn verbonden met één grotere rivier.

Soorten rivieren

  • Gletsjerrivier

  • Regenrivier

  • Gemengde rivier:

  • De Rijn is een gemengde rivier

Dit onderscheid helpt later om te begrijpen waarom de Rijn veel water kan afvoeren uit verschillende gebieden.

Van de bergen naar de laagvlakte

Bij Basel stroomt de Rijn de Boven-Rijnse Laagvlakte binnen.


Vanaf daar verandert het landschap: de rivier stroomt rustiger en het dal wordt breder.

Maak hier de overgang duidelijk: andere ligging in het landschap zorgt voor ander riviergedrag.

De mens past de rivier aan

Vanaf Basel is de Rijn goed bevaarbaar. De mens heeft daarbij geholpen door de hoofdgeul uit te graven tot een breed kanaal.


Zo werd de rivier beter geschikt voor scheepvaart.

Blijf bij het geografische effect: aanpassing van de rivier voor gebruik door de mens.

Ontstaan van de laagvlakte

  • De Boven-Rijnse Laagvlakte ontstond miljoenen jaren geleden toen een deel van de aardkorst naar beneden zakte.

  • Zo ontstonden hogere blokken (horsten) en lagere blokken (slenken).

Noem horsten en slenken als landschapsvormen. Niet uitwerken naar platentektoniek buiten wat de bron aangeeft.

Een brede rivier in een breed dal

  • In de laagvlakte stroomt de Rijn langzamer

  • De rivier snijdt zich minder diep in het landschap in

  • Daardoor is het dal breed

  • De Rijn maakt hier ruime bochten

  • meanders

Leg het verband tussen stroomsnelheid en vorm van het dal expliciet uit.

Erosie en sedimentatie in bochten

  • snelle stroming in buitenbocht → erosie

  • langzame stroming in binnenbocht → sedimentatie


  • Daardoor wordt de bocht steeds groter en schuift de rivier langzaam op in het landschap.

Gebruik de pijlnotatie hier bewust, omdat de causale keten zelf de kern van de slide is.

This item has no instructions

Hoefijzermeer

  • Twee buitenbochten dicht bij elkaar

  • Doorbraak

  • Hoefijzermeer

Laat leerlingen zien dat een rivier haar loop kan veranderen zonder dat de hele rivier verplaatst.

Afzettingen in het dal

Het dal van de Boven-Rijnse Laagvlakte is gevuld met afzettingen van grind, zand en vooral klei.


Bij overstromingen stroomt het water langzaam en kunnen deze sedimenten bezinken.

Koppel afzettingen aan overstromingen: rustig water laat materiaal vallen.

Verder met bordaantekeningstencils

Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!

This item has no instructions

zelf oefenen

This item has no instructions

Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)

1. Maak §3 (H2). Opdr. 1 - 5.

2. Klaar? Leren voor het SO van volgende week



15

minute

00

second

This item has no instructions