2 vwo - P2
Learning objective
2 vwo - P2
Learning objective
This item has no instructions
Startklaar
Op je plek zitten
Tas op de grond
Werkboek open
Meteen aan de slag!
'Wie oefent, overleeft'.
Een aardbeving kun je niet voorspellen, en een toets ook maar gedeeltelijk: je weet namelijk niet precies welke vragen op de toets komen.
Beantwoord in je schrift de vraag:
Wat is de overeenkomst tussen de Japanse rampenoefening en het oefenen met oefenvragen?
minute
second
This item has no instructions
Vandaag
Volgende week = cijfer bekend toetsweek
Start P2 = H2
This item has no instructions
2 vwo - periode 2 (H2)
This item has no instructions
Les 1
This item has no instructions
2.1 De vorming van de Alpen
This item has no instructions
Aan de slag!
1. Maak - Startopdracht. Opdracht 1 en 2 (blz 40. WB)
2. Klaar? Doornemen H2.1
minute
second
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Hoe zat het ook alweer?
sedimentgesteenten
endogene krachten
endogene krachten
This item has no instructions
Aardplaten
De Alpen = plooiingsgebergte
This item has no instructions
Platentektoniek
This item has no instructions
Gebergtevorming B95 door endogene kracht
This item has no instructions
Afbraak van gebergten door exogene kracht
B114 en B115
This item has no instructions
Onder druk en hoge temperatuur kan kalksteen in
metamorfe gesteente veranderen = marmer.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
De Jura in Zwitserland: een voorbeeld van een oud gebergte.
Even dieper op ingaan..
This item has no instructions
In de atlas
This item has no instructions
Het ontstaan van de Alpen,
een prachtig: Plooiingsgebergte
This item has no instructions
Maar, wat is er dan gebeurd?
This item has no instructions
This item has no instructions
Hoe kan het dan dat die platen bewegen?
This item has no instructions
Platentektoniek
This item has no instructions
Waarom beweegt de aarde?
This item has no instructions
Door platentektoniek...
Bergen
Vulkanen
Aardbevingen
This item has no instructions
Verschil exogene en endogene krachten
Verwering
Erosie
Platentektoniek, aardbevingen
Het veranderen van de aarde van...
binnenuit
buitenaf
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
Welke type gesteentes vind je in de Alpen? Hoe kan dat?
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!
This item has no instructions
Sedimentgesteente
Deze kalksteen is gevormd toen er nog een zee was, maar kan nu bovenop een berg gevonden worden
This item has no instructions
Deze les:
1. Waar liggen de Alpen?
2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?
3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?
4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?
This item has no instructions
Alpen
De Alpen lopen door Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Slovenie en Italie.
This item has no instructions
Waar liggen de Alpen?
This item has no instructions
Deze les:
1. Waar liggen de Alpen?
2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?
3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?
4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!
This item has no instructions
Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen noem je: Erosie en verwering
This item has no instructions
Erosie = Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door een BEWEGING
Erosie door water:
Zeewater of rivierwater
This item has no instructions
Voor erosie
Na erosie
This item has no instructions
Erosie
door rivier
This item has no instructions
riviererosie: horizontale erosie
Verticale erosie
This item has no instructions
Erosie door wind
This item has no instructions
Erosie
door rivier (en wind)
This item has no instructions
Erosie en verwering
Wat was het verschil?
Verwering Erosie
This item has no instructions
Verschil erosie en verwering
Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door:
EROSIE:
altijd een verplaatsing / beweging
door bijvoorbeeld:
wind, ijs/gletsjer, rivier
VERWERING:
altijd op 1 plek, geen beweging
This item has no instructions
Verwering = Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van het weer en plantengroei. Op één plek.
This item has no instructions
Chemische verwering
Chemische verwering
This item has no instructions
Chemische verwering in de stad
Chemische verwering in de bergen
This item has no instructions
Biologische verwering
This item has no instructions
(Mechanische) verwering
This item has no instructions
Mechanische verwering
This item has no instructions
Verwering
Mechanische verwering
Chemische verwering
Biologische verwering
This item has no instructions
weinig reliëf
veel reliëf
This item has no instructions
Oud/jong gebergte?
Oud/jong gebergte?
Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?
This item has no instructions
Jong gebergte
Oud gebergte
Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?
This item has no instructions
Vroeger
Nu
This item has no instructions
Hooggebergte
This item has no instructions
Hooggebergte
Middelgebergte /
Heuvelland
This item has no instructions
30 miljoen jaar geleden: De Afrikaanse plaat duwt de sedimentgessteenten naar Europa en zo werden de Alpen tegen Europa aangeduwd. De Afrikaanse plaat schoof er zelf als laatste overheen.
This item has no instructions
Laagland
Heuvelland
Middelgebergte
Hooggebergte
This item has no instructions
Oud gebergte
Ardennen
Veel lager
Flauwe hellingen
Afgeronde toppen
Veel erosie/verwering
Jong gebergte
Alpen
Hoog
Steile hellingen
Spitse bergtoppen
Diepe dalen
Weinig erosie/verwering
This item has no instructions
Verschil exogene en endogene krachten
Verwering
Erosie
Platentektoniek, aardbevingen
This item has no instructions
Exogene krachten
Verwering
mechanische verwering
chemische verwering
Erosie
water
wind
ijs
Endogene krachten
Platentectoniek
Aardbevingen
Vulkanisme
Gebergtevorming
This item has no instructions
Het ontstaan van de Alpen
100 miljoen jaar geleden:
tropische zee, vorming van dikke lagen dode dieren en planten = sediment gesteenten
sediment: zand, klei, veen
sedimentgesteente: door hoge druk aan elkaar gekit.
zand --> zandsteen, klei --> kleisteen (schalie), kalksteen
kenmerken: laagjes en fossielen.
This item has no instructions
Wat zie je?
This item has no instructions
Wat is de verbinding?
This item has no instructions
Ontstaan van de Alpen
This item has no instructions
80 miljoen jaar geleden
Afrikaanse plaat beweegt naar het noorden en duwt de sediment gesteenten in de tropische zee voor zich uit. De zeebodem kreukelde, plooide en brak.
This item has no instructions
Quizje!
herhalen/nabespreken
This item has no instructions
Log alvast in
bij LessonUp
This item has no instructions
In maximaal twee woorden. Wat is er op deze foto gebeurt?
This item has no instructions
Convergent
Divergent
Transform
This item has no instructions
Jong gebergte
Oud gebergte
Hoge spitse toppen
Diepe dalen
Afgesleten toppen
Begroeiing
This item has no instructions
Wat is een plooiingsgebergte?
Gebergte dat is ontstaan door buiging van de aardkorst
Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst
This item has no instructions
Wat zijn endogene krachten?
Krachten van uit het heelal
Krachten van buiten de aardkorst
Krachten van binnenuit de aarde
Krachten van planten
This item has no instructions
Wat ontstaat er als er twee continentale platen tegen elkaar botsen?
Er ontstaat een vulkaan
Er ontstaan bergen en vulkanen
Er ontstaat plooiingsgebergte, maar geen vulkanen
Er ontstaan plooiings-gebergte en schildvulkanen
This item has no instructions
Gaat het om een exogene of een endogene kracht?
Aardbeving:
Weer:
Verwering:
Vulkaan
uitbarsting:
Erosie:
Endogene
Endogene
Exogene
Exogene
Exogene
This item has no instructions
erosie
verwering
This item has no instructions
erosie
verwering
This item has no instructions
This item has no instructions
verwering en erosie
erosie en sedimentatie
sedimentatie
This item has no instructions
Gezamenlijk bordaantekening maken
Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt!
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §1 (H2). Opdr. 2 t/m 6
2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H2)
minute
second
This item has no instructions
2 vwo - periode 2 (H2)
This item has no instructions
Les 1
This item has no instructions
2.1 De vorming van de Alpen
This item has no instructions
Log alvast in
bij LessonUp
This item has no instructions
In maximaal twee woorden. Wat is er op deze foto gebeurt?
This item has no instructions
This item has no instructions
Hoe zat het ook alweer?
sedimentgesteenten
endogene krachten
endogene krachten
This item has no instructions
Aardplaten
De Alpen = plooiingsgebergte
This item has no instructions
Platentektoniek
This item has no instructions
Gebergtevorming B97 B110 door endogene kracht
This item has no instructions
Afbraak van gebergten door exogene kracht
B115 en B116
This item has no instructions
Onder druk en hoge temperatuur kan kalksteen in
metamorfe gesteente veranderen = marmer.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
De Jura in Zwitserland: een voorbeeld van een oud gebergte.
Even dieper op ingaan..
This item has no instructions
In de atlas
This item has no instructions
Het ontstaan van de Alpen,
een prachtig: Plooiingsgebergte
This item has no instructions
Maar, wat is er dan gebeurd?
This item has no instructions
This item has no instructions
Hoe kan het dan dat die platen bewegen?
This item has no instructions
Platentektoniek
This item has no instructions
Waarom beweegt de aarde?
This item has no instructions
Door platentektoniek...
Bergen
Vulkanen
Aardbevingen
This item has no instructions
Verschil exogene en endogene krachten
Verwering
Erosie
Platentektoniek, aardbevingen
Het veranderen van de aarde van...
binnenuit
buitenaf
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
Welke type gesteentes vind je in de Alpen? Hoe kan dat?
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!
This item has no instructions
Sedimentgesteente
Deze kalksteen is gevormd toen er nog een zee was, maar kan nu bovenop een berg gevonden worden
This item has no instructions
Deze les:
1. Waar liggen de Alpen?
2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?
3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?
4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?
This item has no instructions
Alpen
De Alpen lopen door Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Slovenie en Italie.
This item has no instructions
Waar liggen de Alpen?
This item has no instructions
Deze les:
1. Waar liggen de Alpen?
2. Hoe zijn de Alpen ontstaan?
3. Hoe slijten bergen/gesteentes af?
4. Hoe zie je of een berg jong of oud is?
This item has no instructions
Ontstaan Alpen
De grond in de Alpen was dus ooit een zeebodem!
This item has no instructions
Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen noem je: Erosie en verwering
This item has no instructions
Erosie = Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door een BEWEGING
Erosie door water:
Zeewater of rivierwater
This item has no instructions
Voor erosie
Na erosie
This item has no instructions
Erosie
door rivier
This item has no instructions
riviererosie: horizontale erosie
Verticale erosie
This item has no instructions
Erosie door wind
This item has no instructions
Erosie
door rivier (en wind)
This item has no instructions
Erosie en verwering
Wat was het verschil?
Verwering Erosie
This item has no instructions
Verschil erosie en verwering
Het afslijten van bergen/gesteentes/landschappen door:
EROSIE:
altijd een verplaatsing / beweging
door bijvoorbeeld:
wind, ijs/gletsjer, rivier
VERWERING:
altijd op 1 plek, geen beweging
This item has no instructions
Verwering = Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van het weer en plantengroei. Op één plek.
This item has no instructions
Chemische verwering
Chemische verwering
This item has no instructions
Chemische verwering in de stad
Chemische verwering in de bergen
This item has no instructions
Biologische verwering
This item has no instructions
(Mechanische) verwering
This item has no instructions
Mechanische verwering
This item has no instructions
Verwering
Mechanische verwering
Chemische verwering
Biologische verwering
This item has no instructions
weinig reliëf
veel reliëf
This item has no instructions
Oud/jong gebergte?
Oud/jong gebergte?
Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?
This item has no instructions
Jong gebergte
Oud gebergte
Hoe zie je welk gebergte jong en oud is?
This item has no instructions
Vroeger
Nu
This item has no instructions
Hooggebergte
This item has no instructions
Hooggebergte
Middelgebergte /
Heuvelland
This item has no instructions
Laagland
Heuvelland
Middelgebergte
Hooggebergte
This item has no instructions
Oud gebergte
Ardennen
Veel lager
Flauwe hellingen
Afgeronde toppen
Veel erosie/verwering
Jong gebergte
Alpen
Hoog
Steile hellingen
Spitse bergtoppen
Diepe dalen
Weinig erosie/verwering
This item has no instructions
Verschil exogene en endogene krachten
Verwering
Erosie
Platentektoniek, aardbevingen
This item has no instructions
Exogene krachten
Verwering
mechanische verwering
chemische verwering
Erosie
water
wind
ijs
Endogene krachten
Platentectoniek
Aardbevingen
Vulkanisme
Gebergtevorming
This item has no instructions
Het ontstaan van de Alpen
100 miljoen jaar geleden:
tropische zee, vorming van dikke lagen dode dieren en planten = sediment gesteenten
sediment: zand, klei, veen
sedimentgesteente: door hoge druk aan elkaar gekit.
zand --> zandsteen, klei --> kleisteen (schalie), kalksteen
kenmerken: laagjes en fossielen.
This item has no instructions
Wat zie je?
This item has no instructions
Wat is de verbinding?
This item has no instructions
Ontstaan van de Alpen
This item has no instructions
This item has no instructions
80 miljoen jaar geleden
Afrikaanse plaat beweegt naar het noorden en duwt de sediment gesteenten in de tropische zee voor zich uit. De zeebodem kreukelde, plooide en brak.
This item has no instructions
30 miljoen jaar geleden: De Afrikaanse plaat duwt de sedimentgessteenten naar Europa en zo werden de Alpen tegen Europa aangeduwd. De Afrikaanse plaat schoof er zelf als laatste overheen.
This item has no instructions
Quizje!
herhalen/nabespreken
This item has no instructions
Convergent
Divergent
Transform
This item has no instructions
Jong gebergte
Oud gebergte
Hoge spitse toppen
Diepe dalen
Afgesleten toppen
Begroeiing
This item has no instructions
Wat is een plooiingsgebergte?
Gebergte dat is ontstaan door buiging van de aardkorst
Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst
This item has no instructions
Wat zijn endogene krachten?
Krachten van uit het heelal
Krachten van buiten de aardkorst
Krachten van binnenuit de aarde
Krachten van planten
This item has no instructions
Wat ontstaat er als er twee continentale platen tegen elkaar botsen?
Er ontstaat een vulkaan
Er ontstaan bergen en vulkanen
Er ontstaat plooiingsgebergte, maar geen vulkanen
Er ontstaan plooiings-gebergte en schildvulkanen
This item has no instructions
Gaat het om een exogene of een endogene kracht?
Aardbeving:
Weer:
Verwering:
Vulkaan
uitbarsting:
Erosie:
Endogene
Endogene
Exogene
Exogene
Exogene
This item has no instructions
erosie
verwering
This item has no instructions
erosie
verwering
This item has no instructions
This item has no instructions
verwering en erosie
erosie en sedimentatie
sedimentatie
This item has no instructions
Gezamenlijk bordaantekening maken
Neem deze over in je schrift zodra de volledige bordaantekening is gemaakt!
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §1 (H2). Opdr. 2,3,5,8,11
2. Klaar? Maken samenvatting §1 (H3)
minute
second
This item has no instructions
Les 2
This item has no instructions
Startklaar
Op je plek zitten
Tas op de grond
Werkboek open voor HW controle!
Meteen aan de slag!
Welk begrippen uit H2.1 'De vorming van de Alpen' zijn hier van toepassing?
minute
second
This item has no instructions
Vandaag
H2.1 herhalen + uitleg H2.2
Toets bespreken (= tweede deel van de les)
This item has no instructions
Vorige les
Bekijk je bordaantekeningen ook!
This item has no instructions
This item has no instructions
Kijkvragen:
Wat zijn endogene krachten?
Wat zijn exoxene krachten?
Welke twee soorten verwering bestaan er?
Waar kom je verwering door temperatuurverschillen vooral tegen?
Wat is chemische verwering?
Hoe ontstaat chemische verwering?
This item has no instructions
Afbraak van gebergten
Exogene kracht
This item has no instructions
Hoe ontstaat dit verschil?
Ontstaan van gebergte = endogene kracht
Erosie en verwering = exogene kracht
Oude gebergten leiden aan erosie en verwering
This item has no instructions
Verwering
Verwering
Het uiteenvallen van gesteenten onder invloed van weer en plantengroei.
This item has no instructions
Mechanische verwering
Vorstverwering
water in spleten bevriest en zet uit
Verwering door temperatuursverschillen
steen is overdag heet en zet uit, snachts koud en krimpt
Biologische verwering
wortels persen zich in spleten en drukken stenen uit elkaar
This item has no instructions
This item has no instructions
Chemische verwering
Def.: Verwering waarbij de samenstelling van het gesteente verandert
Reactie van zuurstof en water met gesteente
Door zure regen wordt dit versterkt
Op deze manier worden grotten gevormd
Karstgebieden Def.: Gebied waar kalksteen is opgelost
(chemische verwering door zuur water)
This item has no instructions
This item has no instructions
Afbraak van gebergten
This item has no instructions
This item has no instructions
Alpiene fase
Jonge gebergten zijn 'pas' tientallen miljoenen jaren geleden ontstaan
This item has no instructions
Huiswerk bespreken:
§1 (H2) opdr 2 - 6
This item has no instructions
2.2 Rivieren van ijs
The animation above shows a sequence of false-color images from Landsat 5 and 7 (wavelength bands 5-4-3) of Baltoro Glacier flowing in the Karakoram range from 1991 to 2002. The moving ice appears in shades of gray and blue; the brighter blues on the surrounding landscape are changing snow and ice cover. The image below is an example of the flow velocity maps that Dehecq, Gardner, and colleagues can derive from such imagery.
This item has no instructions
Aan het eind van de les weet je:
Hoe een gletsjer bijdraagt aan de opbouw en afbraak van het landschap.
Uit welke onderdelen een gletsjer bestaat.
Waarom sommige gletsjers smelten en andere niet.
Wanneer er ijstijden zijn geweest.
This item has no instructions
Rivieren van ijs
This item has no instructions
De IJstijd
This item has no instructions
IJstijd
Glaciaal ❄️
Koude periode. Temperatuur daalde met zo'n 5 graden.
Interglaciaal ☀️
Warme periode.
This item has no instructions
IJstijd: tijdens & na
IJstijd (glaciaal): een heel koude periode voor de wereld.
Veel gletsjers in de Alpen. Deze vormden het landschap door erosie.
Nu: gletsjers zijn weg, maar de vorm van het landschap blijft over.
This item has no instructions
Gletjser
Rivier van ijs die langzaam naar beneden beweegt. (40-50 cm per jaar.
Het hele jaar valt er sneeuw.
This item has no instructions
Gletsjer
Sneeuw komt op de grond;
Sneeuw verandert in firn
IJsmassa beweegt.
This item has no instructions
Gletsjers
Een dik pak ijs dat is ontstaan uit bevroren lagen oude sneeuw.
Gletsjers liggen in de dalen (niet op de steile toppen) van een berg.
This item has no instructions
This item has no instructions
Erosie en sedimentatie
Een gletsjer neemt door erosie aan alle kanten veel puin mee.
Een berg puin die door een gletsjer ontstaat, heet een morene.
This item has no instructions
De onderdelen van een gletsjer
This item has no instructions
Wat is firn?
korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw
Firnbekken is een plek waar de Firn zich ophoopt
This item has no instructions
Wat is een grondmorene?
Sediment dat achterblijft als de gletsjer smelt
Zijmorene ligt aan de zijkant van de ijstong
Eindmorene ligt aan het uiteinde van de gletsjer
Middenmorene Ligt op een plek waar twee gletsjertongen samenkomen.
This item has no instructions
Erosie en sedimentatie
Waarom ziet een gletsjer er grijs uit?
This item has no instructions
Morenes
Berg puin meegevoerd door de gletsjer.
Er zijn 3 soorten morenes:
- Zijmorenes
- Grondmorenes
- Eindmorenes
Morenes in ijs zorgen voor erosie van het landschap.
Als het ijs smelt blijven de stenen achter in het landschap: sedimentatie
This item has no instructions
This item has no instructions
Eindmorenes
Materiaal dat een gletsjer voor zich uit heeft geschoven
This item has no instructions
U-dal
This item has no instructions
V-dal
U-dal
This item has no instructions
Kenmerken u-dal
Vlakke bodem
Steile bergwanden
Breed dal
This item has no instructions
Een gletsjer vormt een U-dal
Steile wanden
Vlakke bodem
This item has no instructions
Een V-dal (door een rivier)
Een U-dal (door een gletsjer)
This item has no instructions
Verder met bordaantekeningstencils
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: Fluisteren mag
1. Maak §2 (H2). Opdr. 1,2,4,5,6,7,8,9
2. Klaar? Maken samenvatting §2 (H3)
minute
second
This item has no instructions
Toets bespreken
Leren van de toets:
Heb je...
- Geleerd met bronnen uit het boek?
- Aandacht gegeven aan de vraag: wat wil de vraag nu eigenlijk van je weten/testen?
- De W-vragen gebruikt? Wat?-Waar-Waarom Juist Daar?
This item has no instructions
Toets bespreken
Heb je een vraag n.a.v. toetsbespreking?
Noteer je vraag op het blaadje, dan kijk ik nogmaals naar de vraag.
This item has no instructions
Les 3
This item has no instructions
Startklaar
Op je plek zitten
Tas op de grond
Werkboek open voor HW controle!
Meteen aan de slag!
Welk begrippen uit H2.2 'Rivieren van IJs' zijn hier van toepassing?
minute
second
This item has no instructions
Vandaag
H2.1 herhalen + uitleg H2.2
Toets bespreken (= tweede deel van de les)
This item has no instructions
Startopdracht
minute
second
Voor- en achterkant!
This item has no instructions
Huiswerk bespreken:
§2 (H2) opdr 1,2,4,5,6,7,8,9
This item has no instructions
Aan de slag: Fluisteren mag
1. Maak §1 (H1). Opdr. 8,9,10,11
2. Klaar? Maken samenvatting §2 (H2)
minute
second
This item has no instructions
This item has no instructions
Nog meer oefenen
This item has no instructions
Aardrijkskunde
Doe mee: pak je laptop/tablet
Lessonup.io
This item has no instructions
Endogene krachten
Exogene krachten
Verwering
Erosie
Opbouwen
Afbreken
Oud gebergte
Sedimentatie
Vulkanen
Plooiings-gebergte
Jong gebergte
Van binnenuit
Van buitenaf
This item has no instructions
Welk begrip past bij de letter A op de tekening?
verweringsmateriaal
slenk
sedimentgesteente
horst
This item has no instructions
Wat voor berg zie je op de foto?
Jong gebergte
oude gebergte
This item has no instructions
Jong gebergte
Oude gebergten
Hoog
Lager
Flauwe hellingen
Stijle hellingen
Spitse bergtoppen
Afgeronde bergtoppen
Diepe dalen
This item has no instructions
In de Alpen vindt er verwering plaats. Wat is verwering?
Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van weer en plantengroei.
Het uitschuren van hard gesteente door verweringsmateriaal.
Het uitschuren van hard gesteente door water, ijs of wind.
Het afschuren van hard gesteente door water, ijs of wind
This item has no instructions
Wat is erosie?
De schurende werking van water ijs en wind
Het afzetten van sediment
het bewegen van een gletsjer
This item has no instructions
Wat is een morene?
Een hoop sneeuw
Het puin in en op de gletsjer.
Het stuk van een gletsjer waar je veilig kan lopen.
Een vierkante kubus.
This item has no instructions
Wat voor morene zie je op de foto?
Zijmorene
Eindmorene
Grondmorene
This item has no instructions
Firnbekken
Middenmorene
Grote gletsjer
Grondmorene
Gletsjerrivier
Zijmorene
This item has no instructions
De Alpen zijn een plooiingsgebergte. Het ontstaan van een plooiingsgebergte gebeurd door een ...
endogene kracht
exogene kracht
This item has no instructions
Wat is een plooiingsgebergte?
Gebergte dat is ontstaan door botsing van twee aardplaten
Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst
This item has no instructions
Aan de slag:
1. Maak §1 (H2). Opdr. 8,9,10,11
2. Klaar? Maken schematische samenvatting §2 (H2)
minute
second
This item has no instructions
Geografisch tekenen
Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont. Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'
Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.
This item has no instructions
This item has no instructions
2.3 Het stroomgebied van de Rijn
This item has no instructions
Openingsfoto
Wat zie je?
Waar komt dit voor?
Waarom komt dit hier voor?
Is dit gewenst?
Komt dit overal zo voor?
Beschrijving van de openingsfoto
De Rijn bij de Duitse stad Boppard.
mooie meander
verschillende rivieren (B90)
This item has no instructions
Stroomgebied van de Rijn!
This item has no instructions
Het grotere plaatje
This item has no instructions
De Rijn
This item has no instructions
Het stroomgebied
van de Rijn
Stroomgebied /
Waterscheiding
This item has no instructions
This item has no instructions
Lengteprofiel rivier
This item has no instructions
Bovenloop
This item has no instructions
Middenloop
This item has no instructions
Meanderende rivier
This item has no instructions
Benedenloop
This item has no instructions
This item has no instructions
Ontstaan van een hoefijzermeer
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §3 (H2). Opdr. 1,3,5,9,11.
2. Klaar? Maken samenvatting §3 (H2)
minute
second
This item has no instructions
Les 4
This item has no instructions
Les 4
This item has no instructions
Huiswerk bespreken:
§2 (H2) opdr 1,2,4,6,8,10
This item has no instructions
Aardrijkskunde
Doe mee: pak je laptop/tablet
Lessonup.io
This item has no instructions
Wat is erosie?
De schurende werking van water ijs en wind
Het afzetten van sediment
het bewegen van een gletsjer
This item has no instructions
Wat is een morene?
Een hoop sneeuw
Het puin in en op de gletsjer.
Het stuk van een gletsjer waar je veilig kan lopen.
Een vierkante kubus.
This item has no instructions
Wat voor morene zie je op de foto?
Zijmorene
Eindmorene
Grondmorene
This item has no instructions
Firnbekken
Middenmorene
Grote gletsjer
Grondmorene
Gletsjerrivier
Zijmorene
This item has no instructions
De Alpen zijn een plooiingsgebergte. Het ontstaan van een plooiingsgebergte gebeurd door een ...
endogene kracht
exogene kracht
This item has no instructions
Wat is een plooiingsgebergte?
Gebergte dat is ontstaan door botsing van twee aardplaten
Gebergte dat is ontstaan door plat maken van de aardkorst
This item has no instructions
Geografisch tekenen
Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont. Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'
Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.
This item has no instructions
This item has no instructions
2.3 Het stroomgebied van de Rijn
This item has no instructions
Openingsfoto
Wat zie je?
Waar komt dit voor?
Waarom komt dit hier voor?
Is dit gewenst?
Komt dit overal zo voor?
Beschrijving van de openingsfoto
De Rijn bij de Duitse stad Boppard.
mooie meander
verschillende rivieren (B120)
This item has no instructions
Stroomgebied van de Rijn!
This item has no instructions
Het grotere plaatje
This item has no instructions
De Rijn
This item has no instructions
Het stroomgebied
van de Rijn
Stroomgebied /
Waterscheiding
This item has no instructions
This item has no instructions
Lengteprofiel rivier
This item has no instructions
Bovenloop
This item has no instructions
Middenloop
This item has no instructions
Meanderende rivier (B90)
This item has no instructions
Benedenloop
This item has no instructions
This item has no instructions
Ontstaan van een hoefijzermeer
This item has no instructions
Verder met bordaantekeningstencils
Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §3 (H2). Opdr. 1,3,5,9,11.
2. Klaar? Maken samenvatting §3 (H2)
minute
second
This item has no instructions
Les 4
This item has no instructions
Startklaar
Op je plek zitten
Tas op de grond
Werkboek open voor HW controle!
Meteen aan de slag!
Vul de begrippen: middenloop, benedenloop, bovenloop, bron/oorsprong, delta, meanderen in op de juiste plek in de tekening.
minute
second
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Vandaag
H2.1 herhalen + uitleg H2.2
Toets bespreken (= tweede deel van de les)
This item has no instructions
Startopdracht: tweetallen
minute
second
Kennisvragen
This item has no instructions
Begrippenkennis
Zet op je antwoordblad de nummers 1 t/m 10 onder elkaar.
Begrippen komen uit hoofdstuk H2.1-H2.2
This item has no instructions
1. Begrip?
Deze rivier wordt gevoerd door regen- en of grondwater
This item has no instructions
2. Begrip?
Rivier die smeltwater van een gletsjer afvoert
This item has no instructions
3. Begrip?
Grens tussen twee stroomgebieden
This item has no instructions
4. Begrip?
Kracht die aardkorst van buitenaf verandert
This item has no instructions
5. Begrip?
Het eerste deel van de rivier, dichtbij de bron
This item has no instructions
6. Begrip?
Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt
This item has no instructions
7. Begrip?
Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen
This item has no instructions
8. Begrip?
Natuurlijke bocht in een rivier
This item has no instructions
9. Begrip?
Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw
This item has no instructions
10. Begrip?
Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst
This item has no instructions
Bespreken begrippen
This item has no instructions
1. Begrip?
Deze rivier wordt gevoerd door regen- en of grondwater
regenrivier
This item has no instructions
2. Begrip?
Rivier die smeltwater van een gletsjer afvoert
Gletsjerrivier
This item has no instructions
3. Begrip?
Grens tussen twee stroomgebieden
Waterscheiding
This item has no instructions
4. Begrip?
Kracht die aardkorst van buitenaf verandert
Exogene kracht
This item has no instructions
5. Begrip?
Het eerste deel van de rivier, dichtbij de bron
Bovenloop
This item has no instructions
6. Begrip?
Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt
Grondmorene
This item has no instructions
7. Begrip?
Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen
Glaciaal
This item has no instructions
8. Begrip?
Natuurlijke bocht in een rivier
Meander
This item has no instructions
9. Begrip?
Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw
Firn
This item has no instructions
10. Begrip?
Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst
Plooiingsgebergte
This item has no instructions
Even aanscherpen Basisboeknummers
= ook onderdeel van de toetstof!
This item has no instructions
This item has no instructions
De gesteentekringloop
-
This item has no instructions
This item has no instructions
We gaan vandaag kijken naar het levensverhaal
van meneer Steen.
This item has no instructions
Meneer Steen werd zo’n 500 miljoen jaar geleden geboren bij deze vulkaan:
This item has no instructions
Nadat Meneer Steen is afgekoeld, noemen we hem een stollingsgesteente.
This item has no instructions
Hier zie je meneer Steen tussen zijn familie:
Meneer Steen vindt het wel best rustig onderdeel van deze berg uit te maken…
This item has no instructions
Maar helaas, de zon, neerslag en ijs gooien roet in het eten….!
Meneer Steen valt door al al deze krachten uiteen…
= verwering
This item has no instructions
In de rivier zorgt hij voor erosie: hij schuurt hard gesteente af/uit.
Uiteindelijk wordt het materiaal afgezet in de oceaan → sedimentatie
De stukjes meneer Steen komen in een rivier terecht.
This item has no instructions
Er vindt veel sedimentatie plaats in de oceaan..
Het afgezette materiaal wordt samengeperst en er ontstaat een nieuw gesteente, namelijk een sedimentgesteente.
This item has no instructions
De sedimentatie blijft doorgaan en er komen steeds meer zware lagen gesteente boven meneer Steen te liggen…
meneer Steen komt dichter bij het warme magma te liggen.
This item has no instructions
Meneer Steen heeft het heet. Het grote gewicht boven meneer Steen zorgt ook voor een zware druk op hem.
Hierdoor gaat hij veranderen en ontstaat er een metamorf gesteente.
This item has no instructions
De gesteentelaag waarin meneer Steen komt in een subductie-zone terrecht:
Op een diepte van zo’n 100 km begint meneer Steen te smelten.
Na verloop van tijd begint zijn leven opnieuw…
Dit verhaal van meneer Steen is een voorbeeld van de gesteentekringloop.
This item has no instructions
Gesteentekringloop
This item has no instructions
Schema leren!
This item has no instructions
Huiswerk bespreken:
§3 (H2) opdr 1,3
This item has no instructions
Geografisch tekenen
Leerling 1: krijgt een foto van een natuurverschijnsel en geeft aanwijzingen wat te tekenen zonder te noemen wat er op de foto staat die de docent je toont. Voorbeeld: 'zet je pen linksonder op de bladzijde en sleep nu je pen naar....'
Leerling 2: volgt de aanwijzingen en gaat tekenen.
This item has no instructions
This item has no instructions
2.3 Het stroomgebied van de Rijn
This item has no instructions
This item has no instructions
De Rijn als hoofdrivier
De Rijn is een van de langste rivieren van Europa
De rivier loopt van Zwitserland naar de Noordzee
Onderweg ontvangt de Rijn water uit veel zijrivieren
Zo ontstaat een groot stroomgebied
Houd de route eenvoudig en duidelijk: bron in Zwitserland, monding in de Noordzee. Geen extra details toevoegen die niet in de bron staan.
Wat is een stroomgebied?
stroomgebied
zijrivieren en beekjes -> hoofdrivier
Samen stroomstelsel.
waterscheiding
Leg uit dat dit een geografisch systeem is: veel kleine waterlopen zijn verbonden met één grotere rivier.
Soorten rivieren
Gletsjerrivier
Regenrivier
Gemengde rivier:
De Rijn is een gemengde rivier
Dit onderscheid helpt later om te begrijpen waarom de Rijn veel water kan afvoeren uit verschillende gebieden.
Van de bergen naar de laagvlakte
Bij Basel stroomt de Rijn de Boven-Rijnse Laagvlakte binnen.
Vanaf daar verandert het landschap: de rivier stroomt rustiger en het dal wordt breder.
Maak hier de overgang duidelijk: andere ligging in het landschap zorgt voor ander riviergedrag.
De mens past de rivier aan
Vanaf Basel is de Rijn goed bevaarbaar. De mens heeft daarbij geholpen door de hoofdgeul uit te graven tot een breed kanaal.
Zo werd de rivier beter geschikt voor scheepvaart.
Blijf bij het geografische effect: aanpassing van de rivier voor gebruik door de mens.
Ontstaan van de laagvlakte
De Boven-Rijnse Laagvlakte ontstond miljoenen jaren geleden toen een deel van de aardkorst naar beneden zakte.
Zo ontstonden hogere blokken (horsten) en lagere blokken (slenken).
Noem horsten en slenken als landschapsvormen. Niet uitwerken naar platentektoniek buiten wat de bron aangeeft.
Een brede rivier in een breed dal
In de laagvlakte stroomt de Rijn langzamer
De rivier snijdt zich minder diep in het landschap in
Daardoor is het dal breed
De Rijn maakt hier ruime bochten
meanders
Leg het verband tussen stroomsnelheid en vorm van het dal expliciet uit.
Erosie en sedimentatie in bochten
snelle stroming in buitenbocht → erosie
langzame stroming in binnenbocht → sedimentatie
Daardoor wordt de bocht steeds groter en schuift de rivier langzaam op in het landschap.
Gebruik de pijlnotatie hier bewust, omdat de causale keten zelf de kern van de slide is.
This item has no instructions
Hoefijzermeer
Twee buitenbochten dicht bij elkaar
Doorbraak
Hoefijzermeer
Laat leerlingen zien dat een rivier haar loop kan veranderen zonder dat de hele rivier verplaatst.
Afzettingen in het dal
Het dal van de Boven-Rijnse Laagvlakte is gevuld met afzettingen van grind, zand en vooral klei.
Bij overstromingen stroomt het water langzaam en kunnen deze sedimenten bezinken.
Koppel afzettingen aan overstromingen: rustig water laat materiaal vallen.
Verder met bordaantekeningstencils
Gebruik het hele blad. We gebruiken het hele whiteboard!
This item has no instructions
zelf oefenen
This item has no instructions
Aan de slag: individueel uitwerken (in stilte)
1. Maak §3 (H2). Opdr. 1 - 5.
2. Klaar? Leren voor het SO van volgende week
minute
second
This item has no instructions