Observeren en beoordelen in de klas

Observeren in de klas

1 / 37
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 37 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Observeren in de klas

Deze les maakt van de tabel een bruikbaar observatiekader. De focus ligt op woordenschat, betekenis van criteria en het verschil tussen beschrijven en beoordelen.

Welke woorden koppel jij aan observeren in de klas?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op verschil tussen algemene indrukken zoals 'druk' en concreet observeerbare woorden zoals 'taakgericht' of 'luistert'.

Van indruk naar observatie

Een eerste indruk is vaak algemeen: druk, gemotiveerd of ongeïnteresseerd.

Een observatie is concreter: je benoemt zichtbaar gedrag dat je kunt aanwijzen. Daardoor wordt beoordelen eerlijker en beter uitlegbaar.

Gebruik eventueel een voorbeeld: 'werkt slordig' is een indruk, 'begint pas na herhaalde instructie en maakt taak niet af' is observeerbaar gedrag.

Waarom met criteria werken?

  • meer duidelijkheid

  • minder willekeur

  • beter feedback geven

  • ontwikkeling over tijd volgen

This item has no instructions

Waarom krijgt een niveau pas betekenis?

A

Door gedragsbeschrijvingen

B

Door de letter zelf

C

Door eerste indrukken

D

Door losse opmerkingen

Toetst de kern van slides 2-5: een letter of niveau zegt op zichzelf weinig; duidelijke, observeerbare criteria geven betekenis.

Van indruk naar observatie

Een eerste indruk is vaak algemeen. Een observatie benoemt zichtbaar gedrag. Daardoor wordt beoordelen eerlijker en beter uitlegbaar. Criteria zorgen ook voor minder willekeur bij het kijken naar leerlingen.

eerste indruk
observatie
uitlegbaar
willekeur
gevoel
resultaat
gezelliger
tempo

Alle woorden komen uit de voorafgaande slides over niveau, observatie en criteria.

Werkhouding

Werkhouding gaat over hoe een leerling aan het werk is.


Denk aan concentratie, taakgerichtheid, tempo, zelfstandigheid en doorzetten.


Je kijkt dus niet alleen of iemand werkt, maar vooral hoe dat gebeurt.

This item has no instructions

Werkhouding herkennen

  • start op tijd met de taak

  • blijft bij de opdracht

  • rondt werk af

  • vraagt passend om hulp

  • blijft werken bij afleiding

Maak duidelijk dat werkhouding niet hetzelfde is als resultaat. Een leerling kan hard werken en toch moeite hebben met de stof.

Noem één observeerbaar voorbeeld van werkhouding.

Verwacht antwoordelementen: concrete, zichtbare gedragingen zoals 'start op tijd', 'blijft bij de opdracht', 'maakt werk af', 'vraagt passend om hulp', 'blijft werken bij afleiding'.

Samenwerken

Samenwerken betekent dat een leerling met anderen aan een taak kan werken op een manier die de opdracht ondersteunt.


Daarbij horen luisteren, overleggen, taken verdelen en rekening houden met anderen.

This item has no instructions

Goed samenwerken zie je aan

  • beurt nemen en beurt geven

  • afspraken nakomen

  • anderen laten uitpraten

  • bijdragen aan het gezamenlijke doel

Laat zien dat samenwerken meer is dan gezellig naast elkaar zitten. Het gaat om doelgericht gedrag binnen een gezamenlijke taak.

Wat hoort het best bij samenwerken?

A

Taken verdelen

B

Fouten herkennen

C

Rustig op correctie

D

Zelfstandig doorwerken

Distractors komen uit andere criteria: inzicht tonen, aanspreekbaar op gedrag en werkhouding.

Werkhouding en samenwerken

Bij werkhouding kijk je naar hoe een leerling werkt, bijvoorbeeld of iemand op tijd start en bij de opdracht blijft. Bij samenwerken let je op luisteren, overleggen en taken verdelen met anderen.

werkhouding
opdracht
samenwerken
verdelen
gedrag
tempo
verbetert
regels

Controleert of leerlingen het onderscheid tussen individueel werken en samen taakgericht werken begrijpen.

Gedrag

Met gedrag bedoel je hier hoe een leerling zich in de lessituatie gedraagt.


Voorbeelden zijn regels volgen, reageren op correctie, omgaan met grenzen en rekening houden met de les.

Houd gedrag in deze les dicht bij de schoolcontext. Vermijd brede psychologische verklaringen; focus op wat zichtbaar is in de klas.

Aanspreekbaar op gedrag

Dit criterium gaat niet alleen over wat misgaat, maar vooral over hoe een leerling reageert op feedback.


Belangrijk is of iemand luistert, bijstuurt en verantwoordelijkheid neemt voor eigen gedrag.

Benadruk het verschil tussen gedrag en aanspreekbaar zijn op gedrag. Een leerling kan grensoverschrijdend gedrag tonen, maar wél openstaan voor correctie.

Concreet observeren bij gedrag

  • houdt zich aan afspraken

  • stoort anderen wel of niet

  • reageert rustig op correctie

  • past gedrag aan na een opmerking

This item has no instructions

Waar let je op bij aanspreekbaar op gedrag?

A

Reageren op feedback

B

Bijdragen aan sfeer

C

Uitleg geven

D

Taken verdelen

Kern van slides 10-12: niet alleen gedrag zelf, maar vooral de reactie op correctie en feedback.

Gedrag observeren

Bij gedrag kijk je naar hoe een leerling zich in de lessituatie gedraagt. Een leerling is aanspreekbaar als die luistert naar feedback en het gedrag aanpast na een opmerking. Je let daarbij op zichtbare afspraken en reacties.

gedrag
aanspreekbaar
aanpast
afspraken
inzicht
overlegt
sfeer
denkstappen

Benadrukt het onderscheid tussen gedrag tonen en openstaan voor correctie.

Inzicht tonen

Inzicht tonen gaat over laten zien dat je iets begrijpt.


Dat kan blijken uit uitleg geven, verbanden leggen, voorbeelden kiezen of laten zien waarom een antwoord klopt.

Leg uit dat inzicht tonen anders is dan alleen een antwoord geven. Het gaat om zichtbaar begrip.

Wanneer zie je inzicht?

  • gebruikt juiste begrippen

  • legt eigen denkstappen uit

  • verbindt nieuwe stof met eerdere kennis

  • herkent fouten en verbetert ze

This item has no instructions

Actieve bijdrage

Met actieve bijdrage kijk je of een leerling echt deelneemt aan de les.


Dat kan mondeling zijn, maar ook door meedenken, reageren, noteren of bijdragen aan een opdracht.

Maak duidelijk dat actief zijn niet alleen betekent 'veel praten'. Ook stille maar zichtbare betrokkenheid kan een actieve bijdrage zijn.

Meedoen

Meedoen lijkt op actieve bijdrage, maar is niet precies hetzelfde.


Meedoen gaat vooral over aanwezig en betrokken zijn bij de lesactiviteit; actieve bijdrage gaat over wat je daar zichtbaar in inbrengt.

Benadruk het onderscheid: een leerling kan meedoen zonder veel initiatief te nemen, en kan omgekeerd af en toe bijdragen zonder echt voortdurend mee te doen.

Waaraan zie je vooral inzicht tonen?

A

Denkstappen uitleggen

B

Afspraken nakomen

C

Rust bewaren

D

Beurt geven

De foute opties horen bij samenwerken, gedrag of sfeer. Correct is het zichtbaar maken van begrip.

Wat is het lastigste onderscheid?

1

Meedoen / actieve bijdrage

2

Gedrag / aanspreekbaar

3

Werkhouding / resultaat

4

Inzicht / goed antwoord

This item has no instructions

Wat is het verschil tussen meedoen en actieve bijdrage?

Verwacht antwoordelementen: meedoen = betrokken aanwezig zijn bij de lesactiviteit; actieve bijdrage = zichtbaar iets inbrengen, mondeling of op andere wijze.

Sfeer in de klas

Sfeer in de klas gaat over de invloed van leerlingen op het klimaat in de groep.


Denk aan respect, veiligheid, rust, steun aan elkaar en de algemene toon tijdens de les.

This item has no instructions

Gedrag dat sfeer beïnvloedt

  • moedigt anderen aan

  • lacht anderen niet uit

  • helpt mee aan rust

  • draagt bij aan een veilige groep

Noem dat klassfeer een groepskenmerk is, maar dat individuele leerlingen daar wel zichtbaar invloed op hebben.

Reflectievermogen

Reflectievermogen is het vermogen om terug te kijken op eigen gedrag, keuzes en leerproces.


Een leerling met reflectievermogen kan benoemen wat goed ging, wat beter kan en wat daarvoor nodig is.

This item has no instructions

Reflectie hoor je aan taal

  • benoemt eigen sterke punten

  • erkent verbeterpunten

  • gebruikt voorbeelden uit de les

  • koppelt terugblik aan een volgende stap

Omdat het vak Nederlands is, kun je hier nadruk leggen op formuleren: hoe drukt een leerling zijn reflectie onder woorden uit?

Criteria kunnen overlappen

Sommige criteria lijken op elkaar, zoals meedoen en actieve bijdrage.


Toch heeft elk criterium een eigen focus. Juist daarom is precies formuleren belangrijk bij observeren en beoordelen.

Dit is een belangrijk taaldoel in de les: betekenisverschillen scherp benoemen. Laat eventueel zien dat goede beoordeling afhangt van nauwkeurige woordkeuze.

Zorgvuldige taal bij beoordelen

Gebruik bij observaties het liefst taal die:


  • concreet is

  • beschrijvend is

  • controleerbaar is

  • niet te snel oordeelt

Voorbeelden voor mondelinge toelichting: liever 'onderbreekt drie keer een klasgenoot' dan 'is onbeleefd'.

Welke formulering is het meest beschrijvend?

A

Onderbreekt drie keer

B

Is onbeleefd

C

Is lastig

D

Is ongemotiveerd

Gebaseerd op slides 21-22: observatietaal moet concreet, beschrijvend en controleerbaar zijn.

Zorgvuldige observatietaal

Goede observatietaal is concreet, beschrijvend en controleerbaar. Je wilt bij beoordelen niet te snel oordelen over een leerling.

concreet
beschrijvend
controleerbaar
oordelen
aardig
subjectief
streng
gevoel

Laat leerlingen het taaldoel van de les actief ophalen.

Wat neem jij mee uit deze les?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht benoemen, bijvoorbeeld over criteria, concreet observeren of woordkeuze.

Welk criterium vind jij nog het lastigst?

Reflectievraag zonder goed of fout. Bruikbaar om te zien waar extra oefening nodig is, bijvoorbeeld bij overlappende criteria.

Woordenlijst

niveau - plaats op een schaal of indeling

criterium - kenmerk waarop je beoordeelt

observatie - wat je gericht waarneemt

werkhouding - manier waarop iemand werkt

samenwerken - met anderen doelgericht aan een taak werken

gedrag - zichtbare manier van handelen in de les

inzicht - laten zien dat je iets begrijpt

This item has no instructions

Woordenlijst

actieve bijdrage - zichtbaar iets inbrengen in de les

meedoen - betrokken deelnemen aan de activiteit

sfeer in de klas - klimaat van rust, respect en veiligheid

aanspreekbaar - openstaan voor feedback of correctie

reflectievermogen - kunnen terugkijken op jezelf en daarvan leren

This item has no instructions