Presentation 4

• New lesson editor

Абай ҚҰНАНБАЙҰЛЫ

Орындаған: Ғабитқызы Нұрай

Оқытушы: Балтабаева Назым

Пән: Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар

  ЖОСПАР:

• Абай Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ойшылы

• Өмірбаяны

• Балалық шағы және алған білімі

• Шығармалары (өлеңдері)

• "Қара сөздері" және олардың тәрбиелілік мәні

• Аудармашылық қызметі

• Абайдың ағартушылық, философиялық қызметтері

• Қорытынды

Абай Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ойшылы

• Абай Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ақыны, ағартушысы, философы, композиторы және қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы. Ол қазақ қоғамының рухани жаңғыруына жол ашқан тұлға. Абай шығармалары арқылы халықты білімге, еңбекке, адамгершілікке шақырды. Оның поэзиясы мен қара сөздері тек әдеби шығарма ғана емес, терең философиялық ойларға толы мұра болып табылады. Бүгінгі таңда Абай есімі қазақ мәдениетінің символына айналды.

Өмірбаяны

Абай Құнанбайұлы 1845 жылы қазіргі Абай облысында дүниеге келген.
Шын аты – Ибраһим.
Әкесі – Құнанбай Өскенбайұлы, беделді, аға сұлтан болған адам.
Абай 1904 жылы қайтыс болды.
Ол қазақ халқының ұлы ойшылы, ақыны, ағартушысы.

Білімі

Абай бала кезінен зерек, білімге құштар болды. Алдымен ауыл молдасынан хат танып, кейін Семейдегі Ахмет-Риза медресесінде оқыды. Медреседе шығыс әдебиетін, араб және парсы тілдерін меңгерді. Сонымен қатар орыс мектебіне қатысып, орыс тілін үйренді. Пушкин, Лермонтов, Толстой еңбектерімен танысты. Абай тек діни біліммен шектелмей, дүниетанымын кеңейтуге тырысты. Оның терең ойлы тұлға болып қалыптасуына осы білім жолы үлкен әсер етті.

шЫҒАРМАЛАРЫ

Абайдың өлеңдері қазақ әдебиетіне жаңа бағыт әкелді. Ол табиғат лирикасын, махаббат тақырыбын, әлеуметтік мәселелерді жырлады. «Қыс», «Күз», «Жаз» өлеңдерінде табиғатты ерекше суреттейді. «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінде жастарды білімге шақырады. Ол жалқаулық, надандық, өсек, мақтаншақтық сияқты жаман қасиеттерді сынады. Абай поэзиясы терең ойға, тәрбиелік мәнге толы. Оның әр өлеңі адамды ойлануға жетелейді.

Абайдың «Қара сөздері» – 45 бөлімнен тұратын философиялық еңбек. Бұл шығармасында ол халықтың мінез-құлқын, қоғамдағы кемшіліктерді талдайды. Абай адам бойындағы жақсы және жаман қасиеттерді салыстыра отырып, «толық адам» болу идеясын ұсынады. Ол адал еңбек, таза жүрек, терең ақыл туралы айтады. Қара сөздері арқылы жастарды ар-намысқа, білімге, жауапкершілікке тәрбиелейді.

аУДАРМАЛАРЫ

Абай аудармашылықпен де айналысты. Ол орыс әдебиетінен көптеген шығармаларды қазақ тіліне аударды. Атап айтқанда, Пушкиннің «Евгений Онегин» шығармасынан үзінділер, Лермонтовтың өлеңдері, Крыловтың мысалдары қазақ тіліне тәржімаланды. Абай аудармалары сөзбе-сөз емес, мағынасына сай, қазақы түсінікке жақын етіп жасалды. Осы арқылы ол қазақ халқын әлем әдебиетімен таныстырды.

Абайдың философиялық көзқарастары

• Абай философиясының негізі – адам мәселесі. Ол адамның өмірдегі мақсаты – өзін жетілдіру деп санады. «Толық адам» ілімі бойынша, адам бойында ақыл, жүрек және қайрат тең болуы керек. Егер осы үшеуі үйлесім тапса, адам кемелдікке жетеді. Абайдың ойлары шығыс пен батыс философиясымен үндеседі. Оның идеялары бүгінгі күнге дейін өзектілігін сақтап келеді.

қОРЫТЫНДЫ

Абай Құнанбайұлы – қазақ халқының ұлы ақыны, ойшылы және ағартушысы.
Ол өз шығармаларында халықты білімге, еңбекке және адамгершілікке шақырды.
«Қара сөздері» арқылы адам бойындағы жақсы қасиеттерді насихаттады.
Абайдың еңбектері бүгінгі күні де тәрбиелік маңызын сақтап отыр.
Оның мұрасы қазақ мәдениеті мен әдебиетінің дамуына үлкен үлес қосты.
Сондықтан Абай есімі халық жадында мәңгі сақталады.

Назарларыңызға рахмет!