Woorden uit school en nieuws
Woorden uit school en nieuws
null
Leerdoel
Ik kan de betekenis van schooltaalwoorden en journaalwoorden uitleggen en deze woorden in eenvoudige zinnen begrijpen en gebruiken.
This item has no instructions
Welke woorden ken je al uit school of nieuws?
Gebruik de inzendingen om samen te praten over bekende voorbeelden. Laat leerlingen woorden noemen die ze op school zien en woorden die ze in het nieuws horen.
Twee soorten woorden
In deze les leer je twee woordgroepen.
Schooltaalwoorden gebruik je vaak op school en in lesboeken.
Journaalwoorden hoor of lees je vaak in het nieuws.
Beide helpen je om teksten beter te begrijpen.
Je kunt ze ook zelf gebruiken in zinnen.
Benadruk dat het niet gaat om losse moeilijke woorden, maar om woorden die vaak terugkomen in school en maatschappij.
Wat zijn schooltaalwoorden?
Schooltaalwoorden zijn woorden die vaak voorkomen bij vakken, opdrachten en uitleg.
vaak in boeken en toetsen
handig bij lezen en schrijven
soms minder vaak in gewone gesprekken
Geef mondeling voorbeelden zoals: uitleggen, vergelijken, beschrijven, oorzaak. Houd het eenvoudig en herkenbaar.
Waar zie je schooltaalwoorden?
Je ziet schooltaalwoorden vaak in:
een opdracht in de les
een tekst in een schoolboek
uitleg van de docent
een toets of werkblad
een samenvatting
This item has no instructions
Voorbeelden van schooltaalwoorden
Voorbeelden zijn woorden als:
verklaren
vergelijken
samenvatten
beschrijven
oorzaak
gevolg
Deze woorden helpen je begrijpen wat je moet doen of wat een tekst bedoelt.
Koppel elk woord kort aan een simpele betekenis. Bijvoorbeeld: vergelijken = kijken wat hetzelfde en anders is.
Schooltaal in zinnen
Voorbeelden:
Vergelijk tekst A met tekst B.
De leerling kan het onderwerp beschrijven.
Wat is de oorzaak van het probleem?
Zo zie je hoe deze woorden in schoolzinnen staan.
Lees de zinnen rustig voor en wijs het schooltaalwoord aan. Laat horen dat de rest van de zin helpt om de betekenis te snappen.
Waar zie je vaak een schooltaalwoord?
in een lesboek
in een weerbericht
in een radiobericht
in een nieuwsapp
Controleert of leerlingen schooltaal koppelen aan schoolse contexten, niet aan nieuwsbronnen.
Vul de juiste schooltaalwoorden in
In de les moeten wij twee teksten vergelijken. Daarna kan de leerling het onderwerp beschrijven. De docent vraagt ook naar de oorzaak van het probleem.
De zinnen komen dicht bij de voorbeelden op de slides over schooltaal in zinnen.
Wat zijn journaalwoorden?
Journaalwoorden zijn woorden die vaak voorkomen in nieuwsberichten.
in het journaal, de krant en online nieuws
vaak over land, politiek, weer of gebeurtenissen
belangrijk om nieuws beter te begrijpen
Leg uit dat 'journaalwoorden' niet alleen op tv zijn, maar ook in nieuwsapps, websites en kranten.
Waar hoor je journaalwoorden?
Je komt journaalwoorden vaak tegen in:
het tv-journaal
een nieuwswebsite
een krant
een nieuwsfilmpje
een radiobericht
This item has no instructions
Voorbeelden van journaalwoorden
Voorbeelden zijn woorden als:
minister
verkiezing
protest
slachtoffer
onderzoek
crisis
Deze woorden helpen je om het nieuws te volgen.
Houd de betekenis kort en concreet. Bijvoorbeeld: minister = iemand in de regering met een speciale taak.
Journaalwoorden in zinnen
Voorbeelden:
De minister geeft uitleg.
Er is een onderzoek gestart.
Mensen lopen mee in een protest.
Zo leer je woorden uit het nieuws in een zin kennen.
Benadruk dat de woorden vaak in serieuze berichten staan en dat de context helpt bij het begrijpen.
Welk woord past het best bij nieuws?
samenvatten
minister
beschrijven
vergelijken
De drie foute opties zijn schooltaalwoorden uit het eerdere blok.
Vul de juiste journaalwoorden in
In het nieuws geeft de minister uitleg. Daarna is een onderzoek gestart. Op straat lopen mensen mee in een protest.
Controleert herkenning van journaalwoorden in eenvoudige zinnen.
Herkennen in een korte tekst
Je kunt woorden leren door op de zin eromheen te letten.
Kijk waar het woord staat.
Lees de hele zin.
Let op woorden die je al kent.
Zoek uit of het past bij school of nieuws.
Denk na over de betekenis.
Gebruik bij uitleg een kort voorbeeld uit een bekende context: opdracht in de klas of een simpel nieuwsbericht.
Let op de context
De context helpt je om een woord te begrijpen.
Voorbeeld:
De docent vraagt de leerlingen om de tekst samen te vatten.
Door de woorden docent, leerlingen en tekst snap je dat samenvatten een schooltaalwoord is.
Leg uit dat context de woorden vóór en na het moeilijke woord zijn. Dat is vaak genoeg om een eerste betekenis te raden.
Nog een voorbeeld met context
Voorbeeld:
Na het protest begon de gemeente een onderzoek.
Door de woorden protest en gemeente zie je dat dit past bij nieuws. Onderzoek is hier een journaalwoord.
Maak duidelijk dat sommige woorden ook buiten het nieuws kunnen voorkomen, maar hier door de zin een nieuwsbetekenis krijgen.
Schooltaal of journaaltaal?
vaak in lesboeken
vaak in opdrachten
helpen bij leren en uitleg
voorbeeld: vergelijken
Schooltaalwoorden
vaak in nieuwsberichten
vaak over gebeurtenissen
helpen bij nieuws begrijpen
voorbeeld: verkiezing
Journaalwoorden
Benadruk het verschil in situatie: schooltaal hoort vaak bij leren, journaaltaal bij nieuws volgen.
Soms lijken woorden op elkaar
Sommige woorden kun je op meer plaatsen zien.
onderzoek kan in school en in nieuws staan
de zin eromheen bepaalt vaak de betekenis
kijk dus altijd naar de context
vraag jezelf af: gaat dit over les of over nieuws?
Dit voorkomt zwart-wit denken. Het belangrijkste doel is herkennen met hulp van context, niet perfect indelen zonder zin.
Waardoor snap je of een woord bij school of nieuws past?
door de context
door de kleur
door de lengte
door de letters
Sluit aan op de slides over context en het verschil tussen schooltaal en journaaltaal.
Kijk naar de zin en de context
De docent vraagt de leerlingen om de tekst samen te vatten. Dat is een schooltaalwoord. Na het protest begon de gemeente een onderzoek. Dat past hier bij nieuws.
Let op: bij blank 2 moet precies 'schooltaalwoord' staan; de laatste zin helpt leerlingen zien dat context het verschil maakt.
Wat helpt jou het meest om een woord te snappen?
de hele zin
een voorbeeldzin
het onderwerp
een uitleg
This item has no instructions
Woorden zelf gebruiken
Je gebruikt een woord goed als het past in de zin.
kies een woord met de juiste betekenis
let op het onderwerp van de zin
gebruik het woord in een eenvoudige, duidelijke zin
Benadruk dat korte, correcte zinnen beter zijn dan lange moeilijke zinnen.
Voorbeelden in alledaagse taal
Eenvoudige zinnen:
Mijn broer keek naar de verkiezing op tv.
In het nieuws was een groot protest.
De juf vroeg mij de tekst te beschrijven.
Wij moesten twee foto's vergelijken.
Wijs aan dat schooltaalwoorden en journaalwoorden ook in eenvoudige zinnen passen.
Voorbeelden in schooltaal
Eenvoudige schoolzinnen:
De oorzaak staat in alinea 2.
Kun je de tekst kort samenvatten?
De docent wil het verschil verklaren.
In de les bespreken we het onderzoek.
Laat zien dat woorden pas echt geleerd zijn als leerlingen ze in een nieuwe, maar logische zin begrijpen.
Waarom deze woorden handig zijn
Als je deze woorden kent, dan kun je:
opdrachten beter begrijpen
leesteksten sneller volgen
nieuws beter snappen
duidelijker praten en schrijven
meer woorden herkennen
Verbind dit met nut voor dagelijks schoolwerk en burgerschap: begrijpen wat je leest en hoort.
Welke zin gebruikt het woord goed?
Wij moesten twee foto's vergelijken.
De vergelijken liep op straat.
Mijn tas is een vergelijken.
Ik drink een vergelijken.
Toetst of leerlingen zien hoe een woord passend in een eenvoudige zin staat.
Gebruik woorden in zinnen
Mijn broer keek naar de verkiezing op tv. De juf vroeg mij de tekst te beschrijven. In de les bespreken we de oorzaak van het probleem.
Combineert journaalwoorden en schooltaalwoorden in nieuwe maar eenvoudige zinnen uit het laatste blok.
Welk woord uit deze les onthoud jij het best?
Laat leerlingen één concreet woord noemen, bijvoorbeeld vergelijken, minister, oorzaak of protest, en kort zeggen wat het betekent of waar het bij hoort.
Wat hielp jou vandaag het meest bij het leren?
Mogelijke antwoorden: voorbeeldzinnen, uitleg, context in de zin, verschil tussen school en nieuws, samen oefenen.
Begrippenlijst
schooltaalwoord - woord dat vaak voorkomt op school, in lessen en in opdrachten
journaalwoord - woord dat vaak voorkomt in het nieuws
context - de woorden en zinnen om een woord heen
verklaren - duidelijk maken hoe iets zit
vergelijken - kijken naar overeenkomsten en verschillen
samenvatten - kort vertellen wat het belangrijkste is
beschrijven - met woorden vertellen hoe iets is
This item has no instructions
Begrippenlijst
oorzaak - waardoor iets gebeurt
gevolg - wat er daarna gebeurt
minister - iemand in de regering met een taak
verkiezing - moment waarop mensen stemmen
protest - actie van mensen die laten zien dat ze het niet eens zijn
slachtoffer - iemand die schade of verdriet heeft door een gebeurtenis
crisis - een moeilijke, ernstige situatie
This item has no instructions
Begrippenlijst
onderzoek - het zoeken naar informatie om iets goed te begrijpen
gemeente - bestuur van een stad of dorp
docent - leraar of lerares
alinea - stukje tekst met zinnen die bij elkaar horen
This item has no instructions