Zuren en basen 3-15

Zuren en basen

3-15

1 / 48
next
Slide 1: Slide
New lesson editorScheikundeMBOStudiejaar 2

This lesson contains 48 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Zuren en basen

3-15

This item has no instructions

Waar denk je aan bij Zuren en Basen?

This item has no instructions


Zuren en basen 3-15


  • Zuren:

    • Tasten onedele metalen aan, zoals bv. ijzer en aluminium

    • Opgelost in water geleiden ze elektrische stroom

    • Ze kunnen indicatoren, zoals bv. de kleurstof van rode kool, van kleur doen veranderen

    • Oplossingen van zuren in water hebben een pH lager dan 7

    • Vooral geconcentreerde zuren kunnen heel gevaarlijk zijn, ze kunnen de ogen en de huid aantasten

    • Denk aan je veiligheid als je werkt met zuren

This item has no instructions

Benoem de Zuren en Basen die je al kent.

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Zuren zijn stoffen die in water opgelost, één of meer H+ ionen kunnen afsplitsen

  • Dit H+ ion zorgt voor de zure eigenschappen van de oplossing

  • Een zuur kun je voorstellen als HZ

  • Opgelost in water krijg je dan:

  • HZ (aq) + H2O → H3O+(aq) + Z- (aq)


  • H3O+ is het hydroxonium-ion

  • Z- is het zuurrest-ion

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Sterke zuren

  • Een sterk zuur splits volledig opgelost in water

  • In de reactie geef je dit aan met 1 pijl naar rechts

This item has no instructions


This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Zwavelzuur: H2SO4

  • Zwavelzuur is zeer goed oplosbaar in water en valt direct uiteen in ionen, het is dus een sterk zuur

  • Het wordt gebruikt voor de productie van kunstmest, beitsen en het produceren van andere zuren. Het wordt gebruikt in loodaccu’s


This item has no instructions

Wat is de oplosvergelijking van Zwavelzuur H2SO4

This item has no instructions


This item has no instructions

Wat is de oplosvergelijking van Salpeterzuur HNO3

This item has no instructions


Zuren en basen 3-15


  • Zwakke zuren

  • Er bestaan meer zwakke zuren dan sterke zuren

  • Zwakke zuren splitsen maar voor een gedeelte op in ionen als je het oplost in water

  • In een reactievergelijking geef je dat weer met dubbele pijlen: ⇆

  • Er is een dynamisch evenwicht tussen de ionen en het water en het zuur

  • Alle organische zuren zijn zwakke zuren

  • Er zijn eenwaardige, tweewaardige en driewaardige zuren (zie blz 11)


This item has no instructions

Benoem 3 sterke zuren (zoek op internet)

This item has no instructions

Benoem 3 zwakke zuren (zoek op internet)

This item has no instructions

Sleepvraag

STERK

ZWAK

Fosforzuur H3PO4

Citroenzuur C6H8O7

Zoutzuur HCl

Azijnzuur CH3COOH (of HAc)

Zwavelzuur H2SO4

Salpeterzuur HNO3

This item has no instructions


Zuren en basen 3-15


  • Basen:

    • Als je basen oplost in water ontstaat een basische oplossing die je herkent aan een zeepachtige smaak

    • Basische oplossingen lossen vetten op (denk aan zeep)

    • Basische oplossingen zijn schadelijk voor de huid en ogen, gebruik beschermende middelen

    • Opgelost in water geleiden ze elektrische stroom

    • Ze kunnen indicatoren van kleur doen veranderen

    • Oplossingen van basen in water hebben een pH hoger dan 7

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Basen zijn stoffen die opgelost in water één of meer OH - ionen kunnen afsplitsen

  • Basen worden ook wel hydroxiden genoemd

This item has no instructions


This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Gebluste kalk of calciumhydroxide (Ca(OH)2):

  • Dit is de goedkoopste base om te produceren en wordt daarom het meest gebruikt

  • Het wordt veelvuldig gebruikt in de land- en tuinbouw en voor de productie van soda

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Zwakke basen

  • Zwakke basen vallen slechts gedeeltelijk uiteen in ionen wanneer ze worden opgelost in water

  • Dit geef je aan in een reactievergelijking met een dubbele pijl ⇆

  • Een voorbeeld is ammonia: een oplossing van het gas ammoniak in water

  • Er bestaan ook eenwaardige, tweewaardige en driewaardige basen



This item has no instructions

Benoem 3 sterke basen (zoek op internet)

This item has no instructions

Benoem 3 zwakke basen (zoek op internet)

This item has no instructions

Sleepvraag

STERK

ZWAK

Natronloog NaOH

Ammoniak NH3

Kaliloog KOH

Soda Na2CO3 * 10 H2O

This item has no instructions

Sleepvraag

JUIST

ONJUIST

zwakke basen zijn bijvoorbeeld natronloog en kaliloog

sterke zuren dissociëren als ze opgelost zijn in water volledig in H3O+-ionen en zuurrestionen

zuren zijn stoffen, die in water opgelost, één of meer OH--ionen kunnen afsplitsen.

basen hebben een pH die lager is dan 7.

basen en zuren kunnen elektrische stroom goed geleiden als ze opgelost zijn in water.

een voorbeeld van een zwak zuur is salpeterzuur

This item has no instructions

Wat is het verschil tussen een sterk en zwak zuur?

A

De kleur

B

De smaak

C

De massa

D

Aantal ionen

Benadruk dat sterk/zwak gaat over hoeveel ionen in water gevormd worden, niet over concentratie.

Sterkte en ionen

Een sterk zuur vormt in water veel H3O+-ionen. Een zwak zuur vormt minder H3O+-ionen bij gelijke concentratie. Meer H3O+ betekent een lagere pH, terwijl meer OH− meestal een hogere pH betekent.

veel
minder
lagere
hogere
gelijke
zuurdere
sterke
kleinere

Deze invuloefening bundelt de kern uit de slides over sterk/zwak en de relatie tussen ionen en pH.

Zuren en basen 3-15

  • Zuur/basekoppels

  • Als een zuur oplost in water staat het een H+-ion (een proton) af, het is een protondonor

  • Als je een base in contact brengt met een zuur zal de base een H+-ion opnemen, het is een protonacceptor

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

This item has no instructions

Welke deeltjes in onderstaande reacties zijn het zuur en welke de base?

HBr + H2O --> H3O+ + Br-

This item has no instructions

Welke deeltjes in onderstaande reacties zijn het zuur en welke de base?

CO32- + H2O --> HCO3- + OH-

This item has no instructions

Welke deeltjes in onderstaande reacties zijn het zuur en welke de base?

CH3COOH +  H2O --> H3O+ + CH3COO-

This item has no instructions

Welke deeltjes in onderstaande reacties zijn het zuur en welke de base?

HS- + NH4+ --> NH3 + H2S

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • De zuurgraad of pH-waarde

  • Met de pH waarde kun je de zuurgraad van een oplossing weergeven.

pH kleiner dan 7 = zuur

In de oplossing zijn meer H3O+-ionen dan OH--ionen


pH 7 = neutraal

In de oplossing zijn evenveel H3O+-ionen als OH--ionen


pH groter dan 7 = basisch

In de oplossing zijn meer OH—ionen dan H3O+-ionen

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • Indicatoren

  • Om de pH van een oplossing te bepalen kun je gebruik maken van een indicator

  • Een indicator is een stofje dat bij verschillende pH’s verschillende kleuren heeft

  • Lakmoespapier bv kleurt in zuur milieu rood en in basisch milieu blauw

  • pH-indicatorpapier zal verkleuren en de kleur van het papier is een indicator voor de pH- waarde

This item has no instructions

Zuren en basen 3-15

  • pH-meters

  • pH-meters bestaan uit twee elektroden en een zeer nauwkeurige spanningsmeter

  • De eerste elektrode, de referentie elektrode, geeft een potentiaal af die onafhankelijk is van de pH van de oplossing

  • De tweede elektrode , de meet elektrode of glaselektrode, geeft een potentiaal af die wel afhankelijk is van de pH van de oplossing

  • pH meters moeten regelmatig worden gekalibreerd (geijkt) met bufferoplossingen, deze hebben een constante en bekende pH


This item has no instructions

Welke pH-waarde hoort bij een neutrale oplossing?

A

7

B

0

C

6

D

14

Toetst het basisonderscheid zuur-neutraal-basisch na de slides over kenmerken en de pH-schaal.

Zuur, base en pH-schaal

Een oplossing met pH lager dan 7 is zuur. Een oplossing met pH hoger dan 7 is basisch. Bij pH 7 is een oplossing neutraal. Zuren hangen samen met veel H3O+-ionen in water.

zuur
basisch
neutraal
H3O+
OH−
sterk
zwak
mol/L

Alle begrippen komen direct uit de eerste inhoudsblokslides: zuur, base, neutraal en de koppeling met H3O+.

De formule voor pH

pH = -log [H3O+]


Hierin is [H3O+] de concentratie van H3O+ - ionen in mol/L.

Niet alle leerlingen zijn zeker met logaritmen. Focus op het gebruik van de formule en herkenning van veelvoorkomende machten van tien.

Eenvoudige pH-berekening

Voorbeeld:

Als [H3O+] = 1 × 10-3 mol/L,

dan is pH = - log (1 × 10-3)= 3.


Meer H3O+ geeft dus een lagere pH.

Laat zien hoe de exponent direct de pH geeft bij concentraties als 1 × 10^-n. Dat verlaagt de rekenlast en helpt patroonherkenning.

Van pH naar H3O+

Je kunt ook terugrekenen.

[H3O+] = 10 -pH

Hierin is [H3O+] de concentratie van H3O+ -ionen in mol/L.

Bij pH = 2 hoort:

[H3O+] = 1 × 10-2 mol/L


Bij pH = 7 hoort:

[H3O+] = 1 × 10-7 mol/L

Beperk je tot eenvoudige voorbeelden met machten van tien. Het doel is begrip van de relatie, niet rekenkundige complexiteit.

Wat is de pH bij [H3O+] = 1 × 10-2 mol/L?

A

2

B

3

C

7

D

10

Sluit direct aan op het voorbeeld uit de rekenblokken. Studenten herkennen hier het patroon pH = exponent zonder minteken.

Wat is de pH bij [H3O+] = 0,35 × 10-2 mol/L?

A

2

B

-2,5

C

2,5

D

11,5

Sluit direct aan op het voorbeeld uit de rekenblokken. Studenten herkennen hier het patroon pH = exponent zonder minteken.

Wat is de pH bij [H3O+] = 1 × 10-2 mmol/L?

A

3

B

2

C

4,7

D

-4,8

Sluit direct aan op het voorbeeld uit de rekenblokken. Studenten herkennen hier het patroon pH = exponent zonder minteken.

Wat is de [H3O+] bij een pH van: 1,6

A

1,6 mol/l

B

0,6 mol/l

C

0,25 mol/l

D

0,025 mol/l

Sluit direct aan op het voorbeeld uit de rekenblokken. Studenten herkennen hier het patroon pH = exponent zonder minteken.

Wat is de [H3O+] bij een pH van: 5,6

A

2,5 * 10^-6 mol/l

B

5,6 mol/l

C

0,75 mol/l

D

2,5 mol/l

Sluit direct aan op het voorbeeld uit de rekenblokken. Studenten herkennen hier het patroon pH = exponent zonder minteken.

Rekenen met pH

De formule voor de zuurgraad is pH = -log[H3O+]. Als de pH gelijk is aan 2, dan hoort daarbij een concentratie van 1 × 10-2 mol/L. Bij pH 7 is een oplossing neutraal.

H3O+
2
1 × 10-2
neutraal
OH−
3
basisch

Controleer of studenten de formule herkennen én de voorbeelden pH 2 en pH 7 kunnen koppelen aan de juiste betekenis.

Dagelijkse stoffen vergelijken

  • Citroensap en azijn zijn zuur

  • Maagzuur is sterk zuur

  • Zeep is basisch

  • De pH helpt om deze stoffen te vergelijken

Noem dat de exacte pH per product kan verschillen, maar dat de indeling zuur, neutraal of basisch wel bruikbaar blijft.

Samengevat

  • Zuren hangen samen met H3O+

  • Basen hangen samen met OH−

  • De pH-schaal loopt van 0 tot 14

  • Met [H3O+] kun je de pH berekenen en omgekeerd

Gebruik deze slide om de hele les terug te verbinden aan het leerdoel.