Les 2, Moleculen

• Mens & Natuur
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 1

Wat gaan wij vandaag doen?

• Regels in de lessen mens en natuur
• Herhalen fases en faseovergangen 
• Uitleg moleculen 
• Aan de slag met opdrachten
• Afsluiting

Herhalen fases en faseovergangen

Opdracht herhalen fases

Herhalen de 6 faseovergangen 

Welke faseovergang zie je in het plaatje?

1. Verdampen
2. Condenseren
3. Sublimeren
4. Koken

Hoe heet deze faseovergang?

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

Hoe heet deze faseovergang?

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

Tijdens het koken van water vindt een faseovergang plaats. Welke is dat?

1. Sublimeren
2. Condenseren
3. Rijpen
4. Verdampen

Moleculen

De leerdoelen

• Ik kan op molecuul niveau uitleggen wat moleculen doen in bepaalde fases.
• Ik kan op molecuul niveau uitleggen wat voor verschillende mengsels er zijn.

Wat is een molecuul

Een klein stukje

Een molecuul is het kleinste deeltje van een stof dat nog de eigenschappen van die stof heeft.<div><br></div><div>Bijvoorbeeld: stel je voor dat je een appel steeds in kleinere stukjes snijdt. Uiteindelijk kom je bij een heel klein deeltje dat nog steeds de eigenschappen van de appel heeft. In deze vergelijking kun je dat zien als een molecuul. Als je het molecuul nog verder uit elkaar haalt, krijg je losse atomen. Die losse atomen hebben niet meer de eigenschappen van de oorspronkelijke stof.</div>

Elke stof is anders

<div>Elke stof is anders. Dat betekent dat verschillende stoffen uit verschillende soorten moleculen bestaan.</div><div><br></div><div>Water bestaat bijvoorbeeld uit watermoleculen. Een watermolecuul heeft de formule H₂O. Dit betekent dat één watermolecuul bestaat uit twee waterstofatomen en één zuurstofatoom.</div><div><br></div><div>Koolstofdioxide heeft de formule CO₂. Eén koolstofdioxidemolecuul bestaat uit één koolstofatoom en twee zuurstofatomen.</div>

Teken de stand van moleculen in de vaste, vloeibare en gasvormige fase. (Tip: Gebruik rondjes)

Zuivere stoffen en mengsels

Zuivere stof

• Een zuivere stof bestaat uit maar één soort moleculen.
• Er zijn veel verschillende zuivere stoffen, zoals water, zuurstof, ijzer en suiker.

Mengsel 

• Een mengsel bestaat uit twee of meer verschillende soorten moleculen die door elkaar zitten.
• Voorbeelden van mengsels zijn voedingsmiddelen. Voedingsmiddelen kunnen bijvoorbeeld bestaan uit suiker, zetmeel, vetten, eiwitten, mineralen en water.
• Ook ranja is een mengsel, omdat het uit verschillende stoffen bestaat, zoals water, suiker en kleur- en smaakstoffen. 

Mengsels

Oplossing: oplosmiddel + opgeloste stoffen, helder/doorzichtig

Emulsie: bestaat uit twee vloeistoffen die niet in elkaar kunnen oplossen,troebel of gekleurd. 

Suspensie: een vaste stof in een vloeistof, kleine deeltjes zweven, lost niet op

Toch mengen..

Als je toch twee vloeistoffen wilt mengen die vanzelf niet mengen moet je een derde stof toevoegen: Emulgator 

Het soort mengsel dat dan ontstaat is troebel en heet een emulsie. 

Zeep is zo'n stof die ervoor kan zorgen dat er stoffen wel kunnen mengen die in eerste instantie niet kunnen mengen. 

Mayonaise is een voorbeeld van een emulsie. 

Oplossing

Suspensie

Emulsie

Differentiëren met opdrachten 

Basis (groene bolletjes): Iedereen maakt deze opdrachten in groepjes of zelfstandig!

Extra ondersteuning(gele bolletjes): Maak  deze opdrachten  wanneer je veel opdrachten van de groene bolletjes  fout maakt.

Verdieping( paarse bolletjes): Maak deze moeilijke opdrachten wanneer je alles goed hebt van de groene bolletjes.

(15 min)

vaste stof

vloeistof

gas

moleculen bewegen rond elkaar 

moleculen bewegen ver uit elkaar en snel 

moleculen trillen op hun plaats

Hoe noem je een mengsel van aarde en water?

1. oplossing
2. suspensie
3. emulsie

Hoe noem je een mengsel van olie en azijn.

1. oplossing
2. suspensie
3. emulsie

Hoe zou je het best het zoute zeewater kunnen omschrijven?

1. oplossing
2. suspensie
3. emulsie

Zijn de volgende stoffen zuiver of een mengsel?

Zuivere stof

Mengsel

In welke fase bewegen de moleculen het snelst?

1. vast
2. gas
3. vloeibaar

Moleculen zijn de kleinst bekende bouwstenen.

1. Waar
2. Niet waar

Sleep de juiste fase naar het plaatje van de bijbehorende moleculen/stof.

Vast

Vloeibaar

Gas

bestaat uit één soort stof

een helder mengsel van een oplosmiddel en een opgeloste stof

bestaat uit twee of meer stoffen

slecht mengbare vloeistoffen

gaat ontmengen van twee slecht mengbare vloeistoffen tegen

oplossing

zuivere stof

suspensie

emulgator

mengsel

Welke van deze is een molecuul, en welke het atoom?

Atoom

Molecuul

Molecuul of atoom?

H2O

1. Molecuul
2. Atoom

In welke fase trillen de moleculen op een vaste plaats?

1. De vloeibare fase
2. De gas fase
3. De vaste fase

Mindmap

- Uitgebreid woordweb

Opdracht een mindmap maken

• Maak een mindmap in tweetallen.
• Benoem erin de begrippen fases, faseovergangen, moleculen en mengsels. 
• Benoem bij elke begrip voorbeelden

Hoe ging de les?

😒🙁😐🙂😃

Wat heb je vandaag geleerd?

Waar wil je nog extra aandacht aan besteden?