Nu of later?
Nu of later?
Open met het herkenbare dilemma uit de tekst: iets fijne of makkelijke nu doen, terwijl later slimmer is. Maak duidelijk dat de les over begrijpend lezen gaat met aandacht voor woordenschat en het opbouwen van een betogende tekst.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat de tekst zegt over zelfbeheersing en uitstelgedrag en belangrijke woorden uit de tekst gebruiken.
This item has no instructions
Waar denk jij aan bij kiezen tussen nu en later?
Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen woorden noemen als snoep, wachten, huiswerk, spijt, plannen, geduld. Koppel daarna terug aan het lesdoel.
Waarover gaat de tekst?
De tekst legt uit waarom mensen soms iets doen waarvan ze al weten dat het niet slim is. Daarna laat de schrijver zien dat je zelfbeheersing kunt oefenen en dat vaste afspraken helpen tegen uitstelgedrag.
Dit is de kernsamenvatting. Gebruik deze slide om verschil te maken tussen voorbeelden en de echte boodschap van de tekst.
Herkenbare keuzes
Een zak spekkies leeg eten voelt nu fijn
Leren voor een toets uitstellen voelt nu makkelijk
Later kan spijt komen: misselijk zijn of tijdnood
De tekst gaat dus over kiezen tussen nu en later
Wie heeft nog meer herkenbare keuzes?
Benadruk de tegenstelling in de inleiding van de tekst. Die tegenstelling helpt leerlingen de hoofdgedachte begrijpen.
Hoofdgedachte
Mensen kiezen vaak voor wat nu prettig of makkelijk is, ook als later beter zou zijn. De tekst wil duidelijk maken dat je dat gedrag kunt veranderen door bewuster te kiezen en door jezelf structuur te geven.
Laat leerlingen zien dat de hoofdgedachte breder is dan alleen spekkies of toetsen. Die voorbeelden ondersteunen de hoofdgedachte.
Signaalwoorden in de tekst
maar (tegenstelling): geeft een tegenstelling aan
toch (tegenstelling): laat zien dat iemand iets wel weet, maar anders doet
dus (conclusie): kondigt een conclusie of advies aan
en (opsomming): kondigt aan dat er meer van zijn
Koppel dit aan begrijpend lezen: signaalwoorden laten zien hoe zinnen en alinea's samenhangen.
Wat is de hoofdgedachte van dit eerste deel?
Later kiezen is altijd fout
Je kunt gedrag leren sturen
Snoep eten is ongezond
Toetsen zijn te moeilijk
Toetst of leerlingen verder kijken dan de voorbeelden spekkies en toetsen. De kern is dat mensen vaak voor nu kiezen, maar dat je dit gedrag kunt veranderen.
Vul de belangrijke woorden in
De tekst gaat over kiezen tussen nu en later. Zelfbeheersing betekent dat je jezelf kunt tegenhouden. Ongeduld is moeite hebben met wachten. Gedragswetenschappers onderzoeken waarom mensen zulke keuzes maken.
Alle drie woorden komen letterlijk uit de woordenschat van dit blok.
Je leest in tweetallen alinea 2
Wat is het advies die de gedragswetenschappers geven? Schrijf het antwoord op je wisbordje.
Lees vervolgens zelfstandig (in stilte) de laatste alinea.
Klaar? Even geduldig wachten :D
Noem dat dit voorbeeld in de tekst gebruikt wordt als bewijs voor het belang van geduld en zelfbeheersing.
Zelfbeheersing kun je oefenen
De tekst eindigt dit deel positief: geduld hebben wordt makkelijker met oefening. De boodschap is dus niet: 'sommige mensen kunnen het en anderen niet', maar: je kunt het leren.
This item has no instructions
Waarom gebruikt de schrijver het onderzoek met kleuters?
Als grapje tussendoor
Als bewijs voor geduld
Als uitleg van deadlines
Als mening van kinderen
Sluit aan bij slide 8: het onderzoek werkt in de tekst als argument vóór zelfbeheersing.
Welke vraag kun je jezelf stellen vóór je snoep pakt?
Bespreek antwoorden als: vooruitdenken, jezelf vragen stellen, minder snoep nemen, wachten oefenen, denken aan later. Er is geen exact goed antwoord, maar het moet passen bij het advies uit de tekst.
Wat is uitstelgedrag?
Bij uitstelgedrag schuif je iets door naar later, terwijl het beter is om er nu aan te beginnen. In de tekst is het voorbeeld: leren voor een toets.
Maak het onderscheid scherp: bij spekkies doe je nu iets dat later beter niet kan; bij leren stel je nu iets uit dat eigenlijk meteen moet.
Onderzoek naar deadlines
Groep 1 koos zelf tussendeadlines
Groep 2 mocht alles op de einddatum inleveren
Groep 3 moest elke week een deel af hebben
Groep 3 presteerde het best
Zorg dat leerlingen de opzet van het onderzoek begrijpen. Dat helpt hen later het argument van de schrijver te volgen.
Wat betekent die uitkomst?
De tekst trekt hieruit de conclusie dat vaste druk van buitenaf helpt tegen uitstelgedrag. Als een taak in kleine stukken is verdeeld, wordt uitstellen moeilijker.
Benadruk het woord 'conclusie'. Laat zien hoe de schrijver van onderzoek naar advies gaat.
Hoe leer je het best, volgens de gedragswetenschappers?
This item has no instructions
Tekststructuur: probleem en oplossing
De tekst heeft een duidelijke opbouw:
Probleem: mensen kiezen vaak onverstandig
Uitleg: zelfbeheersing en uitstelgedrag
Bewijs: onderzoeken met kleuters en deadlines
Oplossing: oefenen en vaste afspraken maken
Deze structuur is een brug naar schrijfonderwijs. Leerlingen zien hoe een schrijver een standpunt of advies ondersteunt.
Zelfbeheersing, vaste deadlines, ongeduld, uitstelgedrag, gedragswetenschappers.
Schrijf drie zinnen met de dikgedrukte woorden
This item has no instructions
Woordenschat in eigen zinnen
De woorden uit de tekst passen bij elkaar:
zelfbeheersing helpt tegen ongeduld
vaste deadlines helpen tegen uitstelgedrag
gedragswetenschappers onderzoeken waarom mensen zulke keuzes maken
Gebruik dit om relaties tussen woorden te verduidelijken, niet alleen losse definities.
Welke groep deed het best in het onderzoek?
Groep 2
Groep 1
Groep 3
Alle groepen
Herhaalt de kern van het onderzoek naar deadlines.
Vul de redenering aan
Bij uitstelgedrag schuif je werk naar later. In het onderzoek presteerde de groep met wekelijkse deadlines het best. Daarom helpen vaste afspraken om eerder te beginnen.
De invulwoorden volgen precies de opbouw van probleem, bewijs en oplossing uit dit subtopic.
Wat neem je mee?
De tekst laat zien dat kiezen voor nu niet altijd slim is. Zelfbeheersing en vaste afspraken kunnen helpen om betere keuzes te maken. Door goed te letten op hoofdgedachte, signaalwoorden, argumenten en bewijs begrijp je de tekst beter.
This item has no instructions
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
Vrije reflectie. Laat leerlingen kort terugblikken op inhoud, woordenschat of schrijven.
Wat vond jij nog lastig in deze les?
Vrije reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden gaan over onderzoeken, signaalwoorden, woordenschat of het bouwen van een betoog.
moeite hebben met wachten
jezelf kunnen tegenhouden of sturen
onderzoeker die menselijk gedrag bestudeert
iets dat moet gebeuren steeds later doen
uiterste moment waarop iets af moet zijn
zelfbeheersing
ongeduld
uitstelgedrag
gedragswetenschapper
deadline
This item has no instructions